Tôi đã từng “đánh cắp” cái Tết của học trò
Học trò, ngoài học kiến thức, thứ học trò cần hơn là trải nghiệm để phát triển phẩm chất và năng lực của mình.
Chiều 25 Tết, nhận được điện thoại học trò cũ “Thầy ơi, thầy ở nhà hay ở đâu, thầy trò mình đi cafe được không ạ?”. Biết tôi trực trường nên Thanh Trà đã cùng bạn mang cafe lên trường gặp thầy.
Thanh Trà là học sinh nữ duy nhất đậu học sinh giỏi Toán cấp Tỉnh được vinh danh trên Bảng vàng danh dự của nhà trường từ trước đến nay; em là niềm tự hào của nhà trường khi đậu đại học khối A cao nhất tỉnh.
Đã lâu thầy trò mới gặp nhau trực tiếp, nên đủ chuyện để hàn huyên, chẳng theo trình tự nào. Tôi dẫn Thanh Trà đến Bảng vàng danh dự của nhà trường, như là lời cảm ơn em đã đồng hành cùng tôi trong những ngày ôn thi học sinh giỏi.
Nhìn tấm hình của mình ngày ấy ôm hoa và tay cầm giấy chứng nhận học sinh giỏi cấp Tỉnh em chợt chùng xuống “Ngày đó thầy trò mình vất vả quá thầy nhỉ. Quanh năm suốt tháng chỉ mỗi việc học.
Em còn nhớ thời gian ôn thi vào dịp nghỉ Tết, thầy in cho mỗi đứa một bộ đề, mỗi ngày giải một đề, để ra Tết thầy chữa bài, tiết kiệm thời gian.
Năm đó cả đội tuyển coi như mất Tết thầy ạ. Thỉnh thoảng chúng em gặp nhau, đàn đúm, nhớ thầy, bạn Kim còn chọc “Thầy nợ chúng mình một cái Tết”.
Chúng em chuẩn bị kế hoạch mời thầy đi du lịch xuyên Tết với cả nhóm để bắt thầy “trả nợ Tết” rồi, nhưng vì dịch nên phải hủy…”.
Tôi biết, Thanh Trà nói những lời chia sẻ với mình là trong tràn đầy yêu thương, biết ơn vô hạn của đứa học trò, lứa học trò mà tôi vô cùng yêu mến, chẳng trách móc gì mình, thế nhưng không khỏi hối hận; thế là mình thêm một món nợ với học trò, một món nợ không thể trả được cho thế hệ trước, nhưng chắc chắn không còn mắc nợ thế hệ sau.
Hãy trả lại tuổi thơ cho học trò, trả lại Tết không áp lực bài tập cho học trò. (Ảnh minh hoạ: Vietnamnet.vn)
Đừng làm học trò… mất Tết
Không ít địa phương có kế hoạch thi học sinh giỏi cấp huyện, thành lập đội tuyển, bồi dưỡng trước Tết 1 tuần.
Khi nghỉ Tết, giáo viên phụ trách đội tuyển sẽ có bài tập dành cho các em làm trong dịp Tết, vừa giữ được “phong độ”, vừa giúp tiết kiệm thời gian bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đội tuyển.
Video đang HOT
Có thể trong thời gian ngắn hạn, đây là phương án được coi là “tối ưu” như trước đây tôi đã làm, nhưng cho đến nay tôi thấy đó là phương án “hạ sách” nhất.
Học trò, ngoài học kiến thức, thứ học trò cần hơn là trải nghiệm để phát triển phẩm chất và năng lực của mình.
Không phải tự nhiên mà ông cha ta nói “đi một ngày đàng học một sàng khôn”, hãy để học sinh trải nghiệm cái Tết cổ truyền, bồi dưỡng tình cảm gia đình, tình yêu quê hương đất nước trong dịp nghỉ Tết.
Một thực tế không thể chối cãi, học sinh Việt Nam thi đâu thắng đó nhưng rất ít có những phát minh, sáng tạo phục vụ cho cộng đồng, vậy học giỏi mà để làm gì? Thi học sinh giỏi để làm gì?
Nếu chỉ dạy học sinh để thành “thợ giải bài” trên sách vở, còn ra ngoài đời là “thợ chưa qua đào tạo” thì học sinh giỏi là vô nghĩa với thực tế cuộc sống.
Chương trình giáo dục vốn dĩ vẫn còn rất nặng, Tết về hãy “quẳng gánh lo” giúp học trò, không giao bài tập cho học trò chứ không phải tùy từng địa phương; cứ “Nghỉ Tết không áp lực bài tập” như Bà Rịa – Vũng Tàu, Quảng Bình, Quảng Ninh…, đừng theo thói cũ để rồi sợ có sai lầm khi giao bài tập cho học sinh dịp Tết. Giao bài tập cho học sinh làm dịp nghỉ Tết là sai rồi, chứ không còn là sợ nữa.
Hãy trả lại tuổi thơ cho học trò, trả lại Tết không áp lực bài tập cho học trò, là hành động nhân văn mà mỗi thầy cô có thể làm với học trò mình, đừng như tôi đã từng “ăn cắp” Tết của học trò để bây giờ hối tiếc.
Tết không giao bài tập, sau 7 ngày học sinh có thể sẽ lãng quên 80% kiến thức
"Tết Nguyên đán năm 2021 học sinh được nghỉ 7 ngày, nếu không giao bài tập thì ra Tết, học sinh sẽ lãng quên 80% kiến thức", Thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền cho biết.
Mới đây, Sở Giáo dục và Đào tạo Bà Rịa - Vũng Tàu và Sở Giáo dục và Đào tạo Quảng Bình đã có chủ trương yêu cầu các đơn vị trực thuộc không giao bài tập về nhà cho học sinh khi nghỉ Tết Nguyên đán.
Mục đích là tạo điều kiện cho phụ huynh, học sinh và sinh viên sum họp gia đình, đón Tết cổ truyền đầm ấm, vui tươi, nghỉ ngơi và vui chơi giải trí lành mạnh, an toàn.
Sau khi chủ chương từ 2 sở giáo dục này được công bố, có ý kiến cho rằng vẫn phải giao bài tập về nhà dịp Tết cho học sinh. Theo luồng quan điểm này, nếu không giao bài cho học sinh, ra Tết học sinh sẽ bị "rơi rụng" kiến thức.
Một quan điểm khác thì cho rằng: "việc học là cả một quá trình, không thể vì mấy ngày Tết mà "rơi rụng" kiến thức được".
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, Thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền, giảng viên Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, việc giao bài tập về nhà cho học sinh trong thời gian nghỉ Tết Nguyên đán là cần thiết.
Thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền, giảng viên Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Nhân vật cung cấp)
Để minh chứng cho điều này, Thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền đã nhắc tới nhà thần kinh học Herman Ebbinghaus (những năm 1880) - người đầu tiên nghiên cứu và phân tích trí nhớ. Ông đã đưa ra 1 biểu đồ thời gian thể hiện sự suy giảm trí nhớ, được đặt tên là Đường cong của sự lãng quên (the Forgetting curve).
Theo biểu đồ này, sau khi tiếp nhận kiến thức, mức độ ghi nhớ giảm mạnh sau mỗi giây, mỗi giờ, mỗi phút. Sau 1 ngày, hơn 70% kiến thức học được sẽ bị lãng quên. Sau đó, kiến thức còn lại tiếp tục lãng quên dần đến khi đạt mức độ nhất định.
Lượng kiến thức còn lại không đủ để chúng ta vận dụng giải quyết các vấn đề cuộc sống và thời gian để học lại kiến thức đó gần như bạn học một kiến thức mới.
Đối với Tết Nguyên đán, học sinh thường được nghỉ khoảng từ 7 đến 10 ngày (Tết Nguyên đán năm 2021 học sinh được nghỉ 7 ngày). Đối chiếu với biểu đồ của Herman Ebbinghaus, sau 7 ngày 80% kiến thức sẽ bị lãng quên.
Biểu đồ thời gian thể hiện "Sự suy giảm trí nhớ", được đặt tên là "Đường cong của sự lãng quên" (the Forgetting curve). (Ảnh: Thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền cung cấp)
Cô Hiền chia sẻ thêm: "Thực tế, tôi vừa giảng dạy ở trường đại học, vừa mở cơ sở can thiệp cho trẻ rối loạn phát triển ở Hà Nội, với những gia đình không phối hợp dạy con ở nhà, khi học sinh nghỉ từ 2 đến 3 ngày trở lên lượng kiến thức, kĩ năng sẽ mất đi rất nhiều, biểu hiện rất rõ đối với trẻ rối loạn ngôn ngữ. Khi trẻ đi học lại, gần như chúng tôi phải dạy lại một số kiến thức, kĩ năng chúng tôi đã dạy trước đó. Điều đó ảnh hưởng đến tiến độ can thiệp của trẻ.
Đối với học sinh phổ thông cũng vậy, trong thời gian nghỉ Tết nếu không ôn luyện sẽ quên rất nhiều kiến thức.
Đó là lý do nhà trường vẫn giao bài tập cho học sinh trong thời gian nghỉ Tết đúng như tinh thần "vui xuân mới không quên nhiệm vụ".
Việc ôn tập thường xuyên bài học giúp học sinh tăng khả năng ghi nhớ, Herman Ebbinghaus gọi đây là Hiệu ứng giãn cách. Mỗi lần ôn tập, đường cong sẽ được đẩy lên và lượng kiến thức được giữ lại sẽ tăng theo.
Mặc dù giáo viên đều biết rằng không phải học sinh nào cũng làm bài một cách nghiêm túc trong thời gian này.
Đương nhiên với những học sinh mải chơi Tết mà không học bài hoặc học một cách đối phó thì giáo viên cũng không nỡ trách phạt đầu năm mới. Như vậy, bản chất việc giao bài tập về nhà là tốt, là cần thiết cho học sinh."
Để bài tập Tết không gây áp lực lên học sinh đồng thời vẫn khiến học sinh ghi nhớ được những kiến thức đã học theo đúng tinh thần "vui xuân mới không quên nhiệm vụ", cô Hiền cho rằng cần lồng ghép bài tập vào chủ đề Tết:
"Trong thời gian vừa qua, một số phụ huynh phản đối việc giao bài tập về nhà cho học sinh. Họ muốn học sinh được chơi Tết thoải mái, điều đó cũng làm giảm áp lực cho chính bố mẹ.
Đúng là ngày Tết là lúc các thành viên được quây quần bên nhau, cảm nhận văn hoá truyền thống, hiểu được ý nghĩa tốt đẹp của ngày Tết. Như vậy, tại sao chúng ta không lồng ghép bài tập vào chủ đề Tết?
Ở bậc mầm non, những ngày này cô trò đang nhúng mình trong chủ đề Tết và mùa xuân.
Các kiến thức, kĩ năng cần có của trẻ được lồng ghép qua các hoạt động liên quan đến Tết như: gói bánh chưng (trẻ học toán, kĩ năng vận động qua hoạt động đong gạo, gói bánh, buộc dây bánh), trang trí cây mai, cây đào ngày Tết (phát triển tình cảm xã hội và thẩm mĩ qua các hoạt động cắt, vẽ nặn, trang trí),...
Tất cả những điều này vừa giúp trẻ háo hức mong chờ không khí Tết, vừa giúp trẻ hứng thú hơn khi học và lưu giữ kiến thức lâu hơn.
Chương trình Giáo dục phổ thông - Chương trình tổng thể (Ban hành theo Thông tư số 32/2018/TT - BGDĐT ngày 26 tháng 12 năm 2018 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) đưa ra yêu cầu về phẩm chất và năng lực cho học sinh theo từng cấp học.
Cụ thể, yêu cầu về phẩm chất: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm; yêu cầu về năng lực: năng lực tự chủ và tự học, năng lực giao tiếp và hợp tác, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.
Theo đó, giáo viên có thể lựa chọn những phẩm chất, năng lực cụ thể để lồng ghép, xây dựng nhiều bài tập cho học sinh được luyện tập thực hành, trải nghiệm trong Tết cổ truyền, điều đó vừa giúp học sinh tăng khả năng ghi nhớ kiến thức, vận dụng kiến thức vào giải quyết các vấn đề trong cuộc sống mà còn giúp học sinh cảm nhận những giá trị Tết truyền thống đem lại.
Ví dụ: để giáo dục lòng nhân ái, giáo viên có thể cho học sinh sáng tác những câu thơ, câu chúc tết để tặng những người thân, dùng tiền "lì xì" để giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn, chia sẻ quần áo cho những học sinh nghèo được đón tết ấm áp,...
Để giáo dục học sinh sự chăm chỉ, giáo viên có thể yêu cầu học sinh cùng với các thành viên trong gia đình dọn dẹp nhà cửa đón tết, gói bánh Tết, mua sắm đồ dùng ngày Tết, nấu những món ăn cho gia đình,...
Để giáo dục học sinh năng lực tự học, giáo viên có thể giao một số bài tập để học sinh hoàn thành trong dịp Tết".
Biểu đồ "Hiệu ứng giãn cách". Mỗi lần ôn tập, đường cong sẽ được đẩy lên và lượng kiến thức được giữ lại sẽ tăng theo. (Ảnh: Thạc sĩ Nguyễn Viết Hiền cung cấp)
Cô Hiền nhấn mạnh: "Bài tập không nên quá nhiều và quá khó sẽ gây áp lực cho học sinh.
Giáo viên có thể xây dựng những bài tập ôn luyện kiến thức đã học dựa trên tình huống có thể xảy ra vào dịp Tết, cách thức giao bài làm sao cho học sinh thấy thoải mái, kích thích trẻ tự học, không đánh giá "gây tổn thương" với các học sinh chưa hoàn thành các bài tập sau kì nghỉ Tết,...
Khi đó việc giao bài tập trong các kì nghỉ không còn là nỗi ám ảnh của nhiều học sinh và phụ huynh".
Không giao bài tập để học trò được nghỉ Tết Nguyên đán trọn vẹn Dịp Tết, cũng là lúc để học sinh thảnh thơi, đi chơi cùng chúng bạn và đến nhà ông bà, người thân của mình để các em hòa vào Tết cổ truyền của dân tộc. Ảnh minh họa Những năm qua, một số thầy cô giáo thường sợ học sinh xao nhãng chuyện học hành sau một kỳ nghỉ dài nên thường ra...