Biến đổi khí hậu: Pháp đặt mục tiêu tăng gấp đôi mạng lưới làm mát đô thị

Trong bối cảnh các đợt nắng nóng ngày càng thường xuyên và gay gắt hơn, Pháp đặt mục tiêu tăng gấp đôi năng lực của các mạng lưới làm mát đô thị vào năm 2030, coi đây là một trong những giải pháp giúp người dân thích ứng với biến đổi khí hậu mà không làm gia tăng đáng kể lượng khí thải.

Người dân và du khách tìm đến hệ thống phun sương công cộng để giải nhiệt trong ngày nắng nóng tại thủ đô Paris.

Theo phóng viên TTXVN tại Paris, hồi tháng 2/2026, Chính phủ Pháp đã công bố Chương trình năng lượng nhiều năm giai đoạn mới nhất (PPE 3), trong đó đặt mục tiêu nâng sản lượng của các mạng lưới làm mát đô thị lên 2 TWh vào năm 2030 và có thể tăng gấp ba vào năm 2035.

Mạng lưới làm mát hoạt động theo nguyên lý tương tự hệ thống sưởi đô thị tập trung. Thay vì mỗi tòa nhà sử dụng một hệ thống điều hòa riêng, nước lạnh được sản xuất tại một số cơ sở tập trung, sau đó dẫn qua hệ thống đường ống tới nhiều tòa nhà để làm mát. Nguồn lạnh có thể được tạo ra từ nước sông, hồ, biển, nước ngầm hoặc kết hợp với các nguồn năng lượng tái tạo.

Giải pháp nêu trên đang được chú ý nhiều hơn khi mùa Hè 2026 trở thành mùa Hè nóng nhất từng được Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo-France) ghi nhận. So với điều hòa không khí thông thường, mạng lưới làm mát có ưu điểm là hạn chế tình trạng hơi nóng từ các thiết bị điều hòa bị đẩy ra ngoài đường phố, góp phần giảm hiệu ứng “đảo nhiệt” tại các đô thị.

Tuy nhiên, quy mô của loại hình này tại Pháp hiện vẫn còn khá khiêm tốn. Năm 2022, các mạng lưới làm mát trên toàn quốc chỉ cung cấp khoảng 0,99 TWh, trong khi các mạng lưới sưởi cung cấp tới 26 TWh.

Liên đoàn các dịch vụ năng lượng và môi trường Pháp (Fedene) ghi nhận trong năm 2024, cả nước chỉ có 49 mạng lưới làm mát, kết nối với 1.841 tòa nhà. Trong khi đó, Pháp có tới 1.040 mạng lưới sưởi, phục vụ hơn 52.000 địa điểm.

Một hạn chế khác là mạng lưới làm mát hiện chủ yếu phục vụ các khu thương mại và văn phòng, trong khi số công trình công cộng và nhà ở được kết nối còn rất ít. Để khuyến khích phát triển loại hình này, Chính phủ Pháp đã giảm thuế giá trị gia tăng đối với dịch vụ làm mát qua mạng lưới xuống còn 5,5%.

Trong Kế hoạch quốc gia thích ứng với biến đổi khí hậu, Chính phủ Pháp cũng chủ trương mở rộng sử dụng mạng lưới làm mát tại các trường học, bệnh viện, nhà tù và nhà ở xã hội; khuyến khích khai thác địa nhiệt và phát triển các hệ thống có thể cung cấp cả nhiệt vào mùa Đông lẫn làm mát vào mùa Hè.

Nhu cầu này được dự báo sẽ tăng nhanh cùng với nhiệt độ. Theo Météo-France, từ năm 1947 đến nay, Pháp đã trải qua 54 đợt nắng nóng, trong đó, 25 đợt xảy ra trong giai đoạn 1947-2010, còn 29 đợt xuất hiện chỉ từ năm 2011 đến nay. Cơ quan này dự báo số ngày nắng nóng có thể tăng gấp 5 đến 10 lần vào cuối thế kỷ 21, tùy theo diễn biến của biến đổi khí hậu.

Nhiều giải pháp kỹ thuật đang được triển khai. Tại Paris, mạng lưới Fracheur de Paris sử dụng nước sông Seine kết hợp với điện từ các trang trại điện Mặt Trời để làm lạnh nước hoặc sản xuất đá. Việc sản xuất đá cho phép tích trữ năng lượng lạnh để sử dụng khi nhu cầu tăng cao.

Tại khu vực Paris-Saclay, Tập đoàn Veolia đang mở rộng mạng lưới cung cấp cả nhiệt và lạnh. Do nhu cầu nhiệt và làm mát của các công trình không phải lúc nào cũng giống nhau, việc kết hợp hai hệ thống cho phép tận dụng năng lượng tốt hơn và giảm mức tiêu thụ tài nguyên.

Một nguồn năng lượng khác cũng đang được nghiên cứu là nước thải. Công nghệ này tận dụng nhiệt từ nước thải vào mùa Đông và độ mát vào mùa Hè. Theo Veolia, nguồn năng lượng có thể khai thác từ nước thải tại Pháp lên tới khoảng 10 TWh, tương đương gấp 10 lần tổng năng lượng mà các mạng lưới làm mát hiện cung cấp trong một năm.

Dù vậy, việc mở rộng hệ thống làm mát không đơn giản, đặc biệt là tại các thành phố có nhiều công trình cũ. Ở Paris, khoảng 60% các tòa nhà mang kiến trúc Haussmann, khiến việc lắp đặt hệ thống làm mát gặp nhiều khó khăn và có thể đòi hỏi cải tạo lớn. Các chuyên gia cũng lưu ý rằng cung cấp thêm nguồn lạnh sẽ không mang lại hiệu quả cao nếu các tòa nhà cách nhiệt kém. Vì vậy, phát triển mạng lưới làm mát cần đi cùng với cải tạo năng lượng cho các công trình.