Cơ chế thông báo kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ của truyền thông Mỹ

Tối 3/11 (giờ địa phương), các cơ quan báo chí trên khắp nước Mỹ sẽ công bố những người chiến thắng trong một trong những kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ cạnh tranh quyết liệt nhất những năm gần đây, ngay cả khi công tác kiểm phiếu chính thức tại các bang chưa hoàn tất.

Cử tri bỏ phiếu sớm trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại bang Maine, Mỹ ngày 16/10/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Hầu hết các mạng lưới truyền hình và nền tảng kỹ thuật số tại Mỹ đều tiếp nhận dữ liệu kiểm phiếu từ hai nguồn chính: Hãng thông tấn Associated Press (AP) hoặc công ty dữ liệu bầu cử Decision Desk HQ (DDHQ).

Một số cơ quan báo chí như nhật báo The Wall Street Journal hay kênh MS NOW chỉ sử dụng dữ liệu từ AP để đưa ra dự báo. Trong khi đó, các đơn vị khác như Fox News và CBS News tự đưa ra dự báo dựa trên sự kết hợp giữa dữ liệu kiểm phiếu của AP, kết quả khảo sát cử tri sau bỏ phiếu, số lượng phiếu bầu sớm cùng mô hình thống kê chuyên biệt của từng đài.

Những dự báo kết quả đầu tiên dự kiến xuất hiện ngay sau khi các điểm bỏ phiếu bắt đầu đóng cửa: Trước hết tại các bang Indiana và Kentucky vào lúc 18 giờ theo giờ miền Đông (6 giờ sáng 4/11 theo giờ Việt Nam), tiếp đó là Georgia, South Carolina, Vermont và Virginia vào lúc 19 giờ (7 giờ sáng 4/11 theo giờ Việt Nam). Tại một số khu vực bầu cử,kết quả có thể được xác định gần như tức thì nếu phần lớn cử tri đã hoàn tất việc bỏ phiếu từ trước đó.

Bối cảnh niềm tin công chúng suy giảm đang đặt ra nhiều thách thức cho công tác dự báo của báo giới. Khảo sát do tổ chức Sáng kiến Báo chí Địa phương Medill và Liên minh vì Niềm tin Truyền thông thực hiện hồi tháng 10 cho thấy: Dù trên 60% người dân Mỹ có mức độ tin tưởng nhất định vào tính chính xác của tin bài bầu cử, song chỉ 32% bày tỏ sự tín nhiệm ở mức cao; trong đó, cử tri ủng hộ đảng Dân chủ có xu hướng tin tưởng báo giới nhiều hơn so với cử tri ủng hộ đảng Cộng hòa.

Mặc dù cùng tiếp nhận dữ liệu kiểm phiếu thô từ AP, song việc công bố người chiến thắng phụ thuộc hoàn toàn vào quy trình của từng cơ quan truyền thông. Mỗi đơn vị đều kết hợp các mô hình dữ liệu lịch sử, kết quả khảo sát cử tri sau bỏ phiếu và đánh giá chuyên gia để đưa ra nhận định khi xác định ứng cử viên đã đạt ngưỡng chắc chắn về mặt thống kê.

Quy trình dự báo của AP

AP, cơ quan thông tấn phi lợi nhuận hoạt động theo mô hình hợp tác xã của các đơn vị báo chí thành viên, đã duy trì công tác thu thập số liệu kiểm phiếu trong mọi cuộc bầu cử tại Mỹ kể từ năm 1848. Đơn vị này vận hành mạng lưới phóng viên rộng khắp phối hợp trực tiếp với các quan chức bầu cử địa phương trên cả nước để xác minh số liệu.

Tại cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, AP cho biết sẽ huy động hơn 4.000 cộng tác viên và phóng viên túc trực tại các văn phòng bầu cử cấp hạt và điểm bỏ phiếu cơ sở nhằm cập nhật dữ liệu liên tục cho bộ phận phân tích của ABC News, CBS News, Fox News, CNN và NBC News. Bên cạnh đó, các đài ABC, CBS, CNN và NBC còn sử dụng dịch vụ của công ty nghiên cứu SSRS – đơn vị đã sáp nhập Edison Research, doanh nghiệp chuyên thực hiện khảo sát cử tri sau bỏ phiếu, vào năm 2025.

Khi xác định người thắng cử, AP căn cứ vào số phiếu đã kiểm kết hợp với ước tính lượng phiếu còn lại dựa trên thống kê bỏ phiếu sớm và quy luật cử tri trong quá khứ. Hãng này duy trì nguyên tắc chỉ tuyên bố kết quả khi khoảng cách của ứng cử viên dẫn đầu vượt quá khả năng bám đuổi của đối thủ về mặt toán học.

Cách thức vận hành của DDHQ

DDHQ thu thập số liệu kiểm phiếu từ các nguồn chính thống của từng tiểu bang, chủ yếu thông qua văn phòng tổng thư ký tiểu bang hoặc ủy ban bầu cử các cấp.

Đơn vị này áp dụng các mô hình phân tích thống kê và đánh giá chuyên môn để dự phóng kết quả. Khách hàng sử dụng dịch vụ của DDHQ gồm NewsNation, The Hill, Newsmax, và gần đây có thêm nền tảng mạng xã hội X của tỷ phú Elon Musk.

Ngoài lực lượng nhân sự tại thực địa, DDHQ áp dụng các công cụ phần mềm tự động để quét trang tin điện tử chính thức của các cơ quan quản lý bầu cử nhằm cập nhật biến động phiếu bầu. Đại diện DDHQ cho biết khoảng 80% số liệu được xử lý tự động từ các cổng thông tin điện tử chính thức hoặc qua giám sát thủ công trên hệ thống trực tuyến,trong khi 20% còn lại do nhân sự trực tiếp thu thập.

Tỷ lệ phiếu đã kiểm được DDHQ tính bằng số phiếu do cơ quan bầu cử công bố chia cho tổng số cử tri dự kiến tham gia. Lượng phiếu chưa kiểm bằng tổng số cử tri ước tính (được điều chỉnh theo diễn biến thực tế trong đêm bầu cử) trừ đi số phiếu đã được báo cáo.

Mọi quyết định công bố kết quả của DDHQ đều yêu cầu sự thống nhất nội bộ và phải có sự phê duyệt từ Trưởng bộ phận khoa học dữ liệu Scott Tranter. Trao đổi với hãng tin Reuters, ông Tranter cho biết công ty đã chuẩn bị phương án huy động hàng nghìn nhân sự tham gia vận hành dữ liệu trong đêm kiểm phiếu.

Khả năng xảy ra sai số

Quyết định thu hồi tuyên bố thắng cử diễn ra rất hiếm, song cả AP lẫn DDHQ đều từng ghi nhận các trường hợp phải đính chính dự báo trong quá khứ.

Năm 2025, DDHQ từng phải hủy bỏ dự báo về kết quả bầu cử thị trưởng thành phố Seattle. Đầu năm nay, đơn vị này tiếp tục rút lại nhận định tại vòng bầu cử sơ bộ của đảng Dân chủ thuộc cuộc bầu cử bổ sung tại Khu vực Bầu cử Quốc hội số 11 của bang New Jersey, do tiến độ kiểm phiếu thực tế trong ngày bầu cử làm sai lệch mô hình tính toán ban đầu.

Trước đó vào năm 2018, AP từng đăng thông báo rút lại dự báo tại Khu vực Bầu cử Quốc hội số 21 của bang California, sau khi ứng cử viên đảng Dân chủ T.J. Cox lội ngược dòng và vươn lên dẫn đầu về số phiếu thực tế.

Phương thức công bố của các hãng truyền thông

Bộ phận dự báo (Decision Desk) của Fox News sẽ đưa ra các kết luận độc lập đối với toàn bộ các cuộc đua cấp tiểu bang cũng như kết quả kiểm soát Thượng viện và Hạ viện. Ban biên tập của kênh này tiếp nhận số liệu của AP nhưng áp dụng mô hình phân tích riêng biệt.

Kênh MS NOW, trong lần đầu tiên đưa tin về bầu cử giữa nhiệm kỳ kể từ khi tái cơ cấu tách khỏi hệ thống truyền hình cáp của NBCUniversal, sẽ hoàn toàn căn cứ vào các kết luận dự báo từ AP.

Báo The New York Times sử dụng phần lớn kết quả do AP xác định, nhưng tự đánh giá độc lập tại các khu vực bầu cử có mức độ cạnh tranh cao bằng mô hình Needle kết hợp dữ liệu cấp cơ sở. Tờ báo này có thể công bố kết quả sớm hơn hoặc muộn hơn so với AP.

Hãng tin Bloomberg không thành lập bộ phận dự báo độc lập mà dẫn lại dữ liệu từ các bên thứ ba uy tín. Hãng thông tấn Reuters cũng áp dụng nguyên tắc trích dẫn kết quả do các tổ chức báo chí chuyên trách công bố. Trong khi đó, báo The Washington Post chưa phản hồi yêu cầu bình luận về quy trình xác định kết quả bầu cử của tòa soạn.