Ukraine gia hạn thiết quân luật và tổng động viên

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ký các văn bản gia hạn thiết quân luật và lệnh tổng động viên thêm 90 ngày, kéo dài đến ngày 29/1/2027.

Hai biện pháp này tiếp tục được duy trì trong bối cảnh xung đột với Nga chưa chấm dứt.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được phép chia sẻ, sử dụng bởi bên thứ ba)

Theo The Kyiv Post, các đạo luật số 5029-IX về thiết quân luật và số 5030-IX về tổng động viên được ký ngay trong ngày Quốc hội Ukraine thông qua. Theo hãng tin Ukrinform, cả hai đạo luật sẽ hết hiệu lực vào ngày 31/10. Kể từ khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự vào tháng 2/2022, Ukraine liên tục gia hạn hai biện pháp này theo chu kỳ ba tháng.

Các đạo luật trên phê chuẩn hai sắc lệnh của Tổng thống Ukraine, gồm sắc lệnh số 1060/2026 về gia hạn thiết quân luật và sắc lệnh số 1061/2026 về gia hạn tổng động viên. Các văn bản được ban hành trên cơ sở đề xuất của Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia Ukraine (NSDC), viện dẫn những hành động đang tiếp diễn từ phía Nga.

Theo Ukrinform, các nhà lập pháp đã thông qua hai biện pháp vào ngày 26/10, sau khi được Ủy ban An ninh Quốc gia, Quốc phòng và Tình báo của Quốc hội tán thành. Dự luật về gia hạn thiết quân luật nhận được 293 phiếu thuận, trong khi dự luật về tổng động viên được thông qua với 281 phiếu thuận.

Phát biểu trước Quốc hội, Thư ký NSDC Ihor Klymenko cho biết việc gia hạn nhằm giúp Ukraine thực hiện các biện pháp cần thiết để chống lại hành vi gây hấn vũ trang, bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Theo ông, động thái này cũng duy trì các quyền hạn đặc biệt của cơ quan nhà nước, bộ chỉ huy quân sự, chính quyền quân sự và chính quyền địa phương nhằm phục vụ hoạt động phòng thủ đất nước.

Cũng trong ngày 26/10, ông Zelensky ban hành một sắc lệnh về phòng thủ các thành phố.

Việc gia hạn thiết quân luật và tổng động viên diễn ra sau khi chính phủ của Thủ tướng Serhii Koretskyi hoàn tất cải tổ hệ thống hoãn nghĩa vụ quân sự đối với người lao động vào ngày 23/10. Thay đổi này chấm dứt cơ chế tự động hoãn nghĩa vụ đối với toàn bộ nhân viên tại các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực quốc phòng và năng lượng.

Theo luật pháp Ukraine, nam giới trong độ tuổi từ 25-60 phải thực hiện nghĩa vụ quân sự, trừ những trường hợp được hoãn vì lý do sức khỏe hoặc công việc. Trước đây, các doanh nghiệp thiết yếu được phép xin hoãn nghĩa vụ cho tối đa 50% nhân viên trong độ tuổi nhập ngũ, trong khi các công ty quốc phòng và năng lượng có thể áp dụng cơ chế này với toàn bộ nhân viên.

Theo ông Koretskyi, việc hoãn nghĩa vụ hoàn toàn và vô điều kiện là không công bằng đối với những người đang trực tiếp phục vụ trong quân đội, đồng thời tạo kẽ hở cho hành vi lạm dụng. Ông cho biết một số công ty thậm chí được thành lập chỉ nhằm tìm cách hoãn nghĩa vụ quân sự cho nhân viên.

Cơ chế mới đặt ra điều kiện đối với việc giữ lại toàn bộ lực lượng lao động. Theo đó, các doanh nghiệp chỉ có thể tiếp tục bảo vệ toàn bộ nhân viên khỏi nghĩa vụ quân sự nếu đóng góp nhân lực cho quân đội theo cơ chế luân phiên. Ông Koretskyi nhấn mạnh mục tiêu là tránh tình trạng phải tìm kiếm người nhập ngũ tại các địa điểm công cộng.

Tuy nhiên, những thay đổi này vấp phải sự phản đối từ các nhà sản xuất quốc phòng. Các doanh nghiệp cảnh báo việc giảm tỷ lệ nhân viên được hoãn nghĩa vụ, ngay cả xuống mức 85%, có thể làm gián đoạn dây chuyền sản xuất, trì hoãn bàn giao vũ khí và khiến họ đối mặt nguy cơ bị phạt do không hoàn thành hợp đồng với nhà nước.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế Kyiv ngày 26/10, ông Koretskyi cho biết Nga có khả năng huy động thêm 300.000-500.000 người. Theo ông, Ukraine cần chuẩn bị trước để tránh rơi vào tình thế phải đưa ra những quyết định khẩn cấp gây tranh cãi.

Trong khi đó, ngày 28/9, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký sắc lệnh số 700, nâng quy mô lực lượng vũ trang Nga lên 2,4 triệu người, trong đó có 1,5 triệu quân nhân tại ngũ. Theo bản thảo, đây là lần thứ tư trong năm 2026 Nga ban hành sắc lệnh điều chỉnh quy mô lực lượng vũ trang.