Israel tiến gần tới bầu cử sớm

Quốc hội Israel (Knesset) ngày 1/6 đã tiến thêm một bước quan trọng hướng tới khả năng tổ chức bầu cử sớm khi Ủy ban Nội vụ bỏ phiếu nhất trí thông qua dự luật giải tán Quốc hội.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Ảnh: GPO

Dự luật sẽ được đưa ra bỏ phiếu lần đầu tại phiên họp toàn thể ngay trong ngày, mở ra khả năng Israel bước vào cuộc tổng tuyển cử được dự báo mang tính bước ngoặt đối với tương lai chính trị của nước này.

Chủ tịch Ủy ban Nội vụ Ofir Katz cho biết do những bất đồng trong liên minh cầm quyền, dự luật hiện chưa xác định ngày bầu cử cụ thể. Tuy nhiên, các phương án đang được thảo luận tập trung vào giai đoạn từ đầu tháng 9 đến cuối tháng 10/2026. Theo quy định pháp luật, cuộc bầu cử phải được tổ chức chậm nhất vào ngày 27/10 nếu Quốc hội chính thức bị giải tán.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh liên minh do Thủ tướng Benjamin Netanyahu lãnh đạo đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các đối tác chính trị, đặc biệt là các đảng Do Thái chính thống cực đoan (Haredi). Nhiều nguồn tin cho biết ông Netanyahu đã kêu gọi các đồng minh không thúc đẩy bầu cử sớm vào tháng 9, cảnh báo rằng thời điểm này có thể làm suy giảm cơ hội chiến thắng của khối cánh hữu.

Nếu cuộc bầu cử diễn ra vào mùa Thu năm nay, đây sẽ là một trong những cuộc cạnh tranh chính trị quan trọng nhất tại Israel trong nhiều năm qua. Không chỉ quyết định ai sẽ trở thành thủ tướng tiếp theo, cuộc bỏ phiếu còn được xem là phép thử đối với hướng đi chiến lược của Israel sau gần ba năm liên tiếp đối mặt với chiến tranh, căng thẳng khu vực và khủng hoảng chính trị trong nước.

Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy ông Netanyahu vẫn duy trì được vị thế là chính trị gia có ảnh hưởng nhất Israel và tiếp tục nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ cử tri cánh hữu truyền thống cũng như đảng Likud. Tuy nhiên, việc thành lập một liên minh cầm quyền ổn định đang trở nên khó khăn hơn so với các cuộc bầu cử trước.

Những chỉ trích liên quan đến vụ tấn công ngày 7/10/2023, cuộc chiến kéo dài tại Gaza cùng các mặt trận căng thẳng với Liban và Iran đã ảnh hưởng đáng kể đến uy tín chính trị của nhà lãnh đạo kỳ cựu này. Một bộ phận cử tri Israel đang tìm kiếm những gương mặt mới có khả năng mang lại sự ổn định chính trị nhưng vẫn duy trì lập trường cứng rắn về an ninh.

Nổi lên như đối thủ đáng gờm nhất của Netanyahu là cựu Thủ tướng Naftali Bennett. Với hình ảnh một chính khách thực dụng thuộc cánh hữu, Bennett đang nỗ lực thu hút những cử tri vẫn ủng hộ các chính sách an ninh mạnh tay nhưng không còn hài lòng với cách điều hành của ông Netanyahu.

Thông điệp tranh cử của ông tập trung vào hiệu quả quản trị, ổn định chính trị và giảm bớt tình trạng chia rẽ trong xã hội Israel.

Trong khi đó, cựu Tổng tham mưu trưởng Gadi Eisenkot được xem là lựa chọn khác biệt hơn. Với bề dày kinh nghiệm quân sự và hình ảnh ôn hòa, Eisenkot nhận được sự quan tâm từ những cử tri mong muốn thay đổi thế hệ lãnh đạo. Dù thiếu kinh nghiệm chính trường so với các đối thủ, ông lại được đánh giá cao về tính chuyên nghiệp và khả năng tạo đồng thuận.

Điểm đáng chú ý là khoảng cách chính sách giữa các ứng viên hàng đầu không quá lớn trong các vấn đề an ninh cốt lõi. Cả Netanyahu, Bennett và Eisenkot đều ủng hộ các chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza và Liban, đồng thời duy trì lập trường cứng rắn đối với Iran. Sự khác biệt chủ yếu nằm ở phong cách lãnh đạo, quản lý liên minh cầm quyền và cách thức phối hợp với các đồng minh quốc tế, đặc biệt là Mỹ.

Một trong những yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả bầu cử là vai trò của cộng đồng Arập Israel, chiếm khoảng 22% dân số cả nước. Nếu các đảng Arab đạt được sự thống nhất và nâng cao tỷ lệ cử tri đi bầu, họ có thể trở thành nhân tố quyết định trong việc hình thành liên minh cầm quyền mới.

Tuy nhiên, thực tế chính trị Israel cho thấy nhiều đảng phái Do Thái vẫn thận trọng với khả năng đưa các chính đảng Arập tham gia trực tiếp vào chính phủ. Điều này khiến câu hỏi về vai trò chính trị của công dân Arập tiếp tục là một trong những vấn đề gây tranh luận nhất trong nền dân chủ Israel hiện nay.

Giới quan sát nhận định cuộc bầu cử sắp tới không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa các cá nhân mà còn là cuộc tranh luận về mô hình lãnh đạo Israel trong giai đoạn hậu chiến. Nếu ông Netanyahu tiếp tục nắm quyền, nhiều khả năng các chính sách hiện nay sẽ được duy trì, bao gồm ưu tiên răn đe quân sự và lập trường cứng rắn đối với Iran cũng như vấn đề Palestine. Ngược lại, chiến thắng của ông Bennett hoặc Eisenkot có thể mang lại những thay đổi về phong cách điều hành và quan hệ đối ngoại, dù khó tạo ra sự đảo chiều lớn trong các chính sách an ninh.