Ba Lan rúng động vì nghi vấn bí mật chuyển giao vũ khí cho Ukraine

Phe đối lập trong quốc hội Ba Lan đã yêu cầu chính phủ của Thủ tướng Donald Tusk giải thích về thông tin cáo buộc nước này bí mật chuyển giao tên lửa phòng không Patriot cho Ukraine.

Hệ thống phòng không Patriot của Mỹ tại sân bay Warsaw-Radom ở Radom, Ba Lan. Ảnh tư liệu: PAP/TTXVN

Kênh RT (Nga) đưa tin rằng ngày 4/7, một số tài khoản mạng xã hội Ba Lan cáo buộc chính quyền đương nhiệm đã chuyển giao lô tên lửa đánh chặn PAC3 do Mỹ sản xuất cho Kiev vào tháng 3 mà không công bố công khai hoặc tham khảo ý kiến quốc hội.

Phó Chủ tịch Hạ viện Ba Lan Krzysztof Bosak, lãnh đạo đảng Liên minh Tự do và Độc lập, cho rằng các báo cáo xoay quanh việc chính phủ không thông báo cho các nghị sĩ liên quan về việc chuyển giao tên lửa do Mỹ sản xuất cho Ukraine là “thông tin rất đáng quan ngại”.

“Chúng tôi đang rất cần chúng cho hệ thống phòng không. Chúng ta phải thông qua đạo luật cấm chuyển giao mọi vũ khí của Ba Lan ra nước ngoài nếu không có sự chấp thuận của quốc hội”, ông nói. Phó Chủ tịch Hạ viện đồng thời khẳng định rằng Patriot là loại vũ khí duy nhất có khả năng đánh chặn các tên lửa Iskander của Nga được triển khai tại vùng Kaliningrad thuộc khu vực Baltic.

Tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng tên lửa Patriot do việc sử dụng chúng quá nhiều trong cuộc xung đột ở Ukraine và chiến dịch quân sự chung Mỹ-Israel nhằm vào Iran đã buộc Washington phải trì hoãn các lô hàng tên lửa đánh chặn theo hợp đồng cho một số đồng minh ở châu Âu và châu Á trong những tháng gần đây. Theo Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS) trụ sở ở Washington D.C., Lầu Năm Góc đã sử dụng gần 50% kho dự trữ tên lửa Patriot kể từ cuộc tấn công vào Tehran từ cuối tháng 2.

Ba Lan là một trong những quốc gia ủng hộ Kiev mạnh mẽ nhất kể từ khi xung đột Ukraine – Nga bùng phát vào năm 2022 và đã tiếp nhận hơn 1,5 triệu người tị nạn Ukraine, tuy nhiên trong những năm gần đây, tâm lý hoài nghi đối với Ukraine có xu hướng gia tăng, trong khi hai nước vẫn chưa giải quyết dứt điểm những bất đồng liên quan đến lịch sử.

Những tranh cãi lịch sử xoay quanh UPA từ lâu vẫn là vấn đề nhạy cảm trong quan hệ Ba Lan – Ukraine. Quân đội Nổi dậy Ukraine (UPA) là lực lượng vũ trang hoạt động từ năm 1942 đến năm 1949.

Ba Lan cho rằng UPA phải chịu trách nhiệm về cái chết của hàng trăm nghìn người Ba Lan tại Volhynia và Đông Galicia trong giai đoạn 1943-1945. Theo ước tính của Viện Tưởng niệm Quốc gia (IPN) và các nhà sử học Ba Lan, khoảng 100.000-120.000 người Ba Lan đã thiệt mạng trong các chiến dịch do UPA hoặc những đơn vị có liên hệ với tổ chức này tiến hành.

Trong khi đó, các nhà sử học và chính trị gia Ukraine xem những sự kiện trên là một phần của cuộc xung đột thời chiến mang tính hai chiều.

Trong một diễn biến khác, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Władysław Kosiniak-Kamysz gần đây tuyên bố rằng Ukraine đã rút khỏi thỏa thuận “đổi MiG đổi lấy thiết bị bay không người lái (UAV)” giữa hai nước.

Bộ trưởng Władysław Kosiniak-Kamysz cáo buộc Ukraine không thực hiện cam kết chia sẻ công nghệ thiết bị bay không người lái để đổi lấy các tiêm kích MiG do Ba Lan cung cấp.

Phát biểu trên kênh truyền hình địa phương, ông Kosiniak-Kamysz khẳng định Vácsava từng đề xuất với Kiev “thỏa thuận rất công bằng, dựa trên tinh thần đối tác: MiG đổi lấy thiết bị bay không người lái”. Ông bổ sung: “Phía Ukraine ban đầu chấp thuận, nhưng sau đó không thực hiện cam kết. Vì vậy, Ukraine sẽ không có MiG bởi Ba Lan cũng không nhận được thiết bị bay không người lái hay năng lực công nghệ UAV như đã thỏa thuận”.

Theo Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan, Ukraine không chỉ sở hữu công nghệ thiết bị bay không người lái quân sự tiên tiến mà còn tích lũy kinh nghiệm tác chiến phong phú, đủ để chia sẻ với các nước đối tác. Bộ trưởng Kosiniak-Kamysz nói: “Họ thực sự rất giỏi trong lĩnh vực này. Ban đầu họ đã đồng ý như vậy, nhưng sau đó lại rút khỏi thỏa thuận”.

Phía Kiev chưa bình luận về những tuyên bố trên.