Những lưu ý cần biết khi dùng nước gừng

Nước gừng có thể giúp làm ấm cơ thể, giảm cảm giác buồn nôn, hỗ trợ tiêu hóa, nhưng không phải ai cũng phù hợp.

Gừng là loại gia vị quen thuộc trong căn bếp của nhiều gia đình Việt Nam, đồng thời là vị thuốc được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp để uống nước gừng và việc sử dụng quá nhiều cũng có thể gây ra những tác dụng không mong muốn.

1. Nước gừng có tác dụng gì đối với sức khỏe?

Theo y học cổ truyền, gừng tươi (sinh khương) có vị cay, tính ấm, quy vào kinh Phế, Tỳ, Vị; có tác dụng phát tán phong hàn, ôn trung, chỉ nôn, hóa đàm. Vì vậy, gừng thường được sử dụng trong các trường hợp cảm lạnh, lạnh bụng, buồn nôn, nôn do hàn và một số biểu hiện rối loạn tiêu hóa.

Dưới góc nhìn y học hiện đại, gừng chứa các hợp chất hoạt tính sinh học như gingerol, shogaol và zingerone. Những thành phần này có đặc tính chống oxy hóa, hỗ trợ chống viêm và có khả năng tác động đến hoạt động của hệ tiêu hóa.

Dưới đây là tác dụng của nước gừng:

- Hỗ trợ giảm buồn nôn và nôn: Đây là một trong những công dụng được quan tâm và nghiên cứu nhiều nhất của gừng. Các hợp chất trong gừng có thể tác động đến hoạt động co bóp của dạ dày và các cơ chế liên quan đến cảm giác buồn nôn. Nước gừng pha loãng có thể giúp một số người dễ chịu hơn, nhưng không thay thế thuốc điều trị khi nôn nhiều hoặc kéo dài.

- Hỗ trợ tiêu hóa, giảm cảm giác đầy bụng: Theo y học cổ truyền, nước gừng có tác dụng ôn trung, hòa vị, giúp cải thiện các biểu hiện khó chịu ở đường tiêu hóa do hàn. Theo y học hiện đại, nước gừng có thể thúc đẩy quá trình làm rỗng dạ dày và ảnh hưởng đến nhu động đường tiêu hóa. Vì vậy, một lượng nước gừng ấm vừa phải có thể giúp giảm cảm giác đầy bụng, chậm tiêu.

Nước gừng thường được sử dụng trong các trường hợp cảm lạnh, lạnh bụng, buồn nôn. Ảnh: AI.

- Làm ấm cơ thể, hỗ trợ giảm khó chịu khi nhiễm lạnh: Theo y học cổ truyền, gừng có vị cay, tính ấm, thường được sử dụng trong các trường hợp cảm lạnh, sợ lạnh, hắt hơi, sổ mũi, đau đầu do phong hàn. Uống nước gừng ấm có thể tạo cảm giác ấm áp, dễ chịu, đồng thời bổ sung nước cho cơ thể.

- Hỗ trợ giảm đau bụng kinh: Theo y học cổ truyền, đau bụng kinh có thể liên quan đến tình trạng hàn ngưng, khí huyết vận hành không thông, gây đau vùng hạ vị. Gừng có vị cay, tính ấm, được sử dụng trong YHCT với công năng ôn trung, tán hàn. Vì vậy, nước gừng có thể được dùng theo kinh nghiệm dân gian để hỗ trợ giảm khó chịu trong một số trường hợp đau bụng kinh kèm cảm giác lạnh bụng, đau tăng khi gặp lạnh và giảm khi chườm ấm.

Theo y học hiện đại, gừng chứa các hợp chất sinh học như gingerol và shogaol, có đặc tính chống viêm. Một số nghiên cứu cho thấy gừng có tiềm năng hỗ trợ giảm mức độ đau bụng kinh. Tác dụng này có thể liên quan đến ảnh hưởng của các hợp chất trong gừng đối với quá trình viêm và các chất trung gian gây đau, trong đó có prostaglandin.

2. Những ai cần thận trọng khi uống nước gừng?

Mặc dù gừng là nguyên liệu quen thuộc và được sử dụng phổ biến trong đời sống, không phải ai cũng phù hợp để uống nước gừng. Một số đối tượng sau cần thận trọng khi sử dụng để tránh những tác dụng không mong muốn:

- Người mắc bệnh lý viêm dạ dày, trào ngược dạ dày thực quản: Người thường xuyên bị ợ nóng, ợ chua, trào ngược dạ dày – thực quản hoặc viêm loét dạ dày có thể cảm thấy nóng rát, khó chịu hơn sau khi uống nước gừng, nhất là khi pha đặc hoặc uống lúc đói. Những trường hợp này nên hạn chế, thử lượng nhỏ nếu muốn sử dụng và ngừng uống khi triệu chứng tăng lên.

- Người đang sử dụng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu: Một số nghiên cứu cho thấy, nước gừng có thể ảnh hưởng đến quá trình kết tập tiểu cầu. Vì vậy, người đang dùng các thuốc chống đông như warfarin, rivaroxaban, apixaban, aspirin, clopidogrel hoặc các thuốc có ảnh hưởng đến đông máu cần trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng nước gừng với lượng lớn hoặc dùng chế phẩm gừng đậm đặc, kéo dài.

- Người có bệnh lý đường mật: Nước gừng có thể kích thích bài tiết mật. Người đang bị sỏi mật, đặc biệt khi có cơn đau quặn mật hoặc tắc nghẽn đường mật cần hạn chế sử dụng.

- Người chuẩn bị phẫu thuật: Do ảnh hưởng đến quá trình đông máu nên người chuẩn bị phẫu thuật cần thông báo với bác sĩ về thói quen uống nước gừng, đặc biệt khi sử dụng thường xuyên.

3. Uống nước gừng thế nào cho hợp lý?

Để sử dụng nước gừng an toàn, chúng ta nên chú ý đến liều lượng, cách chế biến và thời điểm uống. Không nên quan niệm uống càng nhiều nước gừng thì cơ thể càng khỏe hoặc càng có tác dụng phòng bệnh.

- Cách pha nước gừng đơn giản tại nhà: Có thể sử dụng khoảng 5 – 10 g gừng tươi, rửa sạch, thái lát mỏng hoặc đập dập, cho vào 200 – 250 ml nước nóng, hãm khoảng 5 – 10 phút; có thể uống khi nước còn ấm, điều chỉnh lượng gừng tùy khả năng dung nạp của cơ thể. Người mới sử dụng nên bắt đầu với lượng ít hơn để theo dõi phản ứng.

- Nên chọn gừng tươi, không bị dập nát, nấm mốc; rửa sạch trước khi chế biến; có thể thêm một chút mật ong để tạo vị ngọt nếu phù hợp. Người mắc đái tháo đường cần chú ý lượng đường bổ sung.

- Một số nguyên tắc khi uống nước gừng:

• Nên uống lượng vừa phải, không pha quá đặc và không sử dụng liên tục với lượng lớn trong thời gian dài.
• Có thể uống sau bữa ăn hoặc khi cảm thấy lạnh bụng, buồn nôn nhẹ.
• Người có dạ dày nhạy cảm, dễ bị kích ứng không nên uống lúc đói.
• Không nên uống nước gừng quá nóng vì có thể gây bỏng niêm mạc miệng, họng và thực quản.
• Ngừng sử dụng nếu xuất hiện các biểu hiện như nóng rát dạ dày, ợ nóng tăng lên, đau bụng, tiêu chảy hoặc dị ứng.