Đến năm 2030, 100% thành phố có đề án phát triển đô thị thông minh

Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2035 đặt mục tiêu hình thành nền tảng dữ liệu, hạ tầng số liên thông, đổi mới phương thức quản trị đô thị theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 2116/QĐ-TTg ngày 5/11 phê duyệt Định hướng phát triển đô thị thông minh quốc gia giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2035.

Đến năm 2030, 100% thành phố tổ chức xây dựng, thực hiện đề án phát triển đô thị thông minh, từng bước lồng ghép chuyển đổi số với chuyển đổi xanh (Ảnh minh họa).

Định hướng đặt mục tiêu đến năm 2030 tạo chuyển biến căn bản trong quản trị và phát triển đô thị dựa trên dữ liệu, chuyển từ quản lý, xử lý sự vụ sang quản trị theo mục tiêu, có khả năng phân tích, dự báo, điều phối và đánh giá hiệu quả. Đồng thời, hình thành nền tảng thể chế, dữ liệu, hạ tầng số và hệ sinh thái dịch vụ đô thị thông minh thống nhất, liên thông từ Trung ương đến địa phương, gắn với phát triển xanh, phát thải các-bon thấp và thích ứng biến đổi khí hậu.

Đến năm 2030, 100% thành phố xây dựng, thực hiện đề án phát triển đô thị thông minh; các tỉnh triển khai theo nhu cầu. Cùng với đó, 100% thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu đô thị dùng chung, ưu tiên dữ liệu địa lý, đất đai, dân cư, quy hoạch và hạ tầng; từng bước hình thành cơ sở dữ liệu quy hoạch, hạ tầng và không gian đô thị trên nền GIS, thí điểm nền tảng quản lý tích hợp và bản sao số.

Tầm nhìn đến năm 2035, cơ bản hình thành phương thức quản trị đô thị dựa trên dữ liệu tại các đô thị lớn, đô thị trung tâm. Dữ liệu được kết nối, chia sẻ phục vụ quy hoạch, đầu tư, xây dựng và vận hành; các quyết định quản trị từng bước được hỗ trợ bởi phân tích, dự báo, mô phỏng và công nghệ số. Đồng thời, nâng cao năng lực cảnh báo sớm, điều phối liên ngành, ứng phó sự cố, bảo đảm duy trì các hạ tầng, dịch vụ thiết yếu trong tình huống khẩn cấp.

Về định hướng triển khai, các thành phố và đô thị trung tâm vùng giữ vai trò dẫn dắt; các đô thị khác lựa chọn nội dung ưu tiên phù hợp với đặc thù, nhu cầu và nguồn lực. Giải pháp thông minh được tích hợp trong toàn bộ quá trình quy hoạch, đầu tư, xây dựng và vận hành. Khu vực phát triển mới tích hợp ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế; khu vực hiện hữu ưu tiên giải quyết các điểm nghẽn, vấn đề cấp thiết.

Các công nghệ GIS, BIM/CIM, mô hình 3D, trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và bản sao số được ứng dụng theo từng bài toán, mức độ sẵn sàng của dữ liệu và hiệu quả dự kiến. Việc triển khai phải xác định rõ mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, chỉ số kết quả, chi phí và trách nhiệm vận hành, cập nhật dữ liệu; không đồng nhất đô thị thông minh với một công nghệ hay hệ thống cụ thể.

Định hướng xác định 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu: hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và mô hình quản trị; xây dựng dữ liệu đô thị, nền tảng số dùng chung; quản lý quy hoạch đô thị thông minh; phát triển hạ tầng số, hạ tầng kỹ thuật thông minh; phát triển khu đô thị, dịch vụ và tiện ích thông minh; đổi mới điều hành; giải quyết các bài toán lớn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và huy động nguồn lực; giám sát, đánh giá, nhân rộng mô hình; phát triển nhân lực và hợp tác quốc tế.

Trong đó, dữ liệu đô thị được xây dựng, chuẩn hóa, làm sạch, cập nhật và kết nối theo nguyên tắc đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung. Ưu tiên dữ liệu quy hoạch, xây dựng và hạ tầng đô thị; khai thác dữ liệu chuyên ngành từ cơ quan quản lý nguồn, tránh trùng lặp và cát cứ dữ liệu. Các địa phương chủ động lựa chọn bài toán ưu tiên, thúc đẩy làm chủ công nghệ, đồng thời huy động nguồn lực thông qua hợp tác ba Nhà, đối tác công tư, vốn xanh và thuê dịch vụ.

Về lộ trình, giai đoạn 2026 – 2027 tập trung hoàn thiện hướng dẫn, kiến trúc tham chiếu, bộ chỉ số, số liệu nền và vận hành Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia. Các địa phương rà soát hệ thống hiện có, xác định bài toán ưu tiên, kế hoạch và nguồn lực triển khai.

Giai đoạn 2028 – 2029 tập trung chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu; triển khai, đánh giá các mô hình thí điểm, nâng cấp nền tảng điều hành đủ điều kiện và nhân rộng mô hình hiệu quả.

Năm 2030, tổ chức đánh giá mức độ trưởng thành, kiểm đếm các chỉ tiêu, tổng kết việc thực hiện Định hướng, công bố mô hình điển hình và đề xuất nhiệm vụ giai đoạn tiếp theo, hướng tới tầm nhìn năm 2035.