Nhà cổ được ví như ‘cung điện gỗ’ ở miền Tây

Ngôi nhà cổ 136 năm ở Vĩnh Long gây ấn tượng với hệ thống cột gỗ quý cùng nội thất được chạm trổ tinh xảo theo phong cách nhà rường Huế.

Nhà cổ Huỳnh Phủ nằm tại ấp Khu Phố, xã Đại Điền, tỉnh Vĩnh Long (Bến Tre cũ), được xây dựng năm 1890 và vẫn giữ kiến trúc nguyên bản. Năm 2011, công trình được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp tỉnh.

Ngôi nhà được ví như “cung điện gỗ” miền Tây, có diện tích xây dựng 540 m2, nằm trên nền cao 0,7 m, xung quanh kè đá xanh, phần thềm cũng được viền bằng loại đá này. Công trình có 80 cột làm từ gỗ lim và căm xe, được dựng theo phong cách nhà rường truyền thống ở Huế. Nhờ kiến trúc đặc sắc và giá trị lịch sử, nơi đây trở thành điểm tham quan thu hút du khách.

Bà Lê Thị Hai, 66 tuổi, là người trông nom, giữ gìn ngôi nhà này. Bà là cháu đời thứ 6 của ông Hương Liêm tên thật là Huỳnh Ngọc Khiêm (1843 -1927) – người gốc Huế đã xây dựng nơi này.

“Ngày xưa, ông cụ cùng vợ và 9 người con vào đây lập nghiệp. Khi đến đoạn sông cách nhà khoảng 2 km, mái chèo gãy hết, không thể đi tiếp. Nghe câu hò ‘Cây khô tưới nước cũng khô, người nghèo đi đến xứ mô cũng nghèo’, ông quyết định dừng chân, lập nghiệp và xây dựng ngôi nhà”, bà Hai kể.

Cửa chính ra vào đươc làm bằng gỗ, hiện còn chắc chắn. Ngoài 4 cánh cửa ở gian chính còn có 8 cánh cửa phụ chia đều 2 bên khiến ngôi nhà khi mở toang có không gian rộng thoáng. Phía trước hiên là khoảng sân rộng, với nhiều cây cảnh. Từ cột, kèo, vách, sàn cho đến bàn thờ đều được làm bằng các loại gỗ quý.

Căn nhà theo hình chữ nhất, 3 gian 2 chái mái lợp ngói âm dương. Gian giữa thờ Phật, hai bên thờ tổ tiên. Nền nhà được lát bằng gạch tàu và gạch hoa thời Pháp.

Ảnh thờ của ông Huỳnh Ngọc Khiêm và vợ được đặt ở bên phải ngôi nhà.

Các hoa văn chim chóc, rồng phượng, lá cành gắn liền với đời sống vùng sông nước Nam Bộ trên cánh cửa, cột nhà, lan can được chạm trổ công phu và còn nguyên bản.

Theo lời kể, ông Hương Liên không trả công nghệ nhân theo ngày mà trả theo dăm bào (gỗ mỏng được tạo ra trong quá trình bào gỗ). Mỗi chén dăm bào được trả 5 cắc bạc (thời điểm này một giạ lúa bằng 1,8 cắc bạc). Trả công cao, nhưng để đảm bảo chất lượng, mỗi ngày thợ không được làm quá một chén dăm bào.

Bên cạnh hệ thống cấu kiện gỗ chạm trổ cầu kỳ, các viên ngói lợp trần cũng được trang trí hoa văn hoa lá, mây trời. Tuy nhiên, trải qua thời gian, nhiều viên ngói bị nứt vỡ, hư hỏng. Trong đợt đại trùng tu năm 2013, chủ nhà chỉ giữ lại những viên còn nguyên vẹn, dùng để lợp lại một phần mái hiên như cách lưu giữ dấu tích của ngôi nhà xưa.

Nhiều đồ đạc trong nhà vẫn còn nguyên vẹn, giữ cách bài trí như thuở ban đầu. “Hiện, vật dụng ít hơn lúc mới xây nhà vì chiến tranh, gia đình đã mang nhiều đồ cổ đi gửi rồi bị thất lạc”, bà Hai nói.

Ngoài các bộ trường kỷ, bàn ghế, tủ thờ, tấm phản và tranh liễn cổ, gian sau của ngôi nhà còn lưu giữ hai chiếc giường hơn 100 năm tuổi (ảnh), góp phần tái hiện không gian sinh hoạt của gia đình qua nhiều thế hệ.

Cổng chính (ảnh) gồm 3 cửa, chỉ mở vào những dịp quan trọng, khách tham quan thường ra vào bằng lối bên hông nhà.

Hiện công trình không thu phí, khách đến được người nhà trực tiếp dẫn đi, giới thiệu kiến trúc và kể những câu chuyện gắn với ngôi nhà cùng dòng họ Huỳnh.

“Cuối tuần, nhà đón khá đông khách, có nhóm bạn trẻ đến chụp ảnh cưới, cũng có đoàn phim mượn làm bối cảnh. Chúng tôi luôn vui vẻ đón tiếp mọi người”, bà Hai nói.