5 điều cần lưu ý khi dùng thuốc cho người cao tuổi dịp Tết

Giữa những bữa tiệc liên hoan, những chuyến du xuân và nhịp sinh hoạt đảo lộn trong dịp Tết, việc duy trì sức khỏe và dùng thuốc cho người cao tuổi có thể trở nên khó khăn hơn.

Hầu hết người già đều mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường, tim mạch… phải dùng nhiều loại thuốc lâu dài. Dưới đây là những lưu ý trong việc sử dụng thuốc cho người cao tuổi dịp Tết này để niềm vui đầu xuân không bị gián đoạn bởi những sự cố y tế đáng tiếc.

1. Không tự ý uống bù liều khi lỡ quên thuốc

Trong những ngày Tết bận rộn chúc tụng, việc người cao tuổi quên uống một liều thuốc là điều rất dễ xảy ra. Sai lầm phổ biến nhất của các cụ (và cả con cháu khi chăm sóc) là uống gấp đôi liều vào lần kế tiếp để “bù” cho liều đã quên.

Đây là một sai lầm cực kỳ nguy hiểm. Ở người cao tuổi, chức năng gan và thận đã suy giảm đáng kể, tốc độ đào thải thuốc chậm hơn nhiều so với người trẻ. Việc nạp một lượng thuốc gấp đôi sẽ khiến nồng độ thuốc trong máu vọt lên ngưỡng độc hại, gây ra các phản ứng phụ nghiêm trọng, thậm chí là ngộ độc thuốc đe dọa tính mạng. Nếu chẳng may quên một liều, cách tốt nhất là tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để có phương án xử lý phù hợp, thay vì tự ý cộng dồn liều lượng.

Nhiều người có tâm lý “kiêng” thuốc ngày Tết nên tự ý bỏ thuốc.

2. Ngừng thuốc đột ngột khi thấy cơ thể tạm ổn

Nhiều người có tâm lý “kiêng” thuốc ngày Tết hoặc thấy chỉ số huyết áp, đường huyết đang ổn định nên tự ý bỏ thuốc để thoải mái ăn uống, vui chơi. Đây là sai lầm có thể dẫn đến hậu quả khôn lường.

Việc không tuân thủ liệu trình điều trị khiến bệnh dễ dàng tái phát kịch phát và nặng hơn trước. Ví dụ, bệnh nhân cao huyết áp đang dùng thuốc đều đặn mà ngừng đột ngột có thể gặp tình trạng huyết áp tăng vọt, rối loạn nhịp tim, nhịp tim nhanh, dẫn đến tai biến mạch máu não.

Đối với bệnh nhân tiểu đường, việc dừng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết bất ngờ có thể gây ra tình trạng nhiễm toan ceto, dẫn đến hôn mê sâu.

3. Sử dụng thuốc sai thời điểm

Việc dùng thuốc hiệu quả không chỉ nằm ở việc uống đủ liều, mà còn phải uống đúng lúc. Mỗi loại thuốc đều có thời điểm tác động tối ưu dựa trên nhịp sinh học của cơ thể con người.

Thuốc hen suyễn: Cơn hen thường khởi phát mạnh nhất từ 0 giờ đến 5 giờ sáng. Do đó, người già nên uống thuốc trước khi đi ngủ để đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất suốt đêm.

Thuốc ức chế axit: Phần lớn các loại thuốc trị dạ dày hoặc thuốc đường tiêu hóa cần được uống trước bữa ăn để phát huy tác dụng kịp thời.

Thuốc gây kích ứng: Các loại thuốc có tác động mạnh lên niêm mạc dạ dày nên được uống sau bữa ăn để giảm bớt sự khó chịu.

Việc dùng thuốc sai thời điểm không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn có thể gây ra những tác dụng phụ không mong muốn lên hệ tiêu hóa và thần kinh của người già.

Việc dùng thuốc hiệu quả không chỉ nằm ở việc uống đủ liều, mà còn phải uống đúng lúc.

4. Kết hợp dùng thuốc với chế độ ăn ngày Tết

Chế độ ăn ngày Tết vốn nhiều đạm, dầu mỡ, đồ ngọt và rượu bia, những tác nhân làm thay đổi trực tiếp cách thuốc vận hành trong cơ thể.

Rượu bia và kháng sinh: Tuyệt đối không uống rượu bia khi đang dùng các loại kháng sinh như cephalosporin, metronidazole, chloramphenicol. Sự kết hợp này gây ra các phản ứng ngộ độc nguy hiểm.

Đồ mặn và thuốc huyết áp: Các món dưa muối, thịt xông khói, xúc xích chứa hàm lượng natri cao, làm giữ nước và trực tiếp đối kháng với tác dụng của thuốc hạ huyết áp, thuốc lợi tiểu.

5. Chuẩn bị thuốc không đầy đủ

Khi đi du lịch hoặc về quê, việc thiếu chuẩn bị các thuốc hỗ trợ cơ bản là một sai lầm. Theo đó, bạn hãy luôn có sẵn trong túi xách cá nhân:

• Viên berberine và muối bù nước (oresol) để phòng rối loạn tiêu hóa.
• Thuốc chống say tàu xe như difenhydrin
• Vật dụng sơ cứu: bông băng cá nhân…
• Với bệnh nhân hen suyễn, bình xịt phải luôn nằm trong túi tay (không để trong hành lý ký gửi) để sử dụng ngay lập tức khi cần.

Sức khỏe của người cao tuổi chính là nền tảng bình an của mỗi gia đình. Vì vậy, việc dùng thuốc cần dựa trên hiểu biết, tuân thủ chỉ định và tuyệt đối tránh tự ý điều chỉnh. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, hãy liên hệ sớm với bác sĩ để được tư vấn kịp thời. Sự chủ động và thận trọng sẽ giúp người cao tuổi và gia đình tận hưởng những ngày nghỉ an toàn, khỏe mạnh.