Péter Magyar: Người tạo ‘cú sốc chính trường’ rung chuyển Hungary

Từ một “người trong hệ thống” của Thủ tướng Viktor Orbán, ông Péter Magyar bất ngờ trở thành đối thủ lật đổ quyền lực kéo dài hơn một thập kỷ, tạo nên cú sốc chính trị hiếm thấy tại Hungary.

Ông Peter Magyar tại một buổi mít tinh ở Keszthely hồi tháng 3/2026. Đảng Fidesz đối lập do ông lãnh đạo đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày 12/4/2026. Ảnh: New York Times

Từ người ủng hộ đến đối thủ chính trị

Theo tờ New York Times, khi còn lớn lên trong giai đoạn Hungary chuyển mình sang dân chủ, Péter Magyar từng treo poster của ông Viktor Orbán trên tường phòng ngủ. Khi đó, Orbán là một chính trị gia tự do, nổi tiếng với việc yêu cầu quân đội Liên Xô rút khỏi Hungary.

Sân chơi trong cuộc bầu cử quốc hội hôm Chủ nhật, 12/4 vốn không cân bằng đối với Magyar. Các nhà quan sát cho rằng hệ thống bầu cử được thiết kế có lợi cho đảng cầm quyền, cộng với môi trường truyền thông thân chính phủ.

Đối với nhiều người Hungary, đặc biệt là những thế hệ lớn lên gần như chỉ biết đến thời kỳ cầm quyền của Orbán, khoảnh khắc này đã được chờ đợi từ rất lâu. “Chúng tôi đã chờ điều này trong một thời gian dài. Một thời gian rất dài”, Dora, một luật sư 30 tuổi, nói khi cùng hàng nghìn người tập trung bên bờ sông Danube ở Budapest để theo dõi kết quả bầu cử.

Bê bối chính trị và bước ngoặt nổi lên

Ông Magyar, 45 tuổi, có ngoại hình ưa nhìn, ăn mặc chỉn chu và trẻ hơn Thủ tướng mãn nhiệm Orbán khoảng 17 tuổi. Ông xuất thân từ một gia đình khá giả ở Budapest, với nhiều người thân là luật sư, thẩm phán, trong đó có cả cựu tổng thống Ferenc Mádl – người từng giữ chức tổng thống Hungary từ năm 2000 đến 2005, trong nhiệm kỳ đầu tiên của Orbán.

Hành trình từ một người trung thành với Orbán đến đối thủ của ông diễn ra nhanh chóng. Chỉ hai năm trước, Magyar vẫn là thành viên của đảng cầm quyền Fidesz và từng kết hôn với Judit Varga, một gương mặt nổi bật của đảng. Hai người từng sống gần một thập kỷ tại Brussels, nơi Magyar làm nhà ngoại giao còn Varga làm việc cho một nghị sĩ châu Âu thuộc Fidesz. Họ trở về Budapest năm 2018 cùng ba người con trai, và năm sau Varga trở thành Bộ trưởng Tư pháp, trước khi rời chức năm 2023 để dẫn dắt Fidesz trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu 2024.

Kế hoạch đó bị đảo lộn bởi một bê bối vào đầu năm 2024, khi tổng thống Hungary khi đó, Katalin Novák, đã ân xá cho một quan chức bị kết án vì che giấu hành vi lạm dụng trẻ em. Vụ việc đã làm sụp đổ hình ảnh chính phủ Thủ tướng Orbán như một người bảo vệ các giá trị gia đình và Cơ đốc giáo. Theo nhà khoa học chính trị Péter Krekó, vụ bê bối này tạo ra nhu cầu lớn về một người có thể thách thức ông Orbán. Chính trong thời điểm đó, Magyar bước lên sân khấu chính trị.

Chiến dịch chống tham nhũng và con đường phía trước

Vào tháng 2/2024, Magyar gây chấn động khi trả lời phỏng vấn, cáo buộc Thủ tướng Orbán và các đồng minh trong bê bối ân xá, đồng thời tiết lộ những thông tin nội bộ mà ông biết được khi còn ở gần trung tâm quyền lực. “Một vài gia đình sở hữu một nửa đất nước”, ông nói trong cuộc phỏng vấn thu hút hàng triệu lượt xem tại một quốc gia chưa đến 10 triệu dân.

Peter Magyar, lãnh đạo đảng Tisza, một đảng đối lập khá mới ở Hungary. Ảnh: NYT

Sau đó, ông gia nhập và nhanh chóng trở thành lãnh đạo của Tisza Party – một đảng đối lập mới, với tên gọi cũng là tên một con sông lớn của Hungary. Dưới sự lãnh đạo của ông, đảng này bất ngờ giành gần 30% phiếu trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2024. Kể từ đó, đảng thu hút ngày càng nhiều thành viên, mang đến cho cử tri – vốn đã mệt mỏi với Orbán nhưng thiếu lựa chọn thay thế – một phương án khả thi.

Chiến dịch tranh cử của Magyar tập trung vào các vấn đề trong nước như kinh tế và tham nhũng, thay vì chính sách đối ngoại. Ông cũng chủ động xây dựng mối quan hệ trực tiếp với cử tri, đi khắp các thành phố và thị trấn, thường ở lại hàng giờ sau mỗi bài phát biểu để trò chuyện với người dân. Đồng thời, ông khéo léo né tránh các “cái bẫy” chính trị, như không sa vào tranh luận về cộng đồng LGBTQ hay Ukraine – những chủ đề mà đảng cầm quyền Fidesz thường dùng để tấn công đối thủ.

Dù vậy, tương lai của ông Magyar vẫn còn nhiều thách thức. Sự ủng hộ dành cho ông phần lớn là làn sóng phản đối Thủ tướng mãn nhiệm Orbán, và việc duy trì một liên minh rộng lớn từ cánh hữu đến cánh tả sẽ không dễ dàng. Như chính ông nhấn mạnh trong chiến dịch, việc “tái thiết” Hungary sẽ cần thời gian – từng bước một, “viên gạch này đến viên gạch khác.”