3 loại gia vị nếu lạm dụng có thể làm tăng gánh nặng cho gan: Bếp nhà nào cũng có

Gan là cơ quan đảm nhiệm hàng trăm chức năng quan trọng như chuyển hóa chất dinh dưỡng, đào thải độc tố và sản xuất dịch mật.

Dù rượu bia vẫn là yếu tố nguy cơ quen thuộc, nhưng một số loại gia vị sử dụng hằng ngày nếu tiêu thụ quá nhiều cũng có thể làm tăng gánh nặng cho gan và ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa.

3 loại gia vị nếu lạm dụng có thể làm tăng gánh nặng cho gan

Nhiều người cho rằng chỉ những người thường xuyên uống rượu bia mới có nguy cơ mắc các bệnh về gan. Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cho biết chế độ ăn uống thiếu cân đối, đặc biệt là việc sử dụng quá nhiều chất béo, đường và muối trong thời gian dài cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) cùng nhiều rối loạn chuyển hóa khác.

Trong gian bếp của hầu hết các gia đình, ba loại gia vị dưới đây đều rất quen thuộc. Bản thân chúng không gây hại nếu sử dụng hợp lý, nhưng việc lạm dụng trong thời gian dài có thể khiến gan phải hoạt động nhiều hơn.

Dầu ăn

Dầu ăn là nguyên liệu không thể thiếu trong chế biến thực phẩm, nhưng nếu các món chiên rán xuất hiện quá thường xuyên trong thực đơn, lượng chất béo dư thừa sẽ tạo áp lực lên gan.

Gan là nơi chuyển hóa và xử lý chất béo. Khi cơ thể liên tục nạp quá nhiều dầu mỡ, đặc biệt là chất béo từ đồ chiên ngập dầu, mỡ có thể tích tụ trong tế bào gan theo thời gian, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.

Đáng lưu ý, dầu ăn đã qua chiên nhiều lần hoặc bị đun ở nhiệt độ quá cao có thể sinh ra các sản phẩm oxy hóa và những hợp chất không có lợi cho sức khỏe. Việc sử dụng thường xuyên không chỉ ảnh hưởng đến gan mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và rối loạn chuyển hóa.

Để hạn chế rủi ro, các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên các phương pháp chế biến như hấp, luộc hoặc áp chảo với lượng dầu vừa phải, đồng thời tránh tái sử dụng dầu chiên nhiều lần.

Đường

Không chỉ chất béo, đường cũng là yếu tố được các chuyên gia đặc biệt lưu ý khi nói đến sức khỏe của gan.

Khi lượng đường nạp vào vượt quá nhu cầu của cơ thể, gan sẽ chuyển phần dư thừa thành chất béo để dự trữ. Quá trình này diễn ra liên tục trong thời gian dài có thể khiến mỡ tích tụ trong gan và làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.

Nguồn đường không chỉ đến từ đường dùng để pha chế hay nấu ăn mà còn “ẩn mình” trong nhiều loại thực phẩm như nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, nước trái cây đóng chai và các sản phẩm chế biến sẵn.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do mà người trưởng thành tiêu thụ mỗi ngày nên dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần, và lý tưởng nhất là dưới 5% để mang lại nhiều lợi ích hơn cho sức khỏe.

Giảm đồ uống có đường và thực phẩm ngọt không chỉ góp phần bảo vệ gan mà còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng, giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và bệnh tim mạch.

Nước tương

Nước tương là loại gia vị quen thuộc trong nhiều bữa cơm gia đình. Điều đáng lưu ý không phải ở bản thân nước tương mà nằm ở lượng natri khá cao có trong sản phẩm.

Khi cơ thể thường xuyên nạp quá nhiều muối, nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và các rối loạn chuyển hóa sẽ tăng lên. Mặc dù chưa có bằng chứng cho thấy nước tương đạt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm gây tổn thương gan ở người khỏe mạnh, nhưng việc ăn quá mặn trong thời gian dài vẫn không có lợi cho sức khỏe tổng thể.

Hiện nay, một số người lo ngại nước tương chứa các chất phát sinh trong quá trình lên men. Tuy nhiên, với các sản phẩm được sản xuất đúng quy trình và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, nguy cơ này không phải là vấn đề đáng lo ngại.

Điều quan trọng là sử dụng nước tương và các loại gia vị mặn ở mức vừa phải, đồng thời cân đối tổng lượng muối trong khẩu phần hằng ngày.

Dùng gia vị thế nào để bảo vệ gan?

Các chuyên gia cho rằng không cần loại bỏ hoàn toàn dầu ăn, đường hay nước tương khỏi bữa ăn. Điều quan trọng là sử dụng với lượng hợp lý và xây dựng chế độ dinh dưỡng cân bằng.

Để giảm gánh nặng cho gan, mỗi người nên:

• Hạn chế các món chiên rán nhiều dầu mỡ.
• Giảm đồ uống và thực phẩm chứa nhiều đường.
• Không ăn quá mặn, ưu tiên các loại gia vị ít natri khi có thể.
• Tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu chất xơ.
• Duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện thể dục đều đặn và hạn chế rượu bia.

Dầu ăn, đường và nước tương đều là những gia vị quen thuộc trong căn bếp của hầu hết gia đình. Khi sử dụng đúng mức, chúng không gây hại cho gan. Tuy nhiên, việc tiêu thụ quá nhiều trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ và nhiều rối loạn chuyển hóa khác. Một chế độ ăn cân đối, đa dạng cùng thói quen sử dụng gia vị hợp lý vẫn là chìa khóa quan trọng để bảo vệ sức khỏe lá gan lâu dài.