Siêu El Nio mạnh nhất lịch sử có thể xuất hiện trong năm nay?

Các dự báo mới cho thấy hiện tượng siêu El Nio đang hình thành có khả năng trở thành đợt El Nio mạnh nhất từng được ghi nhận.

Khói bốc lên từ đám cháy rừng ở Bilgoraj, Ba Lan ngày 6/5/2026. Ảnh tư liệu: PAP/TTXVN

Theo trang Daily Mail (Anh), mô hình dự báo mới nhất của Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF) cho thấy nhiệt độ mặt biển vào cuối năm nay sẽ cao hơn đáng kể so với mức trung bình nhiều năm.

Các nhà khoa học thường đánh giá cường độ El Nio thông qua chỉ số Nio 3.4, phản ánh mức độ bất thường của nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương xích đạo.

Hai đợt El Nio mạnh nhất từng được ghi nhận diễn ra trong giai đoạn 2015 – 2016 và 1997 – 1998, khi chỉ số Nio 3.4 đạt đỉnh 2,3 độ C.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng những kỷ lục này có thể sớm bị phá vỡ. Trong phần lớn các kịch bản dự báo, nhiệt độ mặt biển ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương có thể cao hơn trung bình khoảng 3 độ C vào tháng 12.

Đáng chú ý, một số mô phỏng cho thấy mức chênh lệch này thậm chí có thể vượt 4 độ C.

Nhà khí tượng học Ben Noll, cây viết chuyên về thời tiết toàn cầu của The Washington Post, nhận định trên mạng xã hội X rằng gần như mọi kịch bản hiện nay đều vượt ngưỡng 3 độ C, trong đó một số dự báo cho thấy mức tăng trên 4 độ C. Theo ông, đây có thể là đợt El Nio mạnh nhất từng được ghi nhận.

El Nio là một phần của chu kỳ khí hậu tự nhiên mang tên Dao động phương Nam (ENSO), luân phiên giữa pha nóng và pha lạnh với chu kỳ từ 2 đến 7 năm.

Trong pha El Nio, lượng nước ấm tích tụ ở Thái Bình Dương lan rộng về phía trung tâm và phía đông đại dương, làm gia tăng nhiệt độ trung bình của Trái Đất. Nước biển càng nóng, tác động của El Nio đến thời tiết toàn cầu càng mạnh.

Đợt El Nio gần nhất kéo dài từ tháng 6/2023 đến tháng 4/2024 được cho là một trong những yếu tố góp phần khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận.

Nhiệt lượng bổ sung từ đại dương cũng khiến năm 2024 trở thành năm đầu tiên nhiệt độ trung bình toàn cầu vượt ngưỡng 1,5 độ C theo mục tiêu được nêu trong Hiệp định Paris.

Hiện giới khoa học lo ngại thế giới có thể sắp bước vào một đợt El Nio còn mạnh hơn, tiếp tục đẩy nhiệt độ toàn cầu lên các mức kỷ lục mới.

Các mô hình mới nhất của ECMWF sử dụng phương pháp “chỉ số tương đối” – cho phép tách riêng tác động của ENSO khỏi xu thế nóng lên dài hạn do biến đổi khí hậu.

Ngay cả những kịch bản thận trọng nhất cũng cho thấy nhiệt độ mặt biển tại khu vực xích đạo Thái Bình Dương có thể cao hơn trung bình khoảng 2 độ C.

Trong khi đó, chỉ số Nio 1 2, theo dõi vùng biển ngoài khơi bờ tây Nam Mỹ, cho thấy nhiệt độ mặt biển tại đây có thể cao hơn trung bình gần 5 độ C vào tháng 11.

Để so sánh, trong đợt El Nio lịch sử giai đoạn 1982 – 1983, chỉ số Nio 1 2 đạt đỉnh 4,2 độ C, trong khi ở giai đoạn 1997 – 1998 là 3,9 độ C.

Những dự báo trên xuất hiện trong bối cảnh nhiều chuyên gia cảnh báo mùa hè năm nay có thể chứng kiến các đợt nắng nóng cực đoan trên diện rộng khi siêu El Nio bắt đầu hình thành.

Nhiệt kế chỉ nhiệt độ ngoài trời hơn 40 độ C ở Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Trước đó, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết có 80% khả năng El Nio xuất hiện trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 và 90% khả năng hiện tượng này kéo dài ít nhất đến tháng 11.

Trong khi đó, dữ liệu vệ tinh của Cơ quan Vũ trụ Hàng không Mỹ (NASA) cho thấy một khối nước ấm khổng lồ rộng hàng trăm km đã xuất hiện trên Thái Bình Dương. Các khối nước ấm này, còn gọi là sóng Kelvin, thường hình thành khi hướng gió ở khu vực phía tây Thái Bình Dương xích đạo thay đổi trong thời gian ngắn.

Hiện tượng này, cùng với sự suy yếu của gió tín phong dọc đường xích đạo, khiến nước biển ở khu vực nhiệt đới phía tây Thái Bình Dương ấm lên và mực nước biển dâng cao. Theo các nhà khoa học, đây là một trong những dấu hiệu đặc trưng cho thấy El Nio đang hình thành.

NASA cho biết các đợt sóng nước ấm thường di chuyển từ tây sang đông trên Thái Bình Dương vài tháng trước khi El Nio xuất hiện, và nhiều tín hiệu như vậy đã được ghi nhận trong dữ liệu vệ tinh năm 2026.

Nếu El Nio phát triển đúng như dự báo, nhiệt độ toàn cầu có thể tiếp tục tăng mạnh, kéo theo những thay đổi đáng kể về thời tiết trên khắp thế giới.

Thông thường, El Nio làm gia tăng lượng mưa tại một số khu vực ở phía nam Nam Mỹ, miền nam nước Mỹ, vùng Sừng châu Phi và Trung Á. Ngược lại, hiện tượng này thường gây khô hạn tại Trung Mỹ, phía bắc Nam Mỹ, Caribe, Australia, Indonesia và nhiều khu vực ở Nam Á.

Trong bối cảnh nhiệt độ đại dương tiếp tục gia tăng, nhiều nhà khoa học cho rằng năm 2026 có thể trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử.