Phụ nữ mang thai cần tiêm vaccine nào?

Tiêm vaccine khi mang thai giúp bảo vệ mẹ và tạo kháng thể cho trẻ. Tuy nhiên, không phải vaccine nào cũng phù hợp trong thai kỳ.

Vì sao phụ nữ mang thai cần tiêm vaccine?

Trong thai kỳ, cơ thể người phụ nữ có nhiều thay đổi về miễn dịch, hô hấp và tim mạch. Những thay đổi này có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nặng do một số bệnh truyền nhiễm. Nếu mắc bệnh trong thai kỳ, người mẹ có thể gặp biến chứng nặng và bệnh cũng có thể ảnh hưởng đến thai nhi, làm tăng nguy cơ sinh non hoặc các biến cố bất lợi khác tùy từng bệnh.

Tiêm vaccine giúp cơ thể người mẹ tạo kháng thể đặc hiệu chống lại tác nhân gây bệnh. Một phần kháng thể có thể truyền qua nhau thai sang thai nhi, tạo miễn dịch thụ động và giúp bảo vệ trẻ trong những tháng đầu sau sinh.

Tuy nhiên, không phải tất cả vaccine đều có thể sử dụng khi mang thai. Thai phụ cần được tư vấn để lựa chọn vaccine và thời điểm tiêm phù hợp.

Những vaccine thường được khuyến cáo trong thai kỳ

Một số vaccine được khuyến cáo sử dụng trong thai kỳ khi lợi ích bảo vệ mẹ và trẻ được đánh giá cao hơn nguy cơ.

Vaccine phòng uốn ván

Tiêm phòng uốn ván cho phụ nữ mang thai có vai trò quan trọng trong phòng uốn ván mẹ và uốn ván sơ sinh. Kháng thể của người mẹ có thể truyền sang thai nhi, giúp bảo vệ trẻ trong thời gian đầu sau sinh.

Tiêm vaccine giúp cơ thể người mẹ tạo kháng thể đặc hiệu chống lại tác nhân gây bệnh.

Lịch tiêm phụ thuộc vào tiền sử tiêm chủng của từng phụ nữ. Vì vậy, thai phụ cần cung cấp thông tin về những mũi vaccine đã tiêm trước đó để nhân viên y tế tư vấn lịch tiêm phù hợp theo hướng dẫn của Bộ Y tế.

Vaccine cúm mùa

Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao hơn gặp biến chứng nặng khi mắc cúm. Những thay đổi về miễn dịch, hô hấp và tim mạch trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ viêm phổi, nhập viện và các biến chứng khác. Ngoài bảo vệ người mẹ, nhiều nghiên cứu cho thấy tiêm vaccine cúm trong thai kỳ có thể giúp giảm nguy cơ mắc cúm và nhập viện do cúm ở trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời.

Vaccine cúm bất hoạt dạng tiêm có thể được sử dụng ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ. Tuy nhiên, vaccine cúm sống giảm độc lực dạng xịt mũi không được sử dụng trong thai kỳ.

Vaccine bạch hầu – ho gà – uốn ván (Tdap)

Ho gà đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh, nhất là trẻ dưới 2 tháng tuổi vì chưa đến tuổi hoàn thành lịch tiêm vaccine phòng bệnh. Kháng thể chống ho gà từ người mẹ có thể truyền qua nhau thai sang thai nhi, giúp bảo vệ trẻ trong giai đoạn đầu đời, khi trẻ chưa đủ tuổi hoàn thành lịch tiêm phòng ho gà. Việc tiêm Tdap trong thai kỳ đã được chứng minh giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc ho gà và nhập viện do ho gà ở trẻ nhỏ.

Tại nhiều quốc gia, Tdap được khuyến cáo tiêm trong mỗi lần mang thai, thường ở giai đoạn 27 – 36 tuần. Việc áp dụng tại Việt Nam cần căn cứ vào hướng dẫn tiêm chủng hiện hành tại Việt Nam và tiền sử tiêm chủng của thai phụ.

Vaccine COVID-19 có cần thiết cho phụ nữ mang thai?

Phụ nữ mang thai có nguy cơ cao hơn bị COVID-19 nặng so với phụ nữ không mang thai. Vaccine COVID-19 có thể giúp giảm nguy cơ bệnh nặng và nhập viện.

Tuy nhiên, khuyến cáo về vaccine COVID-19 có thể được cập nhật theo tình hình dịch tễ, loại vaccine và nhóm nguy cơ. Vì vậy, thai phụ nên thực hiện theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế và trao đổi với bác sĩ để xác định thời điểm, loại vaccine và nhu cầu tiêm phù hợp.

Những vaccine không được khuyến cáo trong thai kỳ

Không phải tất cả vaccine đều được sử dụng trong thai kỳ. Các vaccine sống giảm độc lực thường không được tiêm cho phụ nữ đang mang thai. Một số vaccine thuộc nhóm này gồm:

• Vaccine sởi – quai bị – rubella (MMR).
• Vaccine thủy đậu.
• Một số vaccine sống giảm độc lực khác tùy từng trường hợp.

Phụ nữ có kế hoạch mang thai nên kiểm tra tiền sử tiêm chủng và hoàn thành các vaccine cần thiết trước khi mang thai. Với vaccine sống như MMR và thủy đậu, thường cần tiêm trước khi mang thai và tránh mang thai trong ít nhất 1 tháng sau tiêm theo hướng dẫn chuyên môn.

Một số lưu ý khi tiêm vaccine trong thai kỳ

Thai phụ nên lưu ý một số điều sau trong quá trình tiêm vaccine:

• Thông báo cho nhân viên y tế về tình trạng mang thai hoặc nghi ngờ mang thai.
• Cung cấp thông tin về tiền sử dị ứng, bệnh nền và các vaccine đã tiêm.
• Ở lại cơ sở tiêm chủng để được theo dõi ít nhất 30 phút sau tiêm theo quy định.
• Theo dõi sức khỏe tại nhà và thực hiện các hướng dẫn của nhân viên y tế.

Sau tiêm, một số phản ứng nhẹ như đau tại chỗ tiêm, mệt mỏi, đau cơ hoặc sốt nhẹ có thể xảy ra và thường tự khỏi. Nếu xuất hiện phản ứng bất thường hoặc dấu hiệu nghiêm trọng sau tiêm, thai phụ cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí.

Tiêm chủng trong thai kỳ là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa một số bệnh truyền nhiễm có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe người mẹ và thai nhi. Tuy nhiên, lịch và loại vaccine phù hợp không giống nhau ở mọi thai phụ. Việc lựa chọn cần dựa trên tuổi thai, tiền sử tiêm chủng, bệnh nền, nguy cơ phơi nhiễm và hướng dẫn chuyên môn hiện hành.