Bầu cử Israel: Chính trường bước vào giai đoạn phân cực sâu sắc

Quốc hội Israel (Knesset) khóa 25 chính thức giải thể ngày 17/7, đánh dấu lần đầu tiên kể từ năm 1988 một khóa Quốc hội nước này hoàn thành trọn nhiệm kỳ.

Cuộc tổng tuyển cử tiếp theo sẽ diễn ra ngày 27/10, mở ra cuộc cạnh tranh được đánh giá có ý nghĩa quyết định đối với tương lai chính trị Israel, trong bối cảnh xã hội chia rẽ sâu sắc vì chiến tranh, vấn đề con tin, cải cách tư pháp và nghĩa vụ quân sự của cộng đồng Do Thái chính thống (Haredi).

Quốc hội Israel (Knesset) bỏ phiếu thông qua việc giải tán, mở đường cho cuộc bầu cử vào tháng 10/2026. Ảnh: Knesset

Theo lịch trình, các đảng sẽ nhanh chóng tiến hành lựa chọn lãnh đạo và hoàn thiện danh sách ứng cử viên. Đảng Dân chủ (The Democrats), đảng Chủ nghĩa Phục quốc Tôn giáo (Religious Zionist Party) và đảng Likud cầm quyền sẽ lần lượt tổ chức bầu cử sơ bộ vào các ngày 20/7, 26/7 và 4/8. Hạn chót nộp danh sách ứng cử viên là ngày 9/9.

Trong những ngày cuối cùng trước khi Quốc hội giải thể, liên minh của Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã thúc đẩy hàng loạt dự luật gây tranh cãi, tập trung vào hai vấn đề nhạy cảm nhất hiện nay là cải cách tư pháp và nghĩa vụ quân sự đối với thanh niên Haredi.

Giới quan sát cho rằng chính phủ muốn kịp thông qua các chính sách quan trọng trước khi bước vào bầu cử với hy vọng các quyết định này sẽ tiếp tục có hiệu lực bất kể phe nào giành chiến thắng vào cuối tháng 10.

Những tháng gần đây, vấn đề miễn nghĩa vụ quân sự cho thanh niên Haredi tiếp tục gây chia rẽ trong xã hội Israel. Trong khi hàng chục nghìn quân nhân dự bị phải nhiều lần tái ngũ do chiến sự kéo dài ở Gaza và căng thẳng với Iran, dư luận ngày càng phản đối việc cộng đồng Haredi vẫn được hưởng nhiều trường hợp miễn nhập ngũ.

Song song đó, các tranh cãi về cải cách tư pháp, vấn đề từng làm bùng phát làn sóng biểu tình lớn trước cuộc chiến Hamas – Israel năm 2023, tiếp tục là chủ đề gây chia rẽ giữa chính phủ và phe đối lập.

Trong bối cảnh chiến dịch tranh cử bắt đầu, kết quả khảo sát mới nhất do báo Maariv công bố ngày 17/7 cho thấy liên minh cầm quyền đang gặp nhiều bất lợi.

Theo khảo sát, nếu bầu cử diễn ra vào thời điểm hiện nay, khối đối lập sẽ giành 62 trong tổng số 120 ghế tại Quốc hội, trong khi liên minh của Thủ tướng Netanyahu chỉ còn 48 ghế, thấp hơn đáng kể so với mức đa số tối thiểu 61 ghế để thành lập chính phủ.

Đáng chú ý, đảng Likud của ông Netanyahu chỉ còn ngang bằng với đảng Yashar! của cựu Tổng tham mưu trưởng Gadi Eisenkot, khi cả hai cùng được dự báo giành 22 ghế.

Trong khi đó, đảng Shas của người Do Thái chính thống chỉ còn khoảng 7 ghế, giảm mạnh so với 11 ghế trong cuộc bầu cử năm 2022. Đảng Chủ nghĩa Phục quốc Tôn giáo giữ nguyên 4 ghế, còn đảng Quyền lực Do Thái (Otzma Yehudit) giảm xuống còn 7 ghế.

Hai đảng Xanh-Trắng (Blue and White) và Balad được dự báo không vượt qua ngưỡng tối thiểu 3,25% số phiếu toàn quốc để có đại diện tại Quốc hội.

Một trong những kết quả đáng chú ý nhất của cuộc khảo sát là thái độ của cử tri đối với các đảng Haredi. Có tới 83% số người được hỏi phản đối việc đưa các đảng Haredi vào chính phủ sau bầu cử, trong khi chỉ 8% ủng hộ.

Ở chiều ngược lại, khoảng 70% cử tri ủng hộ việc mời một đảng Arab tham gia liên minh cầm quyền, phản ánh sự thay đổi đáng kể trong quan điểm của một bộ phận công chúng Israel so với các cuộc bầu cử trước.

Cuộc khảo sát cũng cho thấy niềm tin dành cho chính phủ hiện nay đang suy giảm. Chỉ 38% số người được hỏi tin rằng chính phủ có thể đưa ra các quyết định đúng đắn trong giai đoạn từ nay đến bầu cử, trong khi 55% cho rằng chính phủ sẽ không làm được điều đó.

Cuộc bầu cử ngày 27/10 sẽ là lần đầu tiên Israel tổ chức tổng tuyển cử sau khi Quốc hội hoàn thành đủ một nhiệm kỳ bốn năm trong gần bốn thập kỷ. Tuy nhiên, khác với ý nghĩa tích cực về sự ổn định thể chế, chiến dịch tranh cử năm nay diễn ra trong bối cảnh đất nước vẫn chịu tác động của cuộc chiến ở Gaza, căng thẳng với Iran, vấn đề an ninh chưa được giải quyết và những chia rẽ sâu sắc trong xã hội.

Kết quả bầu cử không chỉ quyết định thành phần chính phủ tiếp theo mà còn được nhiều nhà quan sát xem là phép thử đối với khả năng hàn gắn các rạn nứt chính trị và xã hội của Israel sau gần ba năm liên tiếp đối mặt với khủng hoảng an ninh và bất ổn nội bộ.