Thuế quan đẩy căng thẳng Mỹ-Canada leo thang

Theo mạng tin financialpost.com ngày 27/8, Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đang thảo luận về các biện pháp trừng phạt thương mại bổ sung đối với Canada sau khi Thủ tướng Mark Carney công bố kế hoạch trả đũa tương xứng với mức thuế mới của Mỹ.

Quang cảnh cảng hàng hóa tại Vancouver, British Columbia, Canada. Ảnh: THX/TTXVN phát

Một quan chức Nhà Trắng, yêu cầu được giấu tên vì tính chất nhạy cảm của vụ việc, cho biết căng thẳng lao thang giữa Mỹ với nước láng giềng phía Bắc có thể bao gồm việc tăng thuế và các hành động thương mại khác.

Theo quan chức này, Tổng thống Donald Trump có một loạt các công cụ có thể được sử dụng trong cuộc tranh chấp leo thang sau khi các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Canada đổ vỡ vào cuối tuần trước và chính quyền Mỹ đang có kế hoạch phản ứng đối với các động thái trả đũa mới nhất của Canada.

Ông Trump đã nói rằng, Mỹ sẽ tăng gấp đôi thuế ô tô đối với Canada lên 50% và áp thuế đối với phụ tùng ô tô, bắt đầu từ ngày 1/1/2027, như một kết quả của việc Canada trả đũa.

Ông Trump và ông Carney đã gần đạt được thỏa thuận, nhưng các cuộc đàm phán đã đổ vỡ vào cuối ngày 21/8 và thuế quan 50% đối với hơn 20 tỷ USD hàng hóa Canada đã có hiệu lực ngay sau nửa đêm, theo điều khoản chưa từng được sử dụng trước đây của Mục 338 Đạo luật Thuế quan năm 1930. Kể từ ngày 22/8, mối quan hệ vốn đã căng thẳng giữa song phương đã rơi vào tình trạng gay gắt, mỗi bên đều đổ lỗi cho bên kia về sự cứng rắn, đối xử không công bằng và những thay đổi vào phút chót.

Ngày 25/8, Ottawa đã tuyên bố sẽ tăng gấp đôi mức thuế trả đũa hiện hành đối với các sản phẩm thép và nhôm của Mỹ lên 50%. Sữa, đồ nội thất, quần áo và trang phục sản xuất tại Mỹ, cùng với máy chơi game, điện thoại thông minh và các thiết bị điện tử khác, cũng sẽ chịu mức thuế 50% mới.

Nhìn chung, các khoản thuế trả đũa này sẽ ảnh hưởng đến 20 tỷ USD hàng xuất khẩu hàng năm của Mỹ sang Canada, gần bằng với giá trị hàng hóa Canada phải chịu mức thuế mới của Mỹ. Con số này tương đương với khoảng 6% hàng xuất khẩu của Mỹ sang Canada vào năm 2025. Các biện pháp thuế đối kháng, dự kiến có hiệu lực vào ngày 8/9, đánh dấu một sự thay đổi mạnh mẽ trong cách tiếp cận của ông Carney.

Người tiền nhiệm của ông Carney, cựu Thủ tướng Justin Trudeau, đã áp thuế quan trả đũa đối với một danh sách dài các mặt hàng của Mỹ ngay khi ông Trump bắt đầu cuộc xung đột thương mại. Tuy nhiên, ông Carney đã dỡ bỏ nhiều loại thuế trong số đó nhằm cải thiện quan hệ và đưa ra nhiều nhượng bộ khác – ví dụ như bãi bỏ thuế dịch vụ kỹ thuật số – như một phần nỗ lực hàn gắn mối quan hệ.

Các biện pháp mới của Canada sẽ ảnh hưởng đến tổng giá trị xuất khẩu cao nhất từ Ohio, Illinois, Pennsylvania, Michigan và California. Điều đó có thể tạo ra một tình thế khó xử về chính trị cho đảng Cộng hòa khi họ phải bảo vệ thế đa số mong manh của mình tại Hạ viện và Thượng viện Mỹ. Đảng Dân chủ nhìn thấy cơ hội bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Michigan, Pennsylvania và thậm chí cả ở Ohio, nơi vốn nằm dưới sự kiểm soát vững chắc của đảng Cộng hòa. Họ có thể sẽ sử dụng sự trả đũa của Canada để củng cố các cuộc tấn công vào chính sách thuế quan của ông Trump, mà các cuộc thăm dò cho thấy không được lòng cử tri lo ngại về chi phí sinh hoạt.