Đức ghi nhận khoảng 12.500 ca tử vong liên quan đến nắng nóng

Theo phóng viên TTXVN tại Berlin, ngày 13/8, Viện Robert Koch (RKI) cho biết số ca tử vong liên quan đến nắng nóng tại Đức từ đầu mùa Hè đến đầu tháng 8 đã tăng lên khoảng 12.500 ca, cao hơn nhiều so với các mức kỷ lục từng ghi nhận trong những năm nắng nóng trước đây.

Trời nắng nóng gay gắt tại Duisburg, Đức. Ảnh minh họa: THX/TTXVN phát

RKI thông báo kể từ giữa tháng 7, Đức có thêm khoảng 2.700 ca tử vong do nắng nóng. Con số 12.500 ca hiện vượt xa các mức cao nhất trước đây trong các năm 2018 và 2019, khi mỗi năm ghi nhận khoảng 7.000 ca tử vong liên quan đến nhiệt độ cao. Đợt nắng nóng nghiêm trọng nhất diễn ra vào cuối tháng 6, khi riêng một tuần đặc biệt nóng được ước tính liên quan đến khoảng 9.600 ca tử vong. RKI cho biết mức tử vong vượt chuẩn chung trong tuần cao điểm này và hai tuần tiếp theo lên tới khoảng 14.500 ca, phản ánh tác động rất lớn của nhiệt độ cao đối với sức khỏe cộng đồng.

Nhóm chịu rủi ro lớn nhất là người cao tuổi. Hơn 50% số người tử vong, tương đương hơn 6.200 người, từ 85 tuổi trở lên. Theo RKI, việc số phụ nữ tử vong cao hơn nam giới trong thống kê tổng thể chủ yếu do phụ nữ chiếm tỷ lệ lớn hơn trong các nhóm tuổi rất cao. Tuy nhiên, ở nhóm dưới 75 tuổi, số nam giới tử vong do tác động của nắng nóng lại cao hơn nữ giới.

RKI nhấn mạnh số liệu trên không chỉ dựa vào giấy chứng tử, bởi các bác sĩ hiếm khi ghi trực tiếp nắng nóng là nguyên nhân tử vong. Thay vào đó, cơ quan này sử dụng các mô hình thống kê để ước tính số ca tử vong liên quan đến nhiệt độ cao. Các mô hình thường cho thấy tỷ lệ tử vong tăng khi nhiệt độ trung bình theo tuần đạt từ 20 độ C trở lên.

Trong tuần được khảo sát đến đầu tháng 8, nhiệt độ trung bình trên toàn nước Đức là 21,6 độ C. Có 13 bang vượt ngưỡng tới hạn 20 độ C, cho thấy ảnh hưởng của nắng nóng không chỉ tập trung cục bộ mà lan rộng trên phần lớn lãnh thổ.

Diễn biến này đặt ra sức ép lớn đối với hệ thống y tế, chăm sóc người cao tuổi và chính sách thích ứng khí hậu của Đức. Khi các đợt nắng nóng cực đoan xuất hiện thường xuyên hơn, bảo vệ nhóm dễ tổn thương, đặc biệt là người cao tuổi, người có bệnh nền và người sống một mình, sẽ trở thành nhiệm vụ ngày càng cấp thiết trong quản lý y tế công cộng.

Tại các điểm du lịch nổi tiếng của Brussels, lượng khách du lịch giảm hẳn do thành phố này đang trải qua đợt nắng nóng đỉnh điểm. Ảnh: Lan Anh/PV TTXVN tại Vương quốc Bỉ

Tại Bỉ, ngày 13/8 là ngày nóng nhất từng được ghi nhận tại nước này. Theo phóng viên TTXVN tại Brussels, nhiệt kế tại trạm Uccle, Brussels, ghi nhận mức nhiệt 34,6C. Kỷ lục cũ chỉ mới được thiết lập năm ngoái ở mức 32,1C, tăng gần 2,5 độ chỉ trong vòng một năm. Tuy nhiên, đây không phải lần đầu tiên một kỷ lục bị xô đổ trong năm nay. Nhà khí tượng học Frank Deboosere cho biết đây là lần thứ 13 trong năm nay một kỷ lục nhiệt độ theo ngày bị phá vỡ tại Bỉ.

Nhìn lại toàn bộ Hè năm 2026, bức tranh còn đáng lo ngại hơn. Theo các nguồn khí tượng Bỉ, tháng 6 bắt đầu bằng đợt nắng nóng đầu tiên với mức 35,3C tại Uccle ngày 26/6 – ngày nóng nhất của năm tính đến thời điểm đó. Tháng 7 tiếp nối với nhiệt độ trung bình 20,9C, cao hơn 2,2 độ so với mức bình thường, xếp thứ 5 trong danh sách các tháng 7 nóng nhất kể từ năm 1833. Đợt nắng nóng thứ hai bùng phát cuối tháng 7, nhiệt kế đo được 34,4C tại Uccle. Hiện đợt thứ ba đang diễn ra, bắt đầu từ ngày 8/8. Với các đợt nắng nóng liên tiếp và khô hạn kéo dài, Mùa Hè 2026 tại Bỉ đang trên đà trở thành mùa Hè nóng nhất lịch sử.

Người dân Brussels đang phải tự tìm cách xoay sở với cái nóng vốn không phải là điều quen thuộc. Trong các công viên, người dân trải thảm nằm trên mặt đất tìm chỗ mát, hoặc tụ tập tại những quán ngoài trời có mái che tạm. Chiều tối, hàng nghìn người đổ ra các bãi cỏ ngoại ô tận hưởng những giờ phút cuối ngày trước khi nắng tắt. Đây là cách Brussels ứng phó với nắng nóng – theo bản năng hơn là theo hệ thống.

Không giống các thành phố miền Nam châu Âu, phần lớn nhà ở và văn phòng tại Bỉ không được trang bị điều hòa không khí. Nhưng mùa Hè 2026 đang làm thay đổi tính toán đó. Các nhà khí hậu học khẳng định ngay cả khi giảm mạnh lượng khí thải, các đợt nắng nóng sẽ ngày càng thường xuyên và dữ dội hơn trong các thập kỷ tới. Thích nghi không còn là lựa chọn, đó là yêu cầu bắt buộc, bao gồm các tiêu chuẩn xây dựng tích hợp khả năng chịu nhiệt mùa Hè, quy hoạch đô thị giảm hiệu ứng đảo nhiệt và bảo vệ các nhóm dân số dễ tổn thương.

Trong một phân tích gần đây, nhà khí hậu học Cathy Clerbaux dự báo năm 2026 và có thể cả 2027 sẽ đặc biệt nóng do hiện tượng El Nino đang hình thành, dự kiến đạt đỉnh vào cuối năm 2026 – đầu năm 2027. El Nino làm nước biển trên toàn cầu nóng lên, gia tăng xu hướng nóng lên vốn đã rõ ràng.

Trong khi đó, theo nhà khí tượng học David Dehenauw của Viện Khí tượng Hoàng gia Bỉ (IRM), đợt nắng nóng thứ 3 của mùa Hè này sẽ được xác nhận chính thức vào ngày 14/8 nếu nhiệt độ tiếp tục vượt 30C như dự báo. Từ tuần sau, nhiệt độ dự kiến trở về mức 22-25C kèm theo một số cơn mưa, đúng kiểu thời tiết mà Bỉ chưa có trong mùa Hè này.

Du khách tránh nóng bên quạt phun sương ngoài trời tại Rome, Italy. Ảnh: THX/TTXVN phát.

Tại Italy, sau chuỗi ngày căng thẳng vì đợt nắng nóng gay gắt thứ 4 do vùng áp cao châu Phi gây ra, nước này chuẩn bị đón nhận đợt chuyển biến tích cực. Phóng viên TTXVN tại Rome dẫn thông báo của Cơ quan khí tượng Italy (LaMMA – CNR) cho biết một khối không khí lạnh di chuyển từ Đại Tây Dương đang tiến vào, hứa hẹn xua tan cái nóng hầm hập hiện nay cũng như giúp hạ nhiệt độ toàn vùng.

Đợt giảm nhiệt sẽ bắt đầu từ miền Bắc trước khi lan xuống miền Trung và miền Nam. Sự tương tác giữa khối khí lạnh tầng cao và luồng khí nóng ẩm trên bề mặt sẽ kích hoạt các đợt giông bão, mưa rào kèm sấm sét tại bờ biển Tyrrhenum, duyên hải Tây Bắc và vùng Piemonte. Theo Bộ Y tế Italy, số đô thị đặt trong trạng thái “báo động đỏ” sẽ giảm mạnh từ 18 xuống còn 7 thành phố trong ngày 14/8. Thời tiết dự kiến ổn định và dễ chịu hơn vào cuối tháng 8 với mức nhiệt miền Nam hạ xuống còn 30-32 độ C, hỗ trợ kịp thời cho sinh hoạt người dân và ngành nông nghiệp.

Đợt giải nhiệt này cũng giải tỏa phần nào áp lực cho hàng nghìn hướng dẫn viên du lịch tại Italy -những người đang phải đối mặt với nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng dưới cái nắng gắt trên 40 độ C. Do lịch trình đặt trước cố định từ các hãng lữ hành, hướng dẫn viên rất khó để hủy hay hoãn tour, dẫn đến nhiều sự cố như trường hợp một hướng dẫn viên đã tử vong khi dẫn khách tại Đấu trường Colosseum vào mùa Hè năm ngoái. Để thích nghi, nhiều hướng dẫn viên đã chủ động chuyển hướng sang các tour bảo tàng có máy lạnh hoặc sử dụng xe buýt, xe đạp.

Trước bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, Liên đoàn các Hiệp hội hướng dẫn viên du lịch châu Âu – đại diện 60.000 hội viên – yêu cầu chính quyền Italy áp dụng các biện pháp bảo vệ khẩn cấp. Những giải pháp được đề xuất gồm kéo dài thời gian mở cửa di tích sang sáng sớm hoặc chiều tối (tương tự mô hình tại Hy Lạp), lắp đặt thêm hệ thống phun sương và vòi nước công cộng. Về lâu dài, cả du khách lẫn các đơn vị lữ hành được khuyến nghị dịch chuyển mùa du lịch sang các tháng mát mẻ hơn như tháng 5 hoặc tháng 9.