Chuyển dịch mô hình phát triển

Những biến động của môi trường quốc tế thời gian gần đây thúc đẩy Pháp điều chỉnh mô hình phát triển, trong đó có việc mở rộng khái niệm chủ quyền kinh tế sang chủ quyền công nghệ.

Nghiên cứu robot tại Viện Nghiên cứu khoa học và công nghệ kỹ thuật số quốc gia Pháp (ẢNH: INRIA)

Sự thay đổi này được thể hiện rõ qua việc Chính phủ Pháp đưa trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, lượng tử và an ninh mạng trở thành các lĩnh vực ưu tiên trong Chương trình France 2030. Tại Hội nghị thượng đỉnh Hành động về AI tổ chức ở Paris năm ngoái, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron công bố các cam kết đầu tư khoảng 109 tỷ EUR (khoảng 127,5 tỷ USD) cho hệ sinh thái AI.

Với Pháp, công nghệ đã trở thành một thành tố của chủ quyền quốc gia. Đồng thời, mục tiêu tái công nghiệp hóa cũng được điều chỉnh theo hướng làm chủ các chuỗi giá trị công nghệ chiến lược, từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất đến đào tạo nhân lực trong các lĩnh vực như pin xe điện, bán dẫn, công nghệ sinh học hay năng lượng mới.

Một thay đổi đáng chú ý khác là chính sách năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là các biện pháp quản lý và điều tiết thì hiện nay, Paris đang đẩy mạnh đầu tư vào lưới điện thông minh, hệ thống lưu trữ năng lượng, pin thế hệ mới, hydrogen, AI và các công nghệ quản lý năng lượng. Các tập đoàn năng lượng như EDF, RTE hay Enedis được khuyến khích ứng dụng dữ liệu và AI để tối ưu hóa vận hành hệ thống điện và tăng khả năng tích hợp năng lượng tái tạo.

Công nghệ cũng được sử dụng trong dự báo khí hậu, quản lý tài nguyên nước, cảnh báo sớm thiên tai, giám sát cháy rừng và phát triển các mô hình đô thị thông minh. Tác động của cuộc cách mạng công nghệ cũng thúc đẩy Pháp điều chỉnh chiến lược phát triển nguồn nhân lực và đổi mới sáng tạo. Bên cạnh việc mở rộng hệ thống học nghề, Chính phủ Pháp tăng cường đào tạo kỹ năng số, hỗ trợ đào tạo lại lao động và phát triển các chương trình học tập suốt đời nhằm đáp ứng nhu cầu của nền kinh tế mới.

Các trường đại học, trường kỹ sư và trung tâm nghiên cứu được khuyến khích mở rộng đào tạo AI, an ninh mạng, dữ liệu, bán dẫn và công nghệ lượng tử. Nhiều trung tâm nghiên cứu AI và các cụm đổi mới sáng tạo được thành lập nhằm kết nối nghiên cứu, đào tạo với doanh nghiệp.

Vai trò của nhà nước cũng thay đổi đáng kể. Thay vì chỉ điều tiết thị trường, nhà nước ngày càng tham gia sâu hơn vào việc định hướng đầu tư, lựa chọn công nghệ ưu tiên và điều phối các chuyển đổi lớn. France 2030 là một trong những công cụ trọng tâm của chiến lược phát triển Pháp từ năm 2023 đến nay. Chương trình ra đời trong bối cảnh đại dịch Covid-19 bộc lộ những điểm yếu của chuỗi cung ứng toàn cầu, trong khi cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc, quá trình chuyển đổi xanh và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng đặt ra nhu cầu cấp bách phải củng cố năng lực sản xuất và đổi mới sáng tạo trong nước. France 2030 được thiết kế như một kế hoạch đầu tư chiến lược dài hạn nhằm chuẩn bị cho nền kinh tế Pháp trong những lĩnh vực được cho là sẽ quyết định năng lực cạnh tranh trong nhiều thập niên tới.