Vì sao lãnh đạo 2 nước NATO bất ngờ điện đàm với Tổng thống Putin?

Tổng thống Phần Lan cho biết việc ông cùng Thủ tướng Na Uy trực tiếp lắng nghe quan điểm của nhà lãnh đạo Nga về vấn đề Ukraine là điều quan trọng.

Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store (Ảnh: Reuters).

Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb đã lên tiếng lý giải cuộc điện đàm giữa ông và Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store với Tổng thống Nga Vladimir Putin hồi đầu tuần này, sau khi vấp phải sự chỉ trích từ một số nhân vật có quan điểm cứng rắn đối với Moscow tại châu Âu.

Hai nhà lãnh đạo Bắc Âu đã thực hiện cuộc điện đàm hiếm hoi với Tổng thống Putin vào ngày 27/10, tập trung thảo luận chủ yếu về cuộc xung đột tại Ukraine, cũng như vấn đề an ninh ở Bắc Âu và khu vực biển Baltic.

Cuộc điện đàm diễn ra sau cuộc gặp giữa Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff với Tổng thống Putin tại St. Petersburg vào tuần trước, cùng các cuộc tham vấn tại Oslo với sự tham gia của Tổng thống Phần Lan, Thủ tướng Na Uy và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.

Theo Điện Kremlin, cả Moscow và Kiev đều đồng ý tham gia vòng đàm phán ba bên lần thứ tư do Mỹ làm trung gian, dự kiến ​​diễn ra tại Abu Dhabi vào tháng 11. Đáng chú ý, các quốc gia châu Âu không tham gia vào tiến trình hòa bình này.

Ông Stubb cho biết cuộc điện đàm tuần này là lần đầu tiên ông trao đổi với ông Putin kể từ khi nhậm chức Tổng thống Phần Lan.

Nhà lãnh đạo Phần Lan nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trực tiếp lắng nghe quan điểm của Tổng thống Nga về các nguyên nhân gốc rễ dẫn đến cuộc xung đột tại Ukraine, đồng thời mô tả cuộc trao đổi trực tiếp này là một “bước ngoặt”.

Tổng thống Stubb cho biết ông và Thủ tướng Store đã mở lại “kênh liên lạc” với Moscow theo đề nghị từ phía Kiev, đồng thời chuyển tải các thông điệp của ông Zelensky tới ông Putin sau khi tham vấn với đại diện từ Mỹ và Ukraine.

Tuy nhiên, ông Stubb nhấn mạnh rằng Phần Lan “không đóng vai trò là bên trung gian hòa giải” trong vấn đề này.

Trước đó, cả hai nhà lãnh đạo Bắc Âu cũng đặc biệt nhấn mạnh rằng họ không phát biểu thay mặt cho châu Âu.

Tổng thống Stubb làm rõ rằng ngoài cuộc xung đột tại Ukraine, ông và Thủ tướng Store còn thảo luận về an ninh của Phần Lan và Na Uy, khi cả hai nước đều có đường biên giới dài giáp với Nga.

Bên cạnh đó, hai nhà lãnh đạo Bắc Âu cũng tận dụng cơ hội này để “làm rõ một số hiểu lầm” liên quan đến khu vực biển Baltic, đồng thời tái khẳng định cam kết tuân thủ luật pháp quốc tế về hàng hải và nguyên tắc tự do hàng hải.

Tổng thống Stubb cho rằng cuộc điện đàm với Tổng thống Putin là “biện pháp xây dựng lòng tin đầu tiên” này, lập luận rằng “Nga hiện là láng giềng của chúng ta và sẽ vẫn là láng giềng trong tương lai”. Ông cũng cho rằng quan hệ song phương có khả năng sẽ được khôi phục vào một thời điểm nào đó.

Sau cuộc điện đàm với Tổng thống Putin, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen chỉ trích hai nhà lãnh đạo Bắc Âu phá vỡ sự thống nhất của châu Âu, cho rằng cuộc điện đàm “không được phối hợp với những người còn lại trong chúng ta”. Ý kiến ​​phản đối này cũng nhận được sự đồng tình của Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson.

Đáp lại những chỉ trích này, Tổng thống Stubb nhấn mạnh rằng ông cùng Thủ tướng Store đã thông tin chi tiết về cuộc điện đàm cho Tổng thống Zelensky và nhiều nhà lãnh đạo EU khác.

Phần lớn các nhà lãnh đạo Tây Âu đã tránh liên lạc trực tiếp với Moscow kể từ khi xung đột tại Ukraine leo thang vào năm 2022, nhằm mục đích cô lập Nga về mặt ngoại giao. Tuy nhiên, trong những tuần gần đây, các nước châu Âu nỗ lực tìm kiếm một vị trí trên bàn đàm phán, trong bối cảnh Moscow và Washington đang đẩy mạnh các hoạt động ngoại giao nhằm giải quyết cuộc xung đột.

Bình luận về cuộc điện đàm với hai nhà lãnh đạo Bắc Âu, Tổng thống Putin cho biết Nga ủng hộ “bất kỳ bước đi nào nhằm khôi phục các mối quan hệ toàn diện và đầy đủ” với các quốc gia châu Âu.

Tổng thống Nga giải thích: “Xét cho cùng, tại châu Âu vẫn có những người không muốn gây ra “thất bại chiến lược” cho Nga, mà thay vào đó, họ mong muốn thiết lập một hình thức đối thoại mang tính xây dựng”.

Ông Putin cũng tái khẳng định rằng Moscow không tìm cách mở rộng xung đột với EU hay NATO.

Theo Điện Kremlin, lãnh đạo của 2 quốc gia NATO đã chủ động khởi xướng cuộc gọi nhằm thảo luận về các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột.

Cố vấn của Tổng thống Nga Yury Ushakov cho biết, trong cuộc điện đàm với Tổng thống Phần Lan và Thủ tướng Na Uy, Tổng thống Putin đã nêu rõ những nguyên nhân gốc rễ dẫn đến cuộc xung đột tại Ukraine.

Ông cho biết thêm, sau cuộc điện đàm kéo dài hơn một giờ, 3 nhà lãnh đạo nhất trí duy trì liên lạc trực tiếp trong tương lai.