Ukraine hối thúc EU cấp 300 tên lửa Patriot cho mùa Đông

Trong bối cảnh kho tên lửa Patriot được cho là gần cạn kiệt, Tổng thống Zelensky đề nghị EU khẩn cấp cung cấp 300 tên lửa đánh chặn để bảo vệ Ukraine khi mùa Đông đến gần.

Hệ thống tên lửa Patriot Advanced Capability-3. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) cung cấp 300 tên lửa đánh chặn Patriot và bổ sung 70 tỷ euro (79 tỷ USD) viện trợ cho năm 2027. Đề nghị được đưa ra trong bối cảnh có thông tin cho rằng Ukraine gần như đã sử dụng hết số tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất, trong khi Hy Lạp và Tây Ban Nha chịu sức ép chuyển giao tên lửa từ kho dự trữ quốc gia cho Kiev.

Theo tờ Kyiv Post, ngày 16/10, phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh EU ở Brussels (Bỉ), ông Zelensky cảnh báo Nga đã tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine, và hàng triệu dân thường có nguy cơ phải đối mặt với các cuộc tập kích tiếp theo khi mùa Đông đến gần.

“Tôi đề nghị các bạn thực sự tập trung giúp chúng tôi có được tên lửa đánh chặn PAC-2 và PAC-3″, ông Zelensky nói trong bài phát biểu trước Hội đồng châu Âu. “Ukraine không thể chỉ trông chờ vào 2 hoặc 4 tên lửa từ một quốc gia vài tháng một lần. Chúng tôi cần một gói hỗ trợ cho mùa Đông – vấn đề mà chúng ta vẫn luôn trao đổi với nhau – gồm tên lửa, cụ thể là 300 tên lửa đánh chặn Patriot chuyên đối phó với tên lửa đạn đạo”.

Lời kêu gọi được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa ông Zelensky và Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng. Ông Trump chỉ trích các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga, đồng thời nới lỏng các hạn chế đối với xuất khẩu dầu diesel của Nga.

Kho tên lửa Patriot của Ukraine đã cạn kiệt?

Theo bài viết đăng ngày 15/10 của tờ The Washington Post, tình trạng thiếu hụt tên lửa phòng không của Ukraine đã lên mức nghiêm trọng. Báo dẫn lời các quan chức Ukraine và những nguồn tin nắm rõ tình hình.

Một quan chức Ukraine cho biết tính đến ngày 7/10, nước này chỉ còn 10 tên lửa đánh chặn Patriot và số tên lửa đó sau đó đã được sử dụng trong các cuộc tấn công của Nga. Một nguồn tin khác am hiểu tình hình cho biết Ukraine đã hoàn toàn hết loại tên lửa đánh chặn tiên tiến này.

Tình trạng thiếu hụt đe dọa khả năng bảo vệ các trung tâm dân cư lớn và cơ sở hạ tầng điện lực của Ukraine trước tên lửa đạn đạo Nga. Những vũ khí này khó đánh chặn hơn đáng kể so với tên lửa hành trình hoặc UAV thông thường.

Vấn đề càng trở nên phức tạp do sự gián đoạn trong hỗ trợ tình báo và liên lạc từ Washington, cùng nhu cầu cạnh tranh đối với các loại vũ khí phòng không do Mỹ sản xuất trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông.

Ông Zelensky thừa nhận Ukraine không còn là ưu tiên hàng đầu trong việc tiếp nhận tên lửa đánh chặn của Mỹ. “Chúng tôi không phải ưu tiên số một”, ông nói.

Hy Lạp và Tây Ban Nha chịu sức ép chuyển giao tên lửa Patriot

Tình trạng thiếu hụt ngày càng nghiêm trọng khiến các nước châu Âu đang sở hữu tên lửa đánh chặn Patriot, trong đó có Hy Lạp và Tây Ban Nha, chịu sức ép phải chuyển giao một phần kho dự trữ cho Ukraine.

Theo bài viết ngày 9/10 của The Telegraph, Hy Lạp và Tây Ban Nha đã từ chối chuyển giao các tên lửa đánh chặn Patriot PAC-2 sắp hết thời hạn sử dụng được chứng nhận, bất chấp sức ép ngày càng tăng từ các quan chức NATO và EU nhằm cung cấp vũ khí cho Ukraine trước khi các cuộc tấn công mùa Đông của Nga gia tăng.

Hy Lạp được cho là đang sở hữu ít nhất 200 tên lửa PAC-2, trong đó một số quả sắp kết thúc vòng đời hoạt động ước tính 23 năm.

Các quan chức NATO và EU đã đề nghị Athens cân nhắc chuyển giao tên lửa cho Ukraine, nhưng chính quyền Hy Lạp lo ngại việc này sẽ làm suy giảm năng lực phòng không của chính nước mình.

Tây Ban Nha cũng chịu sức ép cung cấp thêm tên lửa đánh chặn, song Madrid chưa muốn cắt giảm kho dự trữ quốc gia trong bối cảnh chưa chắc chắn về khả năng bổ sung các tên lửa thay thế trong tương lai.

Châu Âu tính phương án hoán đổi tên lửa

Để đẩy nhanh việc cung cấp vũ khí, các quan chức châu Âu đang xem xét phương án cho phép các nước chuyển ngay tên lửa đánh chặn Patriot hiện có cho Ukraine, sau đó nhận tên lửa thay thế từ các đợt sản xuất trong tương lai.

Cơ chế này có thể giúp Kiev tiếp nhận tên lửa để sử dụng trước mùa Đông, thay vì phải chờ các lô hàng mới được sản xuất. Quá trình chế tạo tên lửa đánh chặn mới có thể mất khoảng 2 năm.

Sáng kiến trên có thể đáp ứng nhu cầu cấp bách của Ukraine, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc từng chính phủ có đồng ý chuyển giao tên lửa và chấp nhận phải chờ lâu hơn để bổ sung kho dự trữ của mình hay không.

Ukraine cũng đang tìm kiếm những giải pháp thay thế về lâu dài nhằm giảm sự phụ thuộc vào tên lửa đánh chặn do Mỹ sản xuất, điểm yếu càng bộc lộ rõ trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông.

Trong bài phát biểu tại Brussels, ông Zelensky hoan nghênh những nỗ lực phát triển chương trình phòng thủ tên lửa đạn đạo FREYJA của châu Âu, đồng thời cho rằng châu Âu cần tăng cường tính độc lập về công nghệ trong lĩnh vực phòng thủ trước các mối đe dọa tên lửa.