“Làn sóng xanh” có thể thách thức nửa cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ?

Đảng Dân chủ Mỹ có khả năng kiểm soát ít nhất một trong hai viện của quốc hội trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới.

Điều này có thể ít nhiều ảnh hưởng nửa nhiệm kỳ còn lại của Tổng thống Donald Trump.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Getty)

Trong nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho đến nay đã hưởng lợi từ việc đảng Cộng hòa nắm giữ đa số ở cả Thượng viện và Hạ viện, tương tự nửa đầu nhiệm kỳ đầu tiên của ông tại Nhà Trắng. Khi một đảng kiểm soát cả Nhà Trắng và quốc hội, các dự luật đầy tham vọng có thể dễ dàng trở thành luật.

Giờ đây, cuộc bầu cử giữa kỳ sắp diễn ra đang cho thấy đảng Dân chủ có vị thế tốt hơn để giành quyền kiểm soát ít nhất một viện trong quốc hội. Đảng Dân chủ chỉ cần có thêm 3 ghế là đạt được thế đa số tại Hạ viện. Ở Thượng viện, đảng Dân chủ cần thêm 4 ghế để nắm thế đa số.

Việc chiêu mộ ứng cử viên mạnh và môi trường chính trị đang thay đổi đã giúp đảng Dân chủ có khả năng cạnh tranh cao tại một loạt các bang truyền thống nghiêng về đảng Cộng hòa như Alaska, Iowa, Kansas, Ohio và Texas.

Các nền tảng dự đoán Polymarket và Kalshi cho thấy đảng Dân chủ có tới hơn 90% cơ hội giành quyền kiểm soát Hạ viện và khoảng gần 70% cơ hội giành được đa số tại Thượng viện.

“Làn sóng xanh” có thách thức nửa cuối nhiệm kỳ của ông Trump?

Ngay cả khi đảng Dân chủ chỉ giành quyền kiểm soát ở một viện, khả năng của ông Trump trong việc thúc đẩy quốc hội thông qua các dự luật cũng sẽ bị hạn chế.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, ông Trump cũng có thể phủ quyết bất kỳ dự luật nào do quốc hội thông qua. Một dự luật phải được cả Hạ viện và Thượng viện phê chuẩn trước khi trình tổng thống ký thành luật hoặc phủ quyết.

Để vượt qua quyền phủ quyết của tổng thống, đảng Dân chủ cần có đa số tuyệt đối 2/3 ở cả Hạ viện và Thượng viện, song mục tiêu đó khó xảy ra trong cuộc bầu cử này.

Đối với việc bổ nhiệm nhân sự, kịch bản đảng Dân chủ kiểm soát Thượng viện có thể làm trì trệ hoặc bác bỏ các đề cử nhân sự tư pháp và hành pháp của ông Trump.

Trong số các bổ nhiệm của Tổng thống cần có sự xác nhận của Thượng viện bao gồm các thành viên nội các, thẩm phán tòa án tối cao và thẩm phán liên bang, các đại sứ và người đứng đầu các cơ quan, ủy ban chính phủ.

Sự thay đổi nhân sự trong bộ máy chính quyền nhiệm kỳ hai của ông ít hơn so với nhiệm kỳ đầu tiên, nhưng ông Trump sẽ có ít dư địa hơn trong việc lấp đầy các vị trí trống nếu cần một Thượng viện do đảng Dân chủ kiểm soát phê chuẩn.

Ông Trump có thể làm gì nếu không có quốc hội ủng hộ?

Thực tế cho thấy, Tổng thống có thể ban hành các thay đổi chính sách quan trọng mà không cần quốc hội thông qua các sắc lệnh hành pháp.

Ông Trump đã ra lệnh không kích Iran, áp đặt và dỡ bỏ các sắc lệnh thuế, rút Mỹ khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hiệp định khí hậu quốc tế Paris 2015, bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro mà không cần sự phê chuẩn của quốc hội.

Ông Ches McDowell, đối tác quản lý của Checkmate Government Relations và là một nhà vận động hành lang có quan hệ chặt chẽ với Nhà Trắng, cho rằng ông Trump vẫn sẽ là trung tâm quyền lực ở Washington bất kể kết quả của cuộc bầu cử giữa kỳ ra sao.

Các dấu hiệu trước thềm bầu cử cho thấy lợi thế nghiêng về đảng Dân chủ, song tất nhiên, đảng Cộng hòa cũng có những lợi thế nhất định.

Các siêu ủy ban hành động chính trị của đảng Cộng hòa đang chi nhiều tiền hơn để bảo vệ các bang và khu vực bầu cử của chính họ, hơn là chi để tranh chấp các ghế do đảng Dân chủ nắm giữ.

Trong những tháng gần đây, 7 bang, gồm Alabama, Florida, Louisiana, North Carolina, Ohio, Tennessee và Texas, đã thông qua bản đồ phân chia khu vực bầu cử nghiêng về đảng Cộng hòa nhiều hơn. Tuy nhiên, một đợt “sóng thần” của đảng Dân chủ có thể hạn chế đáng kể những lợi thế mà đảng Cộng hòa kỳ vọng đạt được thông qua việc phân chia lại khu vực bầu cử.

Một lợi thế khác của đảng Cộng hòa là các siêu ủy ban hành động chính trị của đảng này nhìn chung dồi dào tài chính hơn so với phía đảng Dân chủ.