Binh sĩ Nga đối mặt nguy cơ sinh tử khi “độn thổ” qua đường ống Kupyansk

Trong một chiến trường mà UAV Ukraine thống trị, binh sĩ Nga được cho là đang đối mặt với những khó khăn nghiêm trọng sau khi chui ra từ các đường ống tại Kupyansk.

Quân nhân Ukraine giám sát các đường ống dẫn dầu ở Kupyansk nhằm phát hiện bất cứ binh sĩ Nga nào xuất hiện (Ảnh: Kyiv Independent).

Theo Tovsty, trung sỹ thuộc một đại đội trong biên chế Lữ đoàn Khartiia của quân đội Ukraine (AFU), tại một sở chỉ huy ở tỉnh Kharkov, thời gian sống sót tối đa mà một binh sĩ Nga có thể hy vọng sau khi thoát khỏi đường ống chỉ là một giờ, nhưng thường thì “chỉ 10 phút, và thế là hết”.

Nga không bình luận về tuyên bố của phía Ukraine.

Kupyansk: Mục tiêu chiến lược và những tổn thất trong đường ống

Quân đội Nga (RFAF) được cho là đang tận dụng hệ thống cơ sở hạ tầng ngầm rộng lớn từ thời Liên Xô, biến nó thành tuyến đường chống UAV để đưa binh sĩ tiến lên. “Bạn không thể thực sự đi bộ trên mặt đất trong cuộc chiến UAV hiện nay, vì vậy mọi thứ đều được thực hiện dưới lòng đất”, Tovsty giải thích. Tuy nhiên, sự an toàn của các đường ống chỉ có giới hạn.

Lữ đoàn Khartiia đã tham gia vào một cuộc chiến không hồi kết: giám sát các đường ống để tìm lỗ thoát hiểm, loại bỏ binh sĩ Nga xuất hiện, lấp các lỗ, và sau đó tìm kiếm điểm thoát hiểm tiếp theo. Bất chấp tổn thất và điều kiện hạn chế bên trong các đường ống, Nga vẫn tiếp tục đưa quân qua đó.

Những binh sĩ Nga mà Tovsty đang theo dõi đang hướng đến Kupyansk, một thành phố chiến lược cách biên giới Nga 40km, nơi có giao lộ đường cao tốc và đường sắt quan trọng. Nơi đây từng bị Nga kiểm soát vào tháng 2/2022 và AFU được giành lại vào tháng 9 cùng năm. RFAF đã cố gắng chiếm lại Kupyansk kể từ đó.

Trong năm qua, binh sĩ Nga đã tận dụng 4 đường ống dẫn khí bỏ hoang, hợp nhất thành 2 đường ống bắc qua sông Oskil. Đường ống Shebelinka – Ostrogozhsk, ban đầu được xây dựng dưới thời Liên Xô để bơm khí từ tỉnh Kharkov sang Nga, nối liền lãnh thổ do Moscow kiểm soát ở bờ đông với hậu phương của Ukraine ở khu vực Kupyansk.

Chiến thuật xâm nhập đường ống đã được lực lượng Moscow triển khai trên khắp mặt trận, từ Avdiivka (Donetsk) đến Sumy và thậm chí cả tỉnh Kursk trên lãnh thổ Nga. Pasi Paroinen, chuyên gia của nhóm phân tích tình báo Black Bird (Phần Lan), nhận định: “Việc Nga sử dụng các đường ống có thể là một chiến lược hiệu quả cục bộ để gây hỗn loạn cho đối phương”.

Các đường ống dẫn đến Kupyansk chỉ có đường kính từ 1-1,2m. Binh sĩ phải vượt qua 15km để đến được chiến tuyến Ukraine. Theo các chỉ huy Lữ đoàn Khartiia, một số người đã phải dành hàng tháng trời chờ đợi bên trong để tích lũy quân số và vật tư.

“Họ chết ở trong đó”, Abat – phó chỉ huy lữ đoàn – cho biết và hé lộ, “họ chui ra khỏi đó, vũ khí được dán vào lưng (bằng băng dính) để không bị rơi mất”.

Thông tin về chiến thuật này xuất hiện năm ngoái khi nhóm giám sát DeepState có liên hệ mật thiết với Tổng cục Tình báo quốc phòng Ukraine (GUR) báo cáo binh sĩ Nga sử dụng ghế dài có bánh xe và xe tay ga điện để di chuyển bên trong đường ống nhưng có người đã thiệt mạng. Mặc dù vậy, chiến thuật này đã có hiệu quả.

Trái ngược với những thông tin tích cực dành cho Ukraine kể trên, theo kênh Suriyakmaps, trong tuần qua (18-24/5), trên thực địa, quân đội Nga tiếp tục củng cố quyền kiểm soát ở vùng ngoại ô phía tây Kurylivka, trong khi lực lượng Kiev đang cố gắng xâm nhập từ phía nam, phát động các cuộc tấn công từ Kivsharivka.

Các cuộc tiến công của Nga đã tăng cường hướng về trung tâm Kupyansk-Vuzlovyi, trong khi từ phía bắc, lực lượng Nga đã đẩy mạnh các cuộc tấn công vào phía đông Kupyansk, lợi dụng việc quân đội Ukraine bắt đầu điều động quân về phía nam.

Bản đồ chiến sự Nga – Ukraine tại Kupyansk ngày 24/5. Trong đó, lực lượng Moscow đột kích từ phía đông và phía bắc, buộc đối phương phải rút quân về phía nam (Ảnh: Suriyakmasp).

Ukraine thích nghi và Nga vẫn “làm những điều cũ rích”

Vào tháng 9/2025, quân đội Nga đã tìm cách xâm nhập vùng ngoại ô phía bắc Kupyansk qua các đường ống, đe dọa thành phố. Tuy nhiên, một chiến dịch phản công của Ukraine đã đẩy lùi lực lượng Moscow và giành lại các làng mạc. Tổng thống Volodymyr Zelensky đã đến thăm tiền tuyến này vào tháng 12/2025, bác bỏ tuyên bố của Moscow về việc đã kiểm soát được thành phố.

Kể từ đó, Ukraine đã học cách ngăn chặn mối đe dọa từ các đường ống. “Mối đe dọa từ sự xâm nhập của Nga thông qua các đường ống dẫn dầu ở khu vực Kupyansk “thực tế là không thể kiểm soát được”, nhưng AFU kể từ đó đã phong tỏa một số đoạn nhất định và hiểu rõ hơn về các tuyến đường”, ông Druid, chỉ huy một đơn vị hệ thống không người lái thuộc Lữ đoàn Khartiia, cho biết.

Thiếu tướng Mick Ryan, một tướng quân đội Australia đã nghỉ hưu, nhận định, Nga vẫn không thay đổi chiến lược và cố gắng làm “những điều cũ rích”. Họ tiếp tục dựa vào chiến thuật bộ binh chiếm ưu thế, kể cả trên mặt trận Kupyansk, nhằm làm suy yếu dần hệ thống phòng thủ của Ukraine.

“Ukraine đã phát triển các giải pháp hiệu quả hơn để đối phó với những lợi thế then chốt của Nga như nguồn nhân lực dồi dào hơn và sản xuất công nghiệp mạnh hơn, và điều đó đang bắt đầu gây tổn hại cho Nga”, Tướng Ryan nói. “Đây đều là những mảnh ghép nhỏ của một bức tranh lớn cho thấy rằng chiến tranh có thể đang tiến gần đến một bước ngoặt nếu (Ukraine) tiếp tục đi theo hướng này”, ông nhận định.

Sự kiên trì đáng nể của Nga

Bò ra từng người một từ những khe hở nhỏ, thường không có trang bị, binh sĩ Nga rất dễ bị nhiễm độc do hít phải dư lượng hóa chất bên trong đường ống, Tovsty cho biết. Sau khi bò trườn 15km từ hậu phương bên kia sông Oskil, các binh sĩ Nga “chỉ di chuyển một cách ngẫu nhiên” mà không có bất kỳ điểm đến cụ thể nào, chỉ có một UAV cố gắng dẫn đường cho họ.

“Vì lý do nào đó, họ cứ cố gắng bò về phía trước hết lần này đến lần khác”, ông nói.

Thời gian cũng như số lượng binh sĩ Nga chui qua các đường ống thay đổi mỗi ngày. Số lượng tay súng nổi lên mặt đất phụ thuộc vào số lượng người tích tụ bên trong và điều kiện thời tiết, khiến việc ước tính chính xác trở nên khó khăn. Binh sĩ Nga có thể ở lại nửa năm hoặc chỉ một tháng hoặc một ngày, tùy thuộc vào nhiệm vụ được giao như làm việc trên đường ống hay binh sĩ tấn công, Abat nói.

Ông nói thêm rằng Nga đang sử dụng các binh sĩ chuyên biệt, có thể đến từ ngành công nghiệp khai thác mỏ, cho các hoạt động đường ống để xâm nhập Kupyansk và những nơi khác.

Sau hơn nửa năm đối phó với chiến thuật của Nga, Tovsty nói rằng ông và đồng đội của mình giờ đây biết “100%” vị trí chờ đợi lính Nga chui ra khỏi đường ống. “Đối phương cũng biết điều này, nhưng vì lý do nào đó, họ cứ cố gắng tiến về phía trước hết lần này đến lần khác”, ông thắc mắc.

Hình ảnh một đường ống dẫn khí gần Kupyansk và hài cốt của một binh sĩ Nga chụp qua màn hình tại sở chỉ huy Lữ đoàn Khartiia ở tỉnh Kharkov, Ukraine, ngày 1/4 (Ảnh Kyiv Independent).

Khó khăn trong việc vô hiệu hóa đường ống

Nga cũng liên tục đưa quân vượt qua con sông Oskil hẹp bằng thuyền hoặc đi bộ bằng dây cáp căng, theo Abat. Ông cho biết tỷ lệ lính Nga bò qua đường ống hoặc vượt sông bằng các phương tiện khác là chừng 1:1. Khoảng 95% binh sĩ Nga cố gắng vượt sông, kể cả qua đường ống dẫn dầu, đều thiệt mạng hoặc bị thương, Abat tuyên bố.

“Cho dù mất bao nhiêu binh lính, họ vẫn sẽ tiếp tục tấn công trực diện đến cùng hướng về Kupyansk”, ông nói thêm, mô tả tình hình như “cảm giác như nghẹt thở”.

Vấn đề chính là đường ống dẫn dầu “gần như không thể” bị phá hủy, Abat nói, bất chấp những tuyên bố của Ukraine về việc đã làm được điều đó. Ông giải thích rằng ngay cả khi một quả bom của Ukraine tạo ra một lỗ hổng rộng 5m2 trên đường ống, quân đội Nga chỉ cần đào xung quanh để tránh phải đi qua chỗ hở.

Pháo binh cũng không phải là một lựa chọn vì các vị trí bộ binh Ukraine quá gần đường ống, khiến công việc này phải do các UAV nhẹ hơn nhưng chính xác hơn đảm nhiệm. Tuy nhiên, chúng lại thiếu uy lực để gây thiệt hại ngoài việc tạm thời chặn một số đoạn, theo các chỉ huy của Lữ đoàn Khartiia.

“Có một lỗ hổng – nó được bịt kín, lấp đầy (bằng đất), và bị ném bom. Cách đó 100m, một lỗ hổng khác có thể xuất hiện, và sau đó, một lỗ hổng khác cách đó 10m”, Druid nói và thừa nhận, “vì vậy, chúng tôi không có khả năng bịt kín (các lỗ hổng trên đường ống) vĩnh viễn, mặc dù hậu cần của Nga dường như gặp nhiều vấn đề hơn kể từ khi thời tiết mùa xuân làm ngập một phần đường ống”.

Với những dấu hiệu cho thấy thế chủ động trong cuộc chiến đang nghiêng về phía Ukraine, ít nhất cũng có khả năng Nga đang dần mất đà, nhưng lực lượng Moscow cũng có thể nhanh chóng tiến công qua những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của Ukraine trên chiến trường, chuyên gia Paroinen của nhóm Black Bird cho biết.

Tuy nhiên, chuyên gia chiến tranh Tom Cooper đến từ Áo đã phản bác nhận định lạc quan này, cho rằng quân đội Ukraine lẽ ra đã phải giải quyết vấn đề đường ống dẫn dầu từ lâu, bằng cách thực hiện các biện pháp như lắp đặt cảm biến bên trong để phát hiện chuyển động.

“Quân đội Ukraine phải giám sát tất cả các đường ống dẫn dầu có thể (mặc dù thiếu nhân lực), kể cả phía sau tiền tuyến, họ cần thêm quân nhưng không nhất thiết phải bố trí sâu vào bên trong”, ông Cooper nói.