Quy chế lịch sử đưa Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của EU

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố Liên minh châu Âu (EU) đang mở đường để Canada trở thành “thành viên liên kết” đầu tiên của khối – một quy chế chưa từng được quy định trong các hiệp ước hiện hành của EU.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)

Theo hãng truyền thông quốc tế, thông báo của bà von der Leyen đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong chính sách của EU. Trước đây, khối này thường tỏ ra e ngại các mô hình hợp tác linh hoạt. Các nước thành viên cũng từng phản ứng khá dè dặt trước đề xuất của Đức hồi tháng 5 về việc trao quy chế thành viên liên kết cho Ukraine như một bước đệm để tiến tới gia nhập chính thức.

Phát biểu trong bài diễn văn thường niên về Tình hình Liên minh châu Âu trước Nghị viện châu Âu tại Strasbourg, bà von der Leyen nói: “Quan hệ đối tác là lựa chọn chiến lược của châu Âu. Đồng thời, chúng cũng là lời đáp lại những rạn nứt trong hệ thống quốc tế dựa trên luật lệ”.

Bà von der Leyen nhấn mạnh: “Chúng ta có cùng cách nhìn nhận thế giới: từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến biến đổi khí hậu, từ Bắc Cực đến các vấn đề địa chính trị. Và chúng ta đã sát cánh bên nhau: trong vấn đề Ukraine, quốc phòng, nguồn nguyên liệu thô và chuỗi cung ứng.

Nhưng trên hết… châu Âu và Canada đều tin tưởng vào nền dân chủ”.

Trước đó trong tuần, Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết nước này đang tìm kiếm một “liên minh độc đáo” với EU chứ không phải tư cách thành viên đầy đủ. Bà von der Leyen đã mời ông Carney cùng đến Strasbourg và ông sẽ có bài phát biểu riêng vào ngày 17/9.

Chuyến thăm châu Âu của ông Carney diễn ra sau sự rạn nứt lịch sử trong quan hệ Canada – Mỹ, khi các cuộc đàm phán thương mại đổ vỡ vào tháng trước, châm ngòi cho một loạt các biện pháp thuế quan trả đũa lẫn nhau.

“Tôi đã nói rằng chúng ta cần khẩn trương định hình lại các mối quan hệ đối tác. Vì vậy, tôi muốn cùng ông mở đường để Canada trở thành thành viên liên kết đầu tiên của EU”, bà von der Leyen nói và cho biết thêm rằng EU và Canada sẽ hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ sản xuất công nghiệp đến AI, khoáng sản thiết yếu và năng lượng.

“Chúng ta sẽ hợp tác trong lĩnh vực sản xuất thông minh. Chúng ta sẽ thành lập một liên minh công nghệ. Chúng ta sẽ tích hợp các cơ sở công nghiệp quốc phòng. Chúng ta sẽ biến Bắc Cực thành một dự án chung mang tính biểu tượng”, bà khẳng định.

Bà von der Leyen cũng nhấn mạnh rằng “đây là mối quan hệ đối tác không nhằm chống lại bất kỳ bên nào khác” – một động thái có thể nhằm tránh gây hiềm khích với Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Canada và EU vốn đã có quan hệ thương mại đáng kể, và quan hệ này liên tục phát triển kể từ khi phần lớn các nội dung của Hiệp định Thương mại và Kinh tế toàn diện Canada-EU (CETA) có hiệu lực năm 2017.

Thương mại song phương về hàng hóa và dịch vụ đạt 130,8 tỷ euro (151 tỷ USD) trong năm ngoái, tăng hơn 80% trong một thập niên, theo Ủy ban châu Âu.

Các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của EU sang Canada gồm ô tô, máy móc và dược phẩm. Trong khi đó, Canada xuất khẩu sang châu Âu dầu thô, phân bón, khoáng sản quan trọng và kim loại cơ bản.