Trí tuệ nhân tạo: Châu Âu công bố hướng dẫn về nghĩa vụ minh bạch AI

Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố bộ hướng dẫn giúp các nhà cung cấp và các nhà triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) tuân thủ nghĩa vụ minh bạch theo Đạo luật AI của Liên minh châu Âu (EU), có hiệu lực từ ngày 2/8.

Đây là văn kiện diễn giải chính thức đầu tiên của EC bao quát toàn bộ Điều 50 của Đạo luật AI. Nguyên tắc nền tảng của điều khoản này là người dân phải được biết khi nào mình đang tương tác với máy móc.

Điều 50 quy định 4 nhóm nghĩa vụ minh bạch. Thứ nhất, các hệ thống AI tương tác trực tiếp với con người, như chatbot, phải được thiết kế sao cho người dùng biết rõ mình đang giao tiếp với máy chứ không phải con người. Thứ hai, nội dung do AI tạo sinh hoặc chỉnh sửa, bao gồm âm thanh, hình ảnh, video và văn bản, phải được gắn dấu ở định dạng máy đọc được, cho phép nhận diện đây là nội dung nhân tạo. Thứ 3, bên triển khai các hệ thống nhận diện cảm xúc hoặc phân loại sinh trắc học phải thông báo cho những người chịu tác động.

Và cuối cùng, bên triển khai phải công khai khi phổ biến nội dung giả mạo siêu thực (deepfake), cũng như các văn bản do AI tạo ra nhằm thông tin cho công chúng về những vấn đề lợi ích chung.

Bộ hướng dẫn được hoàn thiện sau đợt tham vấn đối với bản dự thảo diễn ra từ ngày 8/5 – 3/6. Văn kiện không mang tính ràng buộc pháp lý nhưng phản ánh cách diễn giải chính thức của EC và có ý nghĩa thực tiễn đáng kể trong quá trình áp dụng luật. Thẩm quyền giải thích cuối cùng vẫn thuộc về Tòa án Công lý EU.

Bộ hướng dẫn cũng bổ trợ cho Bộ quy tắc thực hành về minh bạch nội dung do AI tạo ra được EC công bố ngày 10/6 vừa qua. Đây là công cụ tự nguyện do các chuyên gia độc lập soạn thảo, giúp doanh nghiệp chứng minh việc tuân thủ thông qua các biện pháp kỹ thuật như gắn dấu và phát hiện nội dung nhân tạo. EC khuyến khích các bên liên quan đăng ký tham gia trước 18h00 ngày 22/7 để có tên trong danh sách ký kết đầu tiên, dự kiến công bố trước thời điểm Điều 50 có hiệu lực.

Việc công bố hướng dẫn ngay trước hạn chót 2/8 cho thấy EU đang chạy nước rút để hoàn thiện khung thực thi Đạo luật AI, đạo luật toàn diện đầu tiên trên thế giới về quản lý AI.

Trong một diễn biến khác, Phó Chủ tịch EC phụ trách chủ quyền công nghệ, an ninh và dân chủ Henna Virkkunen kêu gọi EU đẩy mạnh phát triển các mô hình AI của riêng mình nhằm tránh nguy cơ phụ thuộc vào quyết định của các bên thứ 3, đặc biệt là Mỹ, trong lĩnh vực công nghệ thiết yếu.

Trả lời phỏng vấn của báo Financial Times công bố ngày 21/7, bà Virkkunen cho rằng những hạn chế gần đây do Mỹ áp đặt đối với việc xuất khẩu các mô hình AI của công ty Anthropic cho thấy khả năng tiếp cận các công nghệ này hoàn toàn có thể được sử dụng như một “công cụ địa chính trị”. Vì vậy, EC đang tiến hành đàm phán với Washington nhằm duy trì quyền tiếp cận đối với các mô hình AI tiên tiến nhất, đồng thời lên kế hoạch tăng cường đầu tư cho phát triển các công nghệ AI của châu Âu.