Hungary gỡ phủ quyết, EU mở rộng đàm phán kết nạp Ukraine

Thỏa thuận về quyền của cộng đồng người Hungary tại Ukraine giúp Ukraine mở thêm hai nhóm nội dung đàm phán gia nhập EU, đồng thời có thể mở đường cho cuộc gặp đầu tiên giữa lãnh đạo hai nước.

Thủ tướng Hungary Peter Magyar (trái) và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: THX, PAP/TTXVN

Theo truyền thông châu Âu ngày 13/10, Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) đã nhất trí mở thêm hai nhóm nội dung trong đàm phán kết nạp Ukraine, sau khi Hungary dỡ bỏ phủ quyết. Quyết định nâng số nhóm đàm phán được mở lên bốn trong tổng số sáu nhóm, đánh dấu bước tiến mới trong quá trình Kiev tìm kiếm tư cách thành viên.

Động thái này diễn ra sau khi Ukraine và Hungary đạt thỏa thuận về quyền của cộng đồng người Hungary tại Ukraine. Đây là vấn đề Hungary lâu nay yêu cầu giải quyết, đồng thời là một trong những nguyên nhân khiến quan hệ hai nước nhiều lần căng thẳng.

Bước tiến trong đàm phán gia nhập EU cũng có thể tạo điều kiện cho cuộc gặp song phương đầu tiên giữa Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Thủ tướng Hungary Peter Magyar tại Brussels. Theo truyền thông châu Âu, giới ngoại giao hai nước đang thu xếp cuộc gặp bên lề hội nghị thượng đỉnh EU.

Tuy nhiên, thời điểm cụ thể chưa được ấn định và cuộc gặp chưa được xác nhận chính thức. Trong một cuộc phỏng vấn truyền thông vừa qua, ông Magyar cũng đề cập khả năng gặp Tổng thống Zelensky.

Hungary đã chỉ trích các luật giáo dục và ngôn ngữ của Ukraine kể từ khi những văn bản này được thông qua lần lượt vào năm 2015 và 2017, do hạn chế việc sử dụng ngôn ngữ thiểu số trong trường học. Dưới thời Thủ tướng Viktor Orban, Budapest nhiều lần ngăn cản tiến trình gia nhập EU của Kiev liên quan đến tranh chấp này.

Sau chiến thắng bầu cử của ông Magyar hồi tháng 4, chính phủ mới của Hungary có cách tiếp cận thực dụng hơn. Hungary tiếp tục yêu cầu những bảo đảm cụ thể cho cộng đồng người Hungary tại Ukraine, đồng thời thể hiện sẵn sàng để tiến trình hội nhập châu Âu của nước láng giềng được tiếp tục.

Hồi tháng 6, Hungary đồng ý mở hai nhóm đàm phán đầu tiên, nhưng đặt điều kiện cho các bước tiếp theo là Ukraine phải tăng cường bảo vệ pháp lý đối với cộng đồng người Hungary.

Sau cuộc hội đàm với Ngoại trưởng Hungary Anita Orban tại Luxembourg ngày 12/10, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết hai bên đã thống nhất những bước đi tiếp theo. Ông cũng hoan nghênh tiến triển trong việc thực hiện các cam kết song phương.

Một nội dung quan trọng của luật mới về quyền của các cộng đồng thiểu số tại Ukraine là quy định địa vị pháp lý đặc biệt cho những trường có hơn một nửa học sinh được giảng dạy bằng ngôn ngữ thiểu số đồng thời là ngôn ngữ chính thức của EU. Những trường đáp ứng điều kiện khi luật có hiệu lực được duy trì địa vị này, miễn là ít nhất 20% học sinh tiếp tục học bằng ngôn ngữ đó.

Luật cũng mở rộng việc sử dụng các ngôn ngữ thiểu số thuộc diện áp dụng trong hoạt động và trao đổi tại trường học. Bên cạnh đó, các quy định mới bổ sung biện pháp bảo vệ việc học bằng tiếng mẹ đẻ khi trường được tổ chức lại hoặc đóng cửa.

Học sinh được giảng dạy bằng các ngôn ngữ thiểu số hoặc bản địa đủ điều kiện cũng có thể yêu cầu bản dịch câu hỏi trong những kỳ thi đánh giá bên ngoài nhà trường. Quy định này không áp dụng đối với các môn ngôn ngữ và văn học.

Dù mở rộng quyền sử dụng ngôn ngữ thiểu số, luật vẫn duy trì tiếng Ukraine là ngôn ngữ của hệ thống giáo dục nhà nước. Các điều khoản mới tăng cường bảo vệ việc học bằng tiếng mẹ đẻ mà không đảo ngược chính sách thúc đẩy sử dụng ngôn ngữ quốc gia của Kiev.

Những thay đổi này tiếp nối các cải cách được triển khai từ năm 2023, mở rộng bảo vệ đối với các cộng đồng thiểu số có ngôn ngữ là ngôn ngữ chính thức của EU. Tiếng Nga vẫn nằm ngoài phạm vi của các biện pháp bảo vệ mới.

Việc mở thêm hai nhóm đàm phán là một bước trong tiến trình gia nhập EU kéo dài của Ukraine, nhưng chưa bảo đảm nước này sẽ trở thành thành viên. Kiev vẫn phải hoàn thành nhiều cải cách, trong khi việc khép lại đàm phán ở từng nhóm nội dung cần sự đồng thuận của toàn bộ các nước thành viên.

Ngay cả khi những phản đối của Hungary được giải quyết, các thành viên khác vẫn có thể cản trở tiến trình. Nông nghiệp được dự báo là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất, khi một số nước lo ngại việc đưa ngành nông nghiệp quy mô lớn của Ukraine vào Chính sách Nông nghiệp chung của EU sẽ tạo sức ép lên nông dân châu Âu, nguồn trợ cấp và cạnh tranh trên thị trường.