Bức tường Morocco: Hệ thống phòng thủ kéo dài hàng nghìn km giữa sa mạc

Ít được nhắc đến trên truyền thông quốc tế, nhưng tại vùng sa mạc Tây Sahara ở Bắc Phi tồn tại một công trình quân sự đặc biệt được xem là hệ thống bãi mìn dài nhất thế giới.

Một đoạn của Bức tường Morocco tại Tây Sahara. Ảnh: O.C

Theo trang Oddity Central (Anh), đó là Bức tường Morocco, còn được gọi là “tuyến đê cát phòng thủ”, kéo dài khoảng 2.700 km xuyên qua sa mạc.

Công trình kiên cố này chia cắt Tây Sahara – vùng lãnh thổ đang tranh chấp ở phía Nam Morocco – thành hai khu vực riêng biệt. Dọc theo tuyến phòng thủ là các đê cát khổng lồ, hệ thống công sự quân sự, hàng triệu quả mìn chôn dưới lòng đất cùng lượng lớn bom đạn chưa phát nổ còn sót lại từ các cuộc xung đột kéo dài nhiều thập kỷ.

Nguồn gốc của bức tường bắt đầu từ năm 1975, khi Tây Ban Nha chấm dứt sự hiện diện thuộc địa tại Tây Sahara. Sau khi lực lượng Tây Ban Nha rút đi, Morocco và Mauritania tiến vào kiểm soát khu vực này, trong khi người Sahrawi bản địa vẫn tiếp tục theo đuổi mục tiêu giành quyền tự quyết và độc lập.

Năm 1976, người Sahrawi thành lập Mặt trận Polisario – phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc – và tuyên bố thành lập Cộng hòa Dân chủ Arab Sahrawi. Xung đột vũ trang nhanh chóng bùng phát trên toàn khu vực.

Đến năm 1979, Mauritania rút khỏi cuộc tranh chấp, song Morocco vẫn duy trì quyền kiểm soát phần lớn lãnh thổ. Sau khi chịu nhiều tổn thất trong các cuộc giao tranh, Morocco bắt đầu xây dựng một tuyến phòng thủ quy mô lớn kéo dài hàng nghìn km chạy dọc vùng sa mạc.

Công trình được hoàn thành vào năm 1987, chia Tây Sahara thành hai phần. Khu vực phía Đông nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng Sahrawi, trong khi khoảng 2/3 lãnh thổ còn lại, bao gồm phần lớn các trung tâm kinh tế, thuộc quyền kiểm soát của Morocco.

Việc hoàn thành Bức tường Morocco cùng các biện pháp chống nổi dậy khác đã làm suy giảm đáng kể hiệu quả hoạt động của lực lượng Polisario. Cuộc xung đột sau đó rơi vào thế giằng co kéo dài nhiều thập kỷ.

Từ năm 1991 đến nay, khu vực dọc theo tuyến tường được lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc giám sát nhằm theo dõi việc thực thi thỏa thuận ngừng bắn giữa các bên.

Điều khiến Bức tường Morocco trở nên đặc biệt không chỉ nằm ở quy mô đồ sộ mà còn ở những nguy cơ vẫn hiện hữu dưới lớp cát sa mạc.

Các ước tính cho thấy khoảng 7 triệu quả mìn đã được chôn dọc theo tuyến phòng thủ này. Cùng với số lượng lớn bom đạn chưa phát nổ, chúng tiếp tục gây ra các vụ thương vong đối với người dân địa phương cho đến ngày nay.

Không chỉ là nơi có hệ thống bãi mìn dài nhất thế giới, Bức tường Morocco còn được xem là bức tường dài thứ hai trên thế giới, chỉ sau Vạn Lý Trường Thành.