Các cường quốc châu Âu cân nhắc dỡ bỏ trừng phạt Iran

Anh, Pháp, Đức và Italy tuyên bố sẵn sàng xem xét dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Iran nếu Tehran thực hiện bước đi liên quan đến chương trình hạt nhân của mình, sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến sự.

Các phương tiện di chuyển trên đường phố ở Tehran, Iran. Ảnh: THX/TTXVN

Hãng thông tấn Xinhua (Trung Quốc) đưa tin lãnh đạo Anh, Pháp, Đức và Italy đã nêu bật nội dung trên trong tuyên bố chung ngày 14/6.

Tuy nhiên, một ngày sau, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen nhấn mạnh rằng Liên minh châu Âu (EU) sẽ không dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với Iran nếu chưa có những thay đổi về hành vi “đáng tin cậy và có thể kiểm chứng liên quan đến nhân quyền và chương trình vũ khí hủy diệt hàng loạt”.

Hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ) dẫn lời bà Ursula von der Leyen phát biểu tại cuộc họp báo chung cùng Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ở Pháp trước thềm hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7), khẳng định rằng khuôn khổ trừng phạt của EU được xây dựng nhằm giải quyết những quan ngại cụ thể và sẽ tiếp tục được duy trì cho đến khi xuất hiện những thay đổi có thể quan sát được.

Đề cập đến thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran, bà von der Leyen cũng cho rằng thỏa thuận này có thể góp phần hạ nhiệt căng thẳng ở Trung Đông. Chủ tịch EC đồng thời nhắc lại lời kêu gọi bảo đảm quyền tự do hàng hải trên các tuyến đường biển chiến lược, trong đó có eo biển Hormuz. Theo bà, eo biển Hormuz cần được mở lại theo cơ chế “không thu phí” nhằm hỗ trợ sự ổn định của nền kinh tế toàn cầu.

Về phần Chủ tịch Hội đồng châu Âu Costa, ông cho biết hội nghị thượng đỉnh G7 sắp tới sẽ tập trung vào việc tăng cường hợp tác kinh tế toàn cầu cũng như giải quyết hàng loạt cuộc khủng hoảng về an ninh và nhân đạo. Theo ông, các cuộc thảo luận sẽ bao gồm những biện pháp phối hợp ứng phó với đợt bùng phát dịch Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda, đồng thời thúc đẩy các nỗ lực nhằm nâng cao mức độ an toàn trên không gian mạng đối với trẻ em và thanh thiếu niên.

Ông Costa cũng đề cập đến tình hình Trung Đông, cho biết EU hoan nghênh thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, đồng thời hy vọng thỏa thuận này có thể góp phần chấm dứt xung đột và khôi phục ổn định trong khu vực. Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải giải quyết tình hình nhân đạo tại Gaza và thúc đẩy giải pháp hai nhà nước.

Vào ngày 14/6, Tổng thư ký Liên hợp quốc (TTK LHQ) Antonio Guterres đã hoan nghênh việc Mỹ và Iran nhất trí thỏa thuận hòa bình cùng ngày, như một “bước quan trọng” hướng tới giải quyết xung đột tại Trung Đông. Người phát ngôn của Tổng Thư ký – ông Stephane Dujarric cho biết: “Tổng Thư ký hy vọng rằng các bên sẽ tận dụng động lực mới này và tăng gấp đôi nỗ lực hướng tới một giải pháp cuối cùng cho cuộc xung đột”.

Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif tối 14/6 (giờ địa phương) thông báo trên mạng xã hội X rằng Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn 3 tháng qua, đồng thời bao gồm cả lệnh ngừng bắn giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Liban.

Ông Sharif cho biết thỏa thuận đạt được sau các cuộc đàm phán chuyên sâu giữa các bên. Theo đó, Mỹ và Iran nhất trí chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, trong đó có chiến trường Liban. Nhà lãnh đạo Pakistan cho biết lễ ký chính thức sẽ được tổ chức tại Thụy Sĩ vào ngày 19/6 tới.

Ngày 15/6, Phó Tổng thống JD Vance cho biết Mỹ và Iran đã hoàn tất việc ký kết điện tử thỏa thuận hòa bình, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nước sau nhiều tháng đối đầu tại Trung Đông.