Ukraine: Tên lửa Kalibr của Nga phụ thuộc đáng kể vào linh kiện ngoại nhập

Ukraine cho biết đã thu hồi và tháo rời một tên lửa hành trình Kalibr của Nga, qua đó phát hiện phần lớn linh kiện điện tử trong hệ thống dẫn đường vẫn có nguồn gốc nước ngoài bất chấp các lệnh trừng phạt quốc tế kéo dài hơn bốn năm qua.

Tên lửa hành trình Kalibr của Nga được phóng từ tàu của hải quân trên Địa Trung Hải. Ảnh: AP/TTXVN

Trong bối cảnh Nga liên tiếp tiến hành các đợt tập kích bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào lãnh thổ Ukraine, quân đội Ukraine cho biết đã thu hồi được một tên lửa hành trình Kalibr còn tương đối nguyên vẹn sau khi bị đánh chặn. Các chuyên gia quân sự sau đó tiến hành tháo rời hoàn toàn khí tài này để phân tích cấu trúc và chuỗi cung ứng linh kiện bên trong.

Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, nhiều tên lửa Kalibr bị bắn hạ đã được các kỹ sư tháo dỡ tới từng bảng mạch điện tử. Quá trình nghiên cứu cho phép họ lập sơ đồ đầy đủ về cấu trúc, chức năng và xác định nguồn gốc của từng linh kiện được sử dụng trong loại vũ khí này.

Phần lớn linh kiện điện tử vẫn đến từ nước ngoài

Kalibr 3M14 là tên lửa hành trình tầm xa cận âm có khả năng bay bám địa hình, tấn công mục tiêu ở khoảng cách hơn 1.500 km. Loại tên lửa này mang đầu đạn nặng khoảng 450 kg, được trang bị hệ thống dẫn đường đa kênh gồm định vị vệ tinh GPS, hệ thống quán tính, đo cao vô tuyến và radar tự dẫn ở giai đoạn cuối.

Theo đánh giá của các chuyên gia Ukraine, khoảng 80-90% linh kiện điện tử trong hệ thống dẫn đường của tên lửa có nguồn gốc nước ngoài. Bộ Quốc phòng Ukraine nhấn mạnh đây là kết quả kiểm chứng thực tế sau khi đối chiếu từng mã linh kiện, chứ không phải ước tính.

Phát hiện này làm dấy lên câu hỏi về hiệu quả của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và trừng phạt được phương Tây áp đặt đối với Nga kể từ khi xung đột bùng phát toàn diện vào năm 2022.

Điều đáng chú ý là theo phân tích của phía Ukraine, Nga từng nỗ lực thay thế linh kiện nhập khẩu bằng sản phẩm nội địa trong giai đoạn 2023-2024. Tuy nhiên, những máy tính điều khiển trên khoang được sản xuất năm 2025 vẫn sử dụng nhiều linh kiện nước ngoài.

Các chuyên gia Ukraine nhận định linh kiện nội địa có thể chưa đáp ứng được yêu cầu về độ chính xác và độ tin cậy của hệ thống dẫn đường, buộc các nhà sản xuất Nga phải quay trở lại cấu hình đã được chứng minh hiệu quả trước đó.

Nghi vấn mạng lưới cung ứng vẫn hoạt động

Bộ Quốc phòng Ukraine không công bố cụ thể quốc gia xuất xứ của các linh kiện được phát hiện, song cho biết đã xác định được các đơn vị thiết kế, nhà sản xuất điện tử và chuỗi cung ứng liên quan đến chương trình Kalibr. Toàn bộ dữ liệu đã được chuyển tới các cơ quan phụ trách chính sách trừng phạt để tiếp tục điều tra.

Trước đó, Kiev nhiều lần cáo buộc Nga vẫn tiếp cận được các linh kiện điện tử quan trọng thông qua những tuyến trung chuyển ở châu Á và Trung Đông.

Theo The EurAsian Times, không chỉ Kalibr mà nhiều loại vũ khí hiện đại khác của Nga bị Ukraine thu giữ hoặc bắn hạ trong những năm gần đây cũng được phát hiện chứa linh kiện có nguồn gốc từ Mỹ và châu Âu. Các hệ thống như máy bay không người lái S-70 Hunter, UAV Geran-2 hay các tên lửa Kh-101, Kh-69, Iskander, Kinzhal, Zircon và Oreshnik đều từng vướng những cáo buộc tương tự.

Ukraine cũng cho rằng một lượng lớn linh kiện được Nga tích trữ trước khi các lệnh cấm vận có hiệu lực vẫn chưa sử dụng hết, giúp nước này duy trì năng lực sản xuất vũ khí trong thời gian dài.

Kalibr xuất hiện biến thể mang đầu đạn chùm

Bên cạnh vấn đề linh kiện điện tử, các chuyên gia Ukraine còn phát hiện một thay đổi đáng chú ý trên những quả Kalibr bị bắn hạ gần đây.

Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, lần đầu tiên họ ghi nhận biến thể Kalibr được trang bị đầu đạn chùm, tương tự loại từng được sử dụng trên tên lửa Kh-101. Đây được xem là sự thay đổi đáng kể trong thiết kế của dòng tên lửa này.

Đầu đạn chùm hoạt động bằng cách phát tán hàng chục đến hàng trăm bom con trên một khu vực rộng lớn. Loại vũ khí này đặc biệt hiệu quả khi tấn công các mục tiêu phân tán như máy bay đỗ tại sân bay, phương tiện quân sự hoặc các cơ sở hậu cần ngoài trời.

Việc bổ sung đầu đạn chùm sẽ giúp Kalibr mở rộng vùng sát thương và tăng hiệu quả tấn công đối với các mục tiêu diện rộng. Trong khi đó, các biến thể Kalibr được sử dụng từ năm 2022 đến trước thời điểm này chủ yếu mang đầu đạn nổ phá mảnh với hơn 3.600 mảnh kim loại có khả năng xuyên thủng lớp bê tông dày tới 10 cm.

Tuy nhiên, việc sử dụng đầu đạn chùm từ lâu vẫn là chủ đề gây tranh cãi. Do các bom con được phân tán trên diện tích lớn và có tỷ lệ không phát nổ tương đối cao, chúng có thể tiếp tục gây nguy hiểm cho dân thường nhiều năm sau khi giao tranh kết thúc.

Công ước về Bom chùm năm 2008 cấm sử dụng, sản xuất và tàng trữ loại vũ khí này. Hơn 100 quốc gia đã tham gia công ước, dù Nga và Mỹ không nằm trong số đó. Ukraine cũng từng bị ghi nhận sử dụng bom chùm trong cuộc xung đột hiện nay.

Dù gây nhiều tranh cãi, đầu đạn chùm vẫn được các lực lượng quân sự sử dụng nhờ khả năng tạo ra hàng loạt mục tiêu nhỏ cùng lúc, gây quá tải cho hệ thống phòng không đối phương và làm tăng xác suất xuyên thủng các lớp đánh chặn.