Vì sao tham vọng tự sản xuất tên lửa Patriot của Ukraine vẫn xa vời?

Ukraine kỳ vọng cao khi được Mỹ “bật đèn xanh” để sản xuất tên lửa cho hệ thống phòng không Patriot nhưng giới quan sát cảnh báo rằng mọi thứ vẫn còn đang nằm trên giấy.

Một hệ thống Patriot (Ảnh: EP).

Các công ty trực tiếp chế tạo hệ thống Patriot cho biết thỏa thuận với Ukraine mới chỉ ở giai đoạn khởi động. RTX, công ty mẹ của Raytheon, mới đang nghiên cứu cách triển khai sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington sẽ cấp giấy phép.

Một lãnh đạo cấp cao của tập đoàn hôm đầu tuần cho biết các cuộc thảo luận vẫn đang ở giai đoạn rất sơ khai, Breaking Defense đưa tin từ Triển lãm Hàng không Farnborough ở Anh.

Thông tin từ nhà sản xuất cho thấy vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa cam kết của ông Trump và các tên lửa được sản xuất tại Ukraine.

Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara ngày 8/7, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ cho phép Ukraine sản xuất Patriot, nhưng trên thực tế Washington chưa cấp giấy phép chính thức. Hai công ty chế tạo hệ thống này là Lockheed Martin và RTX khi đó cũng chưa được thông báo. Hai tuần sau, tại Farnborough, cả hai doanh nghiệp đều cho biết quy trình này mới chỉ bắt đầu.

“Quá trình đó mới chỉ khởi động. Tất nhiên chúng tôi sẽ tuân theo chỉ đạo của chính phủ Mỹ về vấn đề cấp phép”, ông Tom Laliberty, Chủ tịch bộ phận hệ thống phòng không và phòng thủ mặt đất của Raytheon, cho biết.

Patriot không phải là một sản phẩm đơn lẻ mà là một tổ hợp gồm nhiều thành phần, vì vậy “giấy phép” cũng không phải chỉ là một quyết định duy nhất.

Hệ thống bao gồm radar và các hệ thống khác do RTX chế tạo, cùng các tên lửa đánh chặn do cả RTX và Lockheed Martin sản xuất. RTX chế tạo tên lửa GEM-T, trong khi Lockheed Martin sản xuất PAC-3, cả hai đều có khả năng đánh chặn mục tiêu trên không và tên lửa.

Ông Laliberty cho biết có nhiều cấp độ để Ukraine có thể tham gia vào chuỗi cung ứng của RTX, song chưa có phương án nào tiến gần đến quyết định cuối cùng. Theo ông, RTX đang hợp tác với nhiều đối tác trên toàn cầu để sản xuất linh kiện, vận hành các cơ sở bảo dưỡng và, trong một số trường hợp, lắp ráp hoàn chỉnh tên lửa.

Ông nói thêm rằng các nghiên cứu về tính khả thi và quá trình cấp phép sẽ được tiến hành song song, và sau đó “hy vọng sẽ tạo điều kiện để Ukraine nhận được mức độ hỗ trợ phù hợp nhằm tăng cường năng lực sản xuất Patriot theo nhu cầu của họ”.

Phía Lockheed Martin cũng đưa ra đánh giá tương tự. Ông Tim Cahill, Chủ tịch bộ phận Tên lửa và Kiểm soát hỏa lực của Lockheed Martin, cho biết, “hiện vẫn còn quá sớm”, đồng thời xác nhận các cuộc trao đổi với Lục quân Mỹ đang diễn ra.

Tuy nhiên, chiến sự đang không chờ đợi Ukraine. Trong tháng 6, tỷ lệ đánh chặn tên lửa đạn đạo của Ukraine chỉ đạt khoảng 40%, trong khi tỷ lệ đánh chặn tổng thể các mục tiêu trên không đạt khoảng 89%.

Nga vẫn tiếp tục tiến hành các đợt tập kích quy mô lớn gần như mỗi đêm, tận dụng việc Ukraine thiếu nghiêm trọng biện pháp đối phó với tên lửa đạn đạo.

Các đánh giá độc lập cho rằng những tên lửa Patriot đầu tiên được sản xuất tại Ukraine còn rất lâu mới xuất hiện. Trung tướng Ben Hodges, cựu Tư lệnh Lục quân Mỹ tại châu Âu, nói với Euromaidan Press rằng ông “gần như chắc chắn Ukraine sẽ không thể sản xuất được bất cứ thứ gì trong vòng 3-6 tháng tới”.

Những tên lửa mà Ukraine cần để đối phó các cuộc không kích mỗi ngày từ Nga, vẫn sẽ phải đến từ các kho dự trữ hiện có của Mỹ thông qua chương trình PURL, chứ chưa thể đến từ một dây chuyền sản xuất Patriot tại Ukraine, vốn vẫn chưa hình thành. Tuy nhiên, bản thân Mỹ cũng đang đối mặt với thách thức khi kho tên lửa đánh chặn cho Patriot cũng sụt giảm mạnh vì xung đột với Iran.

Độ trễ này đặt Ukraine vào rủi ro lớn, nhất là khi mùa đông đang tới ngày càng gần hơn và cỗ máy quân sự của Nga vẫn không ngừng hoạt động để sản xuất ra số lượng lớn tên lửa đạn đạo mỗi tháng.