‘Lạm phát chip’ thổi giá thiết bị điện tử toàn cầu

Làn sóng đầu tư vào Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một hệ quả ngoài dự báo đối với thị trường điện tử tiêu dùng: giá chip nhớ tăng mạnh khiến chi phí sản xuất điện thoại thông minh (smartphone), máy tính và thiết bị điện tử leo thang, kéo theo nhu cầu suy yếu và lượng tiêu thụ toàn cầu giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm.

Chip do công ty SK hynix sản xuất. Ảnh: Yonhap/TTXVN

Các chuyên gia gọi hiện tượng này là “chipflation” (lạm phát chip), khi giá chip nhớ, một trong những linh kiện quan trọng nhất của thiết bị điện tử, tăng nhanh do nguồn cung ngày càng bị hút vào lĩnh vực AI.

Theo ngân hàng Morgan Stanley, giá chip nhớ DRAM đã tăng hơn sáu lần trong vòng một năm qua, đảo ngược xu hướng giảm giá kéo dài nhiều thập kỷ. Nguyên nhân chủ yếu là do các tập đoàn công nghệ lớn đang đẩy mạnh đầu tư vào trung tâm dữ liệu phục vụ AI, khiến nhu cầu đối với các loại chip nhớ hiệu năng cao bùng nổ.

Năm nay, Amazon cùng ba tập đoàn công nghệ lớn khác dự kiến chi tổng cộng khoảng 725 tỷ USD cho đầu tư vốn, tăng 76% so với năm trước, phần lớn dành cho việc mở rộng hạ tầng AI.

Nhu cầu tăng mạnh đối với chip nhớ băng thông cao (HBM) – loại chip sử dụng trong máy chủ AI – khiến các nhà sản xuất ưu tiên chuyển năng lực sản xuất sang phân khúc có biên lợi nhuận cao hơn. Điều này làm nguồn cung chip nhớ DRAM thông dụng trở nên khan hiếm, đẩy giá tăng mạnh.

Một lãnh đạo của một hãng sản xuất điện thoại thông minh tại Mỹ cho biết, ngay cả loại chip nhớ phổ thông dùng cho các mẫu điện thoại tầm trung cũng đã tăng khoảng 100 USD so với cùng kỳ năm trước. Giá linh kiện tăng sau mỗi đơn đặt hàng khiến các đối tác sản xuất lo ngại xu hướng này sẽ còn kéo dài.

Giá linh kiện leo thang đã buộc nhiều hãng điện tử điều chỉnh giá bán. Tại Nhật Bản, Sharp nâng giá mẫu điện thoại Aquos cao cấp ra mắt trong tháng 7 lên hơn 160.000 yen (khoảng 985 USD), cao hơn trên 50% so với thế hệ trước. Oppo và Xiaomi cũng đã tăng giá nhiều dòng điện thoại, trong khi Apple được dự báo sẽ điều chỉnh tăng giá các mẫu iPhone cao cấp trong thời gian tới.

Theo hãng nghiên cứu IDC, giá bán trung bình của điện thoại thông minh trên toàn cầu sẽ tăng thêm 94 USD trong năm nay, lên khoảng 550 USD/chiếc, trước khi tăng thêm khoảng 23 USD vào năm 2027. Theo công ty nghiên cứu Nint có trụ sở tại Tokyo, tại Nhật Bản, giá bán trung bình của điện thoại thông minh trên các sàn thương mại điện tử trong nửa đầu năm nay cao hơn khoảng 25% so với mức bình quân của năm 2024.

Không chỉ điện thoại, giá máy tính cá nhân và máy chơi game cũng đang tăng. Apple đã nâng giá mẫu MacBook Neo thêm 100 USD từ tháng Sáu. Hãng Vaio của Nhật Bản điều chỉnh tăng giá bán từ tháng Tư, trong khi Sony và Nintendo cũng tăng giá các dòng máy chơi game PlayStation 5 và Switch 2.

Giá bán tăng nhanh đang làm suy yếu nhu cầu tiêu dùng. IDC dự báo lượng điện thoại thông minh và máy tính xuất xưởng toàn cầu trong năm nay chỉ đạt khoảng 1,34 tỷ thiết bị, giảm khoảng 200 triệu chiếc so với năm trước, trong đó, lượng điện thoại thông minh xuất xưởng được dự báo giảm 14%, mức giảm mạnh nhất từ trước đến nay, chủ yếu ở phân khúc giá rẻ và tầm trung – nơi chi phí chip nhớ chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành sản phẩm.

Tình trạng thiếu chip nhớ cũng ảnh hưởng đến thị trường thiết bị doanh nghiệp. Một số máy chủ đã bị chậm giao hàng nhiều tháng. Chủ tịch tập đoàn NEC của Nhật Bản cho biết doanh nghiệp hiện không thể cam kết thời gian giao hàng quá hai tháng và khuyến nghị khách hàng đặt hàng sớm hoặc chuyển sang sử dụng dịch vụ điện toán đám mây.

Thị trường chip nhớ DRAM hiện do ba doanh nghiệp thống trị là Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology, với tổng thị phần khoảng 90%. Nhờ nhu cầu AI tăng mạnh và giá chip leo thang, lợi nhuận ròng của ba doanh nghiệp này trong năm tài chính hiện nay được dự báo tăng khoảng bảy lần so với năm trước.

Tuy nhiên, cuối tháng trước, ba doanh nghiệp này đã bị kiện tập thể tại Mỹ với cáo buộc phối hợp cắt giảm sản lượng từ năm 2022 nhằm đẩy giá DRAM tăng cao. Các doanh nghiệp chưa đưa ra bình luận về vụ việc.

Dù Samsung, SK Hynix và Micron đều đã công bố kế hoạch mở rộng công suất nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt chip, các nhà phân tích cho rằng nguồn cung khó có thể cải thiện trong ngắn hạn do việc xây dựng nhà máy mới cần nhiều năm. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư vào AI vẫn tiếp tục tăng và các nhà sản xuất cũng không muốn mở rộng quá nhanh để tránh nguy cơ dư cung khiến giá giảm mạnh.

Theo dự báo của Counterpoint Research, giá DRAM tính trên mỗi gigabit bình quân sẽ tăng từ 0,48 USD năm 2025 lên 1,96 USD vào năm 2027, trước khi giảm xuống khoảng 1,47 USD trong năm 2028. Mức giá này vẫn cao hơn nhiều so với giai đoạn trước khi bùng nổ đầu tư AI, cho thấy áp lực “lạm phát chip” có thể còn kéo dài trong những năm tới.