Thủ tướng Carney: Canada chuẩn bị cho khả năng Mỹ tấn công quân sự

Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết giới chức nước này đã dành cả năm để chuẩn bị cho khả năng xảy ra những rủi ro nghiêm trọng, trong đó có kịch bản Tổng thống Mỹ Donald Trump ra lệnh tiến hành hành động quân sự nhằm vào Canada.

Thủ tướng Canada Mark Carney. Ảnh: Getty Images/TTXVN

Theo Đài Sputnik, trong cuộc phỏng vấn với tờ The New York Times ngày 23/9, Thủ tướng Mark Carney cho biết ông đã chuẩn bị cho một kịch bản rủi ro cực đoan là khả năng Tổng thống Trump ra lệnh hành động quân sự nhằm vào Canada. Tuy nhiên, ông cũng cho biết hai người vẫn thường xuyên trao đổi, ngay cả sau khi các cuộc đàm phán thương mại đổ vỡ vào tháng trước.

Thủ tướng Carney mô tả các bước Canada đang thực hiện nhằm giảm sự phụ thuộc vào Mỹ trong một số lĩnh vực công nghệ chủ chốt, từ vệ tinh không gian đến máy bay chiến đấu, qua đó giảm nguy cơ bị tổn thương trước các mối đe dọa từ Mỹ. Ông cũng nêu kế hoạch đa dạng hóa các mối quan hệ và nguồn cung ứng của Canada, đồng thời khẳng định rằng ngay cả khi Mỹ có một tổng thống khác trong tương lai, “chúng tôi vẫn sẽ là đối tác tốt hơn của Mỹ nhờ vào những gì chúng tôi đang thực hiện hiện nay”.

Ông đề cập việc giảm phụ thuộc vào Starlink, cân nhắc các phương án thay thế việc mua máy bay chiến đấu F-35, cũng như tăng cường quan hệ kinh tế – dù không phải quan hệ quốc phòng – với Trung Quốc. Theo ông, việc Tổng thống Trump tận dụng sự phụ thuộc của Canada vào các sản phẩm Mỹ đã mang lại cho nước này một bài học: “Có những điều mà một khi đã chứng kiến, ta không thể nào quên được”.

Khi được hỏi liệu có e ngại trước những lời đe dọa của Tổng thống Trump về việc biến Canada thành bang thứ 51 của Mỹ hay không, ông Carney cho biết đã xem xét kỹ lưỡng khả năng xảy ra hành động quân sự do Mỹ dẫn đầu, nhưng từ chối đi sâu vào chi tiết về kịch bản này.

“Tôi cho rằng khi đảm nhiệm những vai trò này, bạn có trách nhiệm phải xem xét các rủi ro cực đoan”, ông Carney nói.

“Đó đơn thuần là quản trị rủi ro. Đó không phải là kịch bản cơ sở, nhưng sẽ là thiếu trách nhiệm nếu không chuẩn bị” cho những tình huống đó, ông nói thêm.

Ông Carney đã dành một giờ để thảo luận về nhiều thách thức khác nhau, bao gồm trí tuệ nhân tạo, thương mại và vai trò của Canada như một “cường quốc tầm trung”.

Trong năm qua, ông đã tăng cường các nỗ lực giảm sự phụ thuộc của Canada vào quốc gia láng giềng Mỹ.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) hồi đầu năm nay, ông Carney đã trình bày chiến lược ứng phó với những thay đổi trong quan hệ với Mỹ. “Hoặc là bạn thu mình hoàn toàn, hoặc là bạn đa dạng hóa”, ông nói khi đó.

Dù vậy, ông Carney cho biết vẫn thường xuyên trao đổi với ông Trump và hai bên đã nói chuyện nhiều lần kể từ khi các cuộc đàm phán thương mại đổ vỡ vào tháng trước.

Ông Carney cho biết vẫn còn cơ hội nối lại đàm phán với Mỹ nhằm khôi phục thỏa thuận thương mại đã đổ vỡ vào cuối tháng 8. Kể từ đó, hai nước đã liên tiếp áp thuế lên nhau và đưa ra những tuyên bố cứng rắn. “Liệu có thể đạt được một thỏa thuận thương mại đôi bên cùng có lợi giữa Canada và Mỹ không? Chắc chắn là có”, ông Carney khẳng định.

Ông cho biết quan tâm đến việc đưa mặt hàng kali vào nội dung đàm phán. Canada cung cấp gần 90% lượng kali – thành phần chủ chốt để sản xuất phân bón – nhập khẩu vào Mỹ. Đầu tuần này, ông Trump tuyên bố muốn thay thế nguồn cung từ Canada bằng kali của Belarus, hiện đang chịu lệnh trừng phạt của Mỹ do vai trò trong cuộc chiến tại Ukraine.

Ông Carney cho rằng Canada, Mỹ và có thể cả Mexico có thể đạt được sự “tự chủ về phân bón” nếu đảm bảo quyền tiếp cận đặc biệt đối với nguồn kali của Canada – nước sở hữu trữ lượng lớn nhất thế giới. Ông nói thêm rằng phương án từ Canada rõ ràng tốt hơn so với việc mua kali từ những nơi khác, vốn đòi hỏi phải vận chuyển qua Biển Đen hoặc eo biển Hormuz.

“Tôi nghĩ đây là một phần khả thi của thỏa thuận; còn có những ví dụ khác nữa và chúng tôi sẵn sàng nỗ lực thực hiện điều đó”, ông nói thêm.