AI trong giáo dục phổ thông: Từ sử dụng công cụ đến phát triển năng lực

Ngày 19-9, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội phối hợp FISU Việt Nam, Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội và Học viện Cảnh sát nhân dân tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia AI4EDU 2026 với chủ đề “AI và giáo dục phổ thông: Hành động và chuyển đổi”.

Hội thảo có sự tham gia của đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, nhà khoa học và giáo viên, tập trung trao đổi về việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào giáo dục phổ thông theo hướng hiệu quả, an toàn, công bằng và lấy người học làm trung tâm.

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: NH

Theo các báo cáo tại hội thảo, sau giai đoạn thí điểm giáo dục AI trong năm học 2025-2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Quyết định số 2422/QĐ-BGDĐT về Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo cho học sinh phổ thông. Đây được xem là cơ sở để chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai giáo dục AI có định hướng và yêu cầu cụ thể.

Thực trạng triển khai thí điểm được tổng hợp từ báo cáo của 23 sở Giáo dục và Đào tạo, khảo sát 10.330 cán bộ quản lý, 101.553 giáo viên và hơn 1,29 triệu lượt phản hồi của học sinh ở ba cấp học.

Kết quả cho thấy, nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về vai trò của giáo dục AI nhìn chung tích cực. Tuy nhiên, học sinh đang tiếp cận và sử dụng AI nhanh hơn tốc độ nhà trường tổ chức dạy học chính thức. Chỉ 2,43% học sinh THPT tham gia khảo sát cho biết chưa từng sử dụng công cụ AI; ChatGPT được 91,33% học sinh THPT và 78,82% học sinh THCS cho biết đã sử dụng.

Trong khi đó, những hạn chế về năng lực sử dụng AI cũng được chỉ ra. Có 35,02% học sinh THCS cho biết gặp khó khăn trong phân biệt thông tin AI cung cấp đúng hay sai; tỷ lệ này ở học sinh THPT là 36,67%. Điều đó cho thấy, giáo dục AI không chỉ dừng ở việc hướng dẫn sử dụng công cụ, mà cần chú trọng năng lực kiểm chứng, tư duy phản biện, nhận diện rủi ro và trách nhiệm khi sử dụng AI.

Bên cạnh đó, điều kiện triển khai giữa các địa phương, khu vực và cấp học còn chưa đồng đều về đội ngũ, hạ tầng, thiết bị, học liệu, công cụ và kinh phí. Chi phí và quyền tiếp cận công cụ AI cũng được học sinh phản ánh là một trong những rào cản.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Hồng Cường, Hiệu trưởng Trường Đại học Thủ đô Hà Nội phát biểu đề dẫn tại hội thảo. Ảnh: NH

Khung nội dung giáo dục AI cho học sinh phổ thông xác định 4 mạch nội dung gồm: Tư duy lấy con người làm trung tâm; đạo đức AI; các kỹ thuật và ứng dụng AI; thiết kế hệ thống AI. Nội dung được xây dựng xuyên suốt từ lớp 1 đến lớp 12, với yêu cầu phát triển tăng dần theo độ tuổi và cấp học.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về 6 chuyển dịch trong giáo dục AI: Từ sử dụng công cụ AI sang phát triển năng lực AI; từ tiếp cận tự phát sang triển khai theo khung và lộ trình; từ “dạy với AI” sang đồng thời “dạy về AI – dạy với AI – quản trị AI”; từ sáng kiến đơn lẻ sang hệ sinh thái phối hợp nhiều bên; từ công nghệ là trung tâm sang con người là trung tâm; từ đánh giá cảm nhận sang đánh giá bằng minh chứng.

3 không gian hành động được xác định gồm AI trong giảng dạy, AI trong học tập và AI trong quản trị giáo dục. Các nội dung này được triển khai qua phiên toàn thể, tọa đàm, các phiên chuyên đề về xu hướng AI, giáo dục AI cho học sinh, giải pháp AI cho trường học, quản trị và bảo vệ dữ liệu cá nhân, cũng như Khu trưng bày AI trong giáo dục.

Với vai trò là đơn vị đồng chủ trì hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Hồng Cường, Hiệu trưởng Trường Đại học Thủ đô Hà Nội cho rằng, tinh thần “Hành động và chuyển đổi” đòi hỏi sau hội thảo phải có những việc cụ thể đối với từng chủ thể.

Học sinh phổ thông Hà Nội cùng các sản phẩm công nghệ tại Khu trưng bày AI trong giáo dục.

Trong đó, cơ quan quản lý cần có hướng dẫn và tiêu chí đánh giá; trường đại học, viện nghiên cứu cung cấp học liệu, nghiên cứu và hỗ trợ chuyên môn; trường phổ thông xây dựng kế hoạch giáo dục AI phù hợp; doanh nghiệp phát triển công cụ an toàn, minh bạch, phù hợp lứa tuổi; giáo viên thiết kế hoạt động để AI hỗ trợ thay vì làm thay tư duy của học sinh.

Theo Ban tổ chức, mục tiêu của AI4EDU 2026 không chỉ là cập nhật các công cụ AI mới, mà hướng tới hình thành nhận thức và chương trình hành động chung, kết nối chính sách, nghiên cứu, đào tạo, nhà trường và công nghệ. Qua đó, góp phần đưa AI vào giáo dục phổ thông trên nền tảng khoa học, nhân văn, an toàn và trách nhiệm, lấy sự phát triển của người học làm thước đo.