Ngành dầu khí Mỹ đạt lợi nhuận khổng lồ trong bối cảnh xung đột Trung Đông

Các tập đoàn dầu khí hàng đầu của Mỹ đã thu về khoản lợi nhuận khổng lồ trong quý II năm nay trong bối cảnh xung đột Mỹ – Iran làm gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu mỏ và đẩy giá năng lượng tăng cao.

Một trạm bán xăng tại bang Rhode Island, Mỹ. Ảnh: Đoàn Hùng/TTXVN

Cuộc xung đột, hiện đã bước sang tháng thứ sáu, đã gây đình trệ phần lớn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng cung dầu và khí toàn cầu. Nguồn cung bị thắt chặt đã đẩy giá dầu Brent, chuẩn tham chiếu quốc tế, tăng một mạch từ 70 USD (tháng 3) lên trên 100 USD/thùng (tháng 5), có thời điểm còn chạm mức 126 USD/thùng.

Giá dầu tăng cao đã mang lại khoản lợi nhuận khổng lồ cho một số tập đoàn dầu khí hàng đầu của Mỹ đã niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán. Trong báo cáo công bố ngày 31/7, Exxon Mobil “khoe” lợi nhuận quý II đạt 14,53 tỷ USD, tăng hơn gấp đôi (105%) so với cùng kỳ năm trước. Doanh thu đạt 116,02 tỷ USD, tăng 42%. Chevron thậm chí ghi nhận lợi nhuận tăng gần 4 lần, lên 12,07 tỷ USD, cao hơn 385% so với cùng kỳ năm ngoái. Doanh thu của hãng đạt 70,06 tỷ USD, tăng 56%.

Xét về quy mô, lợi nhuận của các tập đoàn dầu khí Mỹ được đánh giá là vượt trội so với các doanh nghiệp cùng ngành tại châu Âu. Theo tổ chức phi lợi nhuận Global Witness, 6 công ty dầu khí lớn nhất châu Âu ghi nhận tổng lợi nhuận quý I đạt 22 tỷ USD, tăng 43% so với cùng kỳ năm trước.

Lợi nhuận tăng vọt của các “ông lớn” dầu khí Mỹ đã thúc đẩy các nhà lập pháp nước này đề xuất áp thuế đối với phần lợi nhuận bất thường mà các doanh nghiệp thu được trong bối cảnh chiến tranh.

Trên thực tế, các công ty năng lượng như Exxon và Chevron không trực tiếp quyết định giá dầu tại Mỹ, vốn dao động trong biên độ từ 68 – 115 USD/thùng trong quý II. Giá dầu biến động chủ yếu do quan hệ cung – cầu, cũng như mức giá mà các nhà giao dịch, nhà máy lọc dầu và các bên mua khác sẵn sàng chi trả. Tuy nhiên, các nghị sĩ đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ đã trình các dự luật từ tháng 3 nhằm đánh thuế phần lợi nhuận bất thường của các nhà sản xuất dầu lớn từ năm 2026 trở đi và phân phối lại nguồn thu này cho người tiêu dùng. Thượng nghị sĩ Sheldon Whitehouse, đại diện bang Rhode Island và là người bảo trợ dự luật tại Thượng viện, lý giải: “Việc đánh thuế lợi nhuận bất thường thay vì cắt giảm các chương trình hỗ trợ lương thực cho trẻ em là điều công bằng”.

Nếu được thông qua, dự luật của ông Whitehouse, cùng một dự luật tương tự do Hạ nghị sĩ Ro Khanna (bang California) đề xuất, sẽ sửa đổi luật thuế Mỹ theo hướng áp thuế tiêu thụ đặc biệt tính trên mỗi thùng dầu đối với các doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu từ 300.000 thùng/ngày trở lên trong năm 2025. Thuế sẽ được áp ở mức 50% khoản tiền chênh lệch giữa giá dầu tại thời điểm áp thuế và giá dầu trung bình của năm trước. Những năm trước cũng đã có các đề xuất tương tự nhưng không được Quốc hội thông qua.

Giá trung bình một gallon xăng thông dụng tại Mỹ trong ngày 31/7 ở mức 4,11 USD, cao hơn khoảng 1 USD so với cùng thời điểm năm ngoái và cũng cao hơn nhiều so mới mức giá dưới 3 USD trước khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran.