Học sinh giỏi và học sinh yếu khác nhau ở một vùng não: Nghỉ hè làm 10 việc này còn quan trọng hơn học thêm

Cha mẹ thông minh sẽ biết điều gì thực sự tốt cho con trong thời gian nghỉ hè.

Mỗi dịp nghỉ hè, không ít phụ huynh lại băn khoăn nên cho con học thêm môn gì, đăng ký lớp kỹ năng nào hay làm bao nhiêu bộ đề để không bị tụt lại khi năm học mới bắt đầu. Tuy nhiên, bên cạnh việc bổ sung kiến thức, nhiều chuyên gia cho rằng điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để não bộ của trẻ được phát triển toàn diện.

Trong đó, thùy trán (prefrontal cortex) được xem là “trung tâm điều hành” của não bộ, chịu trách nhiệm về khả năng tập trung, kiểm soát cảm xúc, tư duy logic, lập kế hoạch và đưa ra quyết định. Tin vui là vùng não này vẫn có thể được rèn luyện, đặc biệt trong giai đoạn từ 6 đến 18 tuổi – thời kỳ não bộ phát triển mạnh mẽ.

Nếu biết tận dụng thời gian nghỉ hè, cha mẹ hoàn toàn có thể giúp con hình thành nhiều thói quen có lợi cho não bộ thông qua những việc rất đơn giản trong cuộc sống hằng ngày.

1. Dành khoảng 10 phút mỗi ngày để “thả lỏng” đầu óc

Nhiều người nghĩ rằng ngồi ngẩn ngơ là lãng phí thời gian, nhưng thực tế những khoảng thời gian tưởng như “không làm gì” lại giúp não bộ sắp xếp và kết nối thông tin. Khi tâm trí được thư giãn, não chuyển sang trạng thái hoạt động đặc biệt gọi là “mạng lưới mặc định”, tạo điều kiện để hình thành ý tưởng mới và củng cố trí nhớ. Vì vậy, đôi khi cho trẻ một khoảng nghỉ ngắn còn hiệu quả hơn việc liên tục học tập.

Những khoảng nghỉ hợp lý đôi khi lại giúp trẻ học tập hiệu quả hơn (Ảnh minh họa)

2. Để trẻ tự phụ trách một “dự án” trong mùa hè

Cha mẹ có thể giao cho con một nhiệm vụ hoàn chỉnh như lên kế hoạch cho chuyến du lịch của gia đình, theo dõi quá trình phát triển của một loại cây, quan sát côn trùng hoặc quản lý khoản chi tiêu trong một tuần.

Ban đầu, trẻ có thể còn lúng túng, nhưng sau vài lần thực hiện sẽ dần học được cách lập kế hoạch, sắp xếp công việc, cân nhắc lợi ích và dự đoán những tình huống có thể xảy ra. Đây đều là những kỹ năng quan trọng mà thùy trán đảm nhiệm.

3. Khuyến khích trẻ vận động đa dạng thay vì chỉ chạy bộ

Những bài tập như nhảy dây một chân, nhảy ngược, nhảy chéo hay thay đổi liên tục các động tác không chỉ giúp rèn luyện thể lực mà còn buộc não phải tính toán và điều khiển chuyển động liên tục. Việc này giúp tăng lượng máu và oxy lên não, đồng thời kích thích vùng não phụ trách lập kế hoạch vận động hoạt động tích cực hơn.

4. Bổ sung chất béo tốt cho não bộ

Lớp bao bọc các tế bào thần kinh trong não được cấu tạo chủ yếu từ chất béo có lợi. Vì vậy, trong mùa hè, cha mẹ nên tăng cường cho trẻ ăn những thực phẩm giàu Omega-3 như cá hồi, cá thu hoặc bổ sung dầu hạt lanh, quả óc chó với lượng phù hợp. Đây đều là những nguồn dinh dưỡng quan trọng giúp não bộ phát triển và duy trì hoạt động ổn định.

Cha mẹ nên khuyến khích trẻ học tập kết hợp vui chơi, ăn uống đủ chất (Ảnh minh họa)

5. Ưu tiên những thức uống tốt cho não

Việt quất chứa nhiều anthocyanin – hợp chất chống oxy hóa có khả năng hỗ trợ hoạt động của não bộ. Trong khi đó, sô cô la đen với hàm lượng ca cao từ 70% trở lên lại giàu flavanol, giúp cải thiện lưu lượng máu lên não.

Một ly sinh tố kết hợp việt quất với ca cao vào buổi chiều không chỉ giúp trẻ đổi vị mà còn là lựa chọn lành mạnh hơn nhiều so với trà sữa hay các loại nước ngọt.

6. Hạn chế nước ngọt và nhớ uống đủ nước

Chỉ cần cơ thể thiếu khoảng 2% lượng nước cần thiết, khả năng tập trung, ghi nhớ và suy luận của não đã có thể suy giảm đáng kể.

Trong khi đó, nhiều trẻ vào kỳ nghỉ hè thường xuyên uống trà đóng chai, nước ngọt có gas hoặc các loại đồ uống nhiều đường. Một chai nước ngọt 500 ml có thể chứa lượng đường tương đương hơn chục viên đường nhỏ, khiến đường huyết biến động mạnh và làm cơ thể dễ mất nước hơn.

Thay vào đó, cha mẹ có thể chuẩn bị nước lọc, nước chanh hoặc những loại đồ uống ít đường để giúp trẻ duy trì trạng thái tốt nhất cho não bộ.

7. Cho trẻ tự nấu một món ăn mỗi tuần

Từ việc chuẩn bị nguyên liệu, cắt thái, nêm nếm cho đến xử lý những tình huống phát sinh trong lúc nấu ăn đều đòi hỏi trẻ phải quan sát, lập kế hoạch và giải quyết vấn đề. Chính quá trình này giúp khả năng tư duy logic và ứng biến được rèn luyện một cách tự nhiên mà không tạo cảm giác đang học.

Thông qua việc học nấu ăn, trẻ cũng được rèn luyện tư duy (Ảnh minh họa)

8. Chơi những trò buộc não phải “đổi cách suy nghĩ”

Cha mẹ có thể khuyến khích trẻ thử đọc ngược một đoạn văn, đánh răng bằng tay không thuận hoặc thực hiện những công việc quen thuộc theo một cách hoàn toàn mới.

Những thay đổi nhỏ này khiến não không thể hoạt động theo “lối mòn” cũ mà buộc phải hình thành các kết nối thần kinh mới, từ đó góp phần tăng tính linh hoạt trong tư duy.

9. Dành thời gian cho các trò chơi chiến thuật

Các trò như cờ vây, cờ vua, cờ tướng hay những trò chơi bàn cờ yêu cầu người chơi phải dự đoán nhiều nước đi tiếp theo đều giúp rèn luyện khả năng lập kế hoạch và suy nghĩ chiến lược.

Không ít phụ huynh nhận thấy trẻ thường xuyên chơi các trò chơi này có xu hướng kiên nhẫn hơn, biết phân tích vấn đề và cân nhắc nhiều phương án trước khi đưa ra quyết định.

10. Ngủ đủ giấc là điều quan trọng nhất

Trong tất cả những thói quen kể trên, giấc ngủ được xem là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất đến sự phát triển của não bộ.

Phần lớn quá trình phục hồi và hoàn thiện chức năng của thùy trán diễn ra trong giai đoạn ngủ sâu. Sau một năm học phải thức khuya ôn bài, kỳ nghỉ hè chính là cơ hội để trẻ lấy lại nhịp sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc và giúp não bộ được “nạp lại năng lượng”.

Thay vì cố lấp kín kỳ nghỉ bằng những lớp học và bài tập, cha mẹ có thể dành nhiều thời gian hơn để giúp con hình thành những thói quen tốt trong sinh hoạt hằng ngày. Những thay đổi tưởng chừng rất nhỏ như ngủ đủ giấc, vận động, tự nấu ăn hay học cách lập kế hoạch đều góp phần rèn luyện khả năng tư duy, kiểm soát cảm xúc và tính tự lập. Đây cũng là những nền tảng quan trọng giúp trẻ không chỉ học tốt hơn khi trở lại trường mà còn phát triển bền vững trong chặng đường dài phía trước.