Điều đặc biệt ở bánh cuốn Thanh Trì vừa được ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thử ngay cách làm tại nhà

Bánh cuốn có mặt ở nhiều vùng miền, nhưng bánh cuốn Thanh Trì (Hà Nội) lại mang bản sắc riêng khó trộn lẫn.

Nghề làm bánh cuốn Thanh Trì chính thức được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 18/3 chính ở những điểm đặc biệt này.

Điểm đặc biệt của món bánh cuốn Thanh Trì

Bánh cuốn Thanh Trì đi vào văn chương như một biểu tượng của ẩm thực Hà Nội. Nhà văn Vũ Bằng trong tác phẩm Miếng ngon Hà Nội đã miêu tả đầy cảm xúc về độ mềm mượt của bánh: “Ta chấm một chiếc bánh trắng vào trong chén nước chấm màu hổ phách, đưa lên miệng, chưa nhai đã tưởng như bánh ‘chưa đến môi đã trôi đến cổ mất rồi’”.

Mới đây, nghề bánh cuốn Thanh Trì đã được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Điều đặc biệt của món ăn này nằm ở lớp bánh mỏng tang như lụa, được tráng thủ công từ gạo tẻ ngâm, xay mịn rồi tráng trên nồi hơi. Bánh gần như trong suốt, mềm mượt, đúng như cách nhà văn từng miêu tả.

Bánh cuốn Thanh Trì gồm 2 loại: bánh cuốn lá (bánh mỏng, rắc hành phi) và bánh cuốn nhân (có nhân thịt xay, mộc nhĩ, hành khô). Khi thưởng thức, bánh thường ăn kèm chả quế, rau mùi, hành khô và nước chấm đủ vị, điểm hương cà cuống đặc trưng.

Nghề làm bánh cuốn Thanh Trì chính thức được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 18/3/2026. Ảnh VH

Không giống nhiều nơi, bánh cuốn Thanh Trì truyền thống không có nhân, chỉ rắc mộc nhĩ băm nhỏ, phết hành phi mỡ để giữ trọn vị thanh của gạo. Chính sự tối giản này lại tạo nên đẳng cấp riêng: tinh tế, nhẹ nhàng nhưng đầy cuốn hút.

Để làm ra một mẻ bánh ngon, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, từ khâu chọn gạo ngon để bánh có độ mượt, ngâm và xay bột đúng chuẩn. Chỉ cần sai một khâu, bánh sẽ không đạt độ mỏng, dẻo và thanh vị đặc trưng. Cùng một mẻ bột, mỗi người tráng có thể cho ra chất lượng khác nhau – đó chính là giá trị của tay nghề truyền đời.

Lớp bánh cuốn Thanh Trì được tráng rất mỏng.

Một yếu tố làm nên danh tiếng của bánh cuốn Thanh Trì chính là bát nước chấm được pha chế cân bằng giữa mắm, giấm, đường, ớt. Đặc biệt, nhiều gia đình giữ bí quyết thêm cà cuống – loại côn trùng có tinh dầu thơm nồng đặc trưng. Chỉ cần một giọt tinh dầu cà cuống cũng đủ làm dậy hương cả bát nước chấm, tạo nên dấu ấn ẩm thực Hà Nội xưa.

Bánh cuốn Thanh Trì được đưa vào danh mục di sản nhờ sự tối giản nhưng tinh tế, cùng kỹ thuật tráng bánh đòi hỏi tay nghề cao. Hương vị thanh nhẹ, dễ ăn, phù hợp với mọi lứa tuổi. Đây không chỉ là món ăn mà còn là một phần ký ức ẩm thực của người Hà Nội – giản dị nhưng sâu sắc.

Bánh cuốn cà cuống

Cách làm bánh cuốn Thanh Trì tại nhà

Món bánh cuốn bạn có thể thử làm tại nhà với cách đơn giản dưới đây.

Nguyên liệu làm bánh cuốn

200gr gạo tẻ

Hành khô

Dầu ăn

Gia vị pha nước chấm: nước mắm, đường, giấm, ớt

Nguyên liệu làm nước chấm gồm 4 muỗng nước mắm ngon, 2 muỗng đường trắng, 1 muỗng giấm hoặc chanh. Tỏi, ớt băm nhỏ.

Chuẩn bị dụng cụ cần thiết

Nồi hấp và vải tráng bánh dùng để tráng bánh theo cách truyền thống.

Nếu không có nồi hấp có thể thay thế bằng chảo chống dính.

Cách làm

Bước 1: Ngâm và xay bột

Gạo tẻ vo sạch, ngâm khoảng 3-4 giờ. Sau đó xay nhuyễn với nước thành hỗn hợp bột lỏng, mịn.

Bước 2: Tráng bánh

Đun sôi nồi nước, căng một lớp vải mỏng lên miệng nồi. Múc một vá bột tráng mỏng, đậy nắp khoảng 30-40 giây cho bánh chín. Sau đó dùng que tre khéo léo nhấc bánh ra, trải lên mặt phẳng. Lớp bánh cần phải mỏng, không rách, không dày.

Bước 3: Làm hành phi

Hành khô thái mỏng, phi vàng với dầu đến khi dậy mùi thơm.

Bước 4: Pha nước chấm

Pha nước mắm với đường, giấm, nước lọc và ớt theo khẩu vị. Có thể thêm một chút tinh dầu cà cuống để tăng hương vị.