Vì sao lá chắn hàng tỷ USD của Ả rập Xê út để lọt tên lửa, UAV Houthi?

Dù sở hữu các hệ thống vũ khí tân tiến cùng mạng lưới phòng không đa tầng, Ả rập Xê út vẫn chịu thiệt hại lớn do các cuộc không kích của lực lượng Houthi ở Yemen.

Một tổ hợp phòng không của Ả rập Xê út (Ảnh: APAI).

Tên lửa Houthi vẫn xuyên thủng lá chắn tỷ USD của Ả rập Xê út

Bất chấp mạnh tay chi tiêu quốc phòng, Ả rập Xê út vẫn chật vật chống đỡ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Houthi.

Ả rập Xê út chi hàng chục tỷ USD cho quốc phòng mỗi năm, nhưng quốc gia này đang phải chật vật bảo vệ các tài sản chiến lược, bao gồm sân bay, nhà máy lọc dầu và hệ thống đường ống dẫn dầu, trước các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV của lực lượng Houthi ở Yemen.

Dù sở hữu các hệ thống vũ khí tân tiến mua từ Mỹ và châu Âu cùng mạng lưới phòng không đa tầng, vương quốc này vẫn phải chứng kiến các cuộc tập kích gây thương vong lớn tại sân bay quốc tế King Khalid ở thủ đô Riyadh trong tuần qua.

Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), Ả rập Xê út đã chi 83 tỷ USD cho quốc phòng trong năm ngoái, củng cố vững chắc vị trí trong top 10 quốc gia chi tiêu quân sự lớn nhất thế giới. Nước này đã mua các dòng chiến đấu cơ của Mỹ, các hệ thống phòng không Patriot và THAAD, cùng nhiều loại khí tài hiện đại từ Pháp và Anh.

Tuy nhiên, lãnh thổ rộng lớn khiến việc phòng không của Ả rập Xê út trở nên phức tạp hơn. Lãnh thổ Ả rập Xê út chỉ bằng khoảng 1/5 diện tích nước Mỹ nhưng lại đối mặt với mối đe dọa từ 3 phía.

Từ phía đông, Iran đã bắn khoảng 1.000 tên lửa và UAV vào các mục tiêu của Ả rập Xê út trong giai đoạn xung đột căng thẳng nhất năm nay. Từ phía bắc, các nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn tại Iraq đã phóng UAV tấn công đường ống dẫn dầu Đông – Tây chiến lược của nước này. Từ phía nam, Houthi liên tục bắn tên lửa từ các căn cứ ẩn nấp và bệ phóng di động trên vùng núi Yemen.

Bảo vệ Ả rập Xê út đồng nghĩa với việc phải che chở cho một mạng lưới mục tiêu rộng lớn không riêng gì thủ đô Riyadh hay một nhà máy lọc dầu đơn lẻ.

Hệ thống phòng thủ của nước này phải phát hiện các mối đe dọa đang lao tới, đưa ra quyết định đánh chặn và cảnh báo người dân chỉ trong vài khoảnh khắc ngắn ngủi.

Lực lượng phòng không Ả rập Xê út đã đánh chặn thành công nhiều tên lửa và UAV của Houthi. Dù vậy, một số tên lửa và UAV vẫn lọt lưới. Theo một nguồn tin từ Ả rập Xê út, Bộ Quốc phòng nước này đang đứng trước những lựa chọn phân bổ hệ thống vô cùng khó khăn khi có quá nhiều cơ sở hạ tầng then chốt dễ bị tổn thương.

Năng lực của Houthi

Houthi đã học được cách kết hợp tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV tầm xa để làm quá tải hệ thống phòng không của Ả rập Xê út. Chiến thuật này tương tự chiến thuật của Nga ở Ukraine.

Tên lửa hành trình bay thấp hơn, khiến việc phát hiện và theo dõi trở nên khó khăn hơn. Houthi cũng đã đưa vào sử dụng một thế hệ tên lửa đạn đạo mới mà họ tuyên bố là có khả năng di chuyển linh hoạt.

Hai năm trước, các chuyên gia Liên hợp quốc nhận định rằng “quy mô, bản chất và mức độ chuyển giao các khí tài và công nghệ quân sự đa dạng cung cấp cho Houthi từ các nguồn bên ngoài, bao gồm hỗ trợ tài chính và huấn luyện tay súng, là chưa từng có tiền lệ”.

Giới chuyên gia lưu ý, các dòng tên lửa mới nhất của Houthi, như Hatem-2 và Palestine-2, đạt tốc độ cao và độ chính xác lớn.

Năm ngoái, một tên lửa của Houthi đã vượt qua hệ thống phòng không trứ danh của Israel và rơi xuống gần sân bay Ben Gurion. Nhà phân tích Amir Bar Shalom thời điểm đó từng nhận định: “Chúng rất chính xác. Đạt độ chính xác cao như vậy khi phóng từ khoảng cách 2.000km là vô cùng kinh ngạc”.

Theo Chuẩn tướng Majed al-Nazili, người phát ngôn của lực lượng chính phủ Yemen, Houthi cũng đã cải tiến các vũ khí phòng không để tấn công máy bay và tên lửa hành trình.

“Những tên lửa này có thể cơ động trong khoảng thời gian lên tới 25 phút mỗi quả và hoạt động dựa trên hệ thống tầm nhiệt”, ông nói.

Ả rập Xê út trước những lựa chọn nghiệt ngã

Ả rập Xê út đã nỗ lực duy trì hình ảnh “mọi hoạt động vẫn diễn ra bình thường” ngay cả khi xung đột với Houthi leo thang. Cơ quan phòng vệ dân sự của nước này đã dừng phát cảnh báo công khai qua điện thoại về tên lửa và UAV vào tuần trước.

Tuy nhiên, sau chuỗi tập kích của Houthi nhắm vào sân bay Riyadh khiến hàng trăm người thương vong, Ả rập Xê út buộc phải khôi phục cảnh báo.

Trong thời gian tới, Ả rập Xê út phải đối mặt với những lựa chọn vô cùng nghiệt ngã.

Việc chấp nhận thỏa hiệp với Houthi sau khi hơn một chục thường dân thiệt mạng trong các cuộc tấn công vào sân bay là điều khó chấp nhận.

Trái lại, việc leo thang xung đột thông qua các đợt không kích dữ dội hơn sẽ kéo theo nguy cơ hứng chịu thêm các cuộc tấn công bằng tên lửa, trực tiếp đe dọa mục tiêu của Ả rập Xê út trở thành điểm đến đẳng cấp thế giới về đầu tư, công nghệ và du lịch.

Trong khi đó, khả năng đánh bại lực lượng Houthi thông qua một chiến dịch tiến công đường bộ phối hợp với quân đội chính phủ Yemen là vô cùng thấp. Houthi đã cắm rễ sâu, dạn dày kinh nghiệm chiến trường và thông thuộc địa hình miền núi. Họ đã gây ra thiệt hại nặng nề cho lực lượng chính phủ Yemen trong tháng qua.

Năm ngoái, Mỹ đã chi hơn 1 tỷ USD cho chiến dịch không kích kéo dài 7 tuần nhắm vào Houthi. Lực lượng này rốt cuộc đã đồng ý không tấn công tàu thuyền của Mỹ ở biển Đỏ nhưng vẫn bảo toàn lực lượng và thậm chí đã bắn rơi nhiều UAV Reaper tân tiến của Mỹ trong thời gian đó.

Với lực lượng khoảng 350.000 tay súng, Houthi đang ở thế chủ động. Họ hiện đã bao vây Taiz, thành phố lớn thứ ba và là một trung tâm hậu cần sống còn của Yemen.

Ả rập Xê út tìm kiếm sự hỗ trợ

Ả rập Xê út đang nỗ lực huy động một liên minh quốc tế chống lại Houthi.

Các đồng minh trong khu vực đã đề xuất hỗ trợ thông qua các hệ thống phòng thủ. Pakistan đã gửi hàng nghìn binh sĩ đến để giúp bảo vệ vương quốc. Ai Cập cũng tuyên bố sẵn sàng cung cấp bất kỳ sự hỗ trợ nào nếu Ả rập Xê út đề nghị.

Ả rập Xê út cũng có thể mua thêm các hệ thống phòng không từ châu Âu và Mỹ, sau khi nguồn cung từ đầu cuộc xung đột với Iran đã cạn kiệt.

Tuy nhiên, bản thân Mỹ cũng đang thiếu hụt các hệ thống này. Cùng với việc cuộc bầu cử giữa kỳ đang cận kề, Tổng thống Mỹ Donald Trump rất e ngại việc can thiệp vào một cuộc chiến khác ở Trung Đông. Ông tỏ ra không mặn mà với các đợt không kích trực tiếp của Mỹ vào Houthi, dù không hoàn toàn loại trừ khả năng này.