Văn hóa mở đường cho phát triển du lịch bền vững

Trên khắp bản làng vùng cao, biên giới của Lào Cai, nhiều giá trị văn hóa đang được “đánh thức” nhằm tạo thành sản phẩm du lịch giá trị cao.

Thực tế cho thấy, đây là một hướng đi phù hợp với mục tiêu biến văn hóa, di sản thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững. Nhờ vậy, những giá trị từng chỉ tồn tại trong đời sống, ký ức của một nhóm nhỏ cộng đồng đã trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và khuyến khích người dân chủ động gìn giữ bản sắc.

Chiều sâu từ văn hóa nội sinh

Một góc Khu du lịch Y Tý. Ảnh: Hồng Ninh/TTXVN

Lào Cai sở hữu kho tàng văn hóa truyền thống hết sức đa dạng, phong phú, đặc sắc cùng phong cảnh thiên nhiên tuyệt mỹ, tỉnh đang tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên quan trọng này để phát triển du lịch bền vững.

Y Tý đang bước vào thời điểm đẹp nhất trong năm. Những thửa ruộng bậc thang trên các sườn núi đang vào mùa lúa chín, trải sắc vàng óng giữa không gian núi rừng biên giới đã thu hút đông đảo du khách đến tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm. Ruộng bậc thang ở Y Tý là thành quả của phương thức canh tác nông nghiệp bền vững được lưu truyền qua nhiều thế hệ đồng bào dân tộc Hà Nhì, Mông… Cảnh quan nơi đây có nhiều điểm khác biệt do phần lớn địa hình nằm ở độ cao gần 2.000m so với mực nước biển tạo nên một sản phẩm du lịch độc đáo cho khu vực Tây Bắc.

Năm nào anh Hà Văn Chương (Hải Phòng) và bạn cũng chọn Y Tý là điểm nhất định phải đến trong mùa thu khi lúa chín. Anh cho biết, mỗi lần quay lại đây đều có những cảm nhận và trải nghiệm vừa quen thuộc vừa khác lạ. Những tuyến đường mỗi được mở rộng, đẹp đẽ, phẳng phiu, rút ngắn thời gian đi lại còn cảnh sắc luôn thơ mộng và khiến du khách xao xuyến như lần đầu. Không chỉ đẹp, Y Tý mùa lúa chín còn mang đến bầu không khí trong lành và dễ chịu. Sáng sớm se lạnh, trưa ấm áp và chiều buông đầy thi vị, một vòng chuyển động nhẹ nhàng khiến mỗi bước chân khám phá nơi đây đều trở thành trải nghiệm tuyệt vời khó quên. Với anh, đó không chỉ là hành trình ngắm lúa, mà còn là hành trình chạm vào vẻ đẹp bình dị, sâu lắng của đất trời và con người Y Tý.

Ẩm thực văn hóa tại Bắc Hà là sợi dây kết nối, níu chân du khách. Tiêu biểu, trong kỳ nghỉ lễ 2/9 vừa qua, lễ ra mắt mâm cơm truyền thống các dân tộc Bắc Hà tại Dinh thự Hoàng A Tưởng thu hút rất đông đảo du khách đến trải nghiệm. Mâm cơm với các món ăn truyền thống, đặc sản của đồng bào Tày ở Bắc Hà, như gà đen luộc, vịt lam ống nứa, canh cá nấu măng chua, phở chua, bánh chưng đen…; khâu nhục lợn đen, bánh sú chiên, xôi ngũ sắc… của người Nùng hay lợn cắp nách quay lá móc mật, thắng cố, vịt chao khoai nưa, nộm hoa chuối rừng, bánh đúc ngô, rượu ngô Bản Phố… của người Mông hấp dẫn du khách nhờ sự đa dạng, hài hòa về sắc màu và hương vị đặc trưng của vùng cao.

Không chỉ vậy, giữa tiết trời se lạnh vùng “Cao nguyên trắng” Bắc Hà, hương thơm lúa nếp mới hòa cùng nhịp chày giã cốm đang trở thành điểm đặc sắc hút khách. Theo chân bà con người Tày thôn Na Lo ra đồng từ sáng sớm để trải nghiệm quá trình làm cốm, chị Vũ Ánh Tuyết (Nghệ An) được hướng dẫn chọn những bông lúa nếp nương vừa “ngậm sữa”, ngắt về khi sương sớm còn đọng trên lá rồi trực tiếp rang lúa trên bếp củi với nồi gang to và cuối cùng là giã đều tay trong cối đá. Các công đoạn làm cốm khá cẩn thận, cầu kỳ, chứa đựng nhiều tâm sức của người nông dân gửi gắm trong từng hạt lúa khiến tôi càng thêm trân trọng văn hóa ẩm thực nơi đây, chị Tuyết nói.

Văn hóa với chiều sâu và sức sống mãnh liệt trở thành thỏi nam châm thu hút ngày càng đông đảo du khách đến Lào Cai. Riêng kỳ nghỉ lễ 2/9 vừa qua, Lào Cai đã đón khoảng 450.000 lượt khách, tăng gần gấp 2 lần so với cùng kỳ năm 2025. Tổng thu từ khách du lịch ước đạt khoảng 1.900 tỷ đồng, lọt top 10 tỉnh, thành phố ghi nhận doanh thu từ 1.000 tỷ đồng trở lên.

Hợp tác, quảng bá lan tỏa hình ảnh

Điểm du lịch tại cột cờ Lũng Bô ở xã A Mú Sung, tỉnh Lào Cai. Ảnh: Hồng Ninh/TTXVN

Những con số thành tựu du lịch ấn tượng của Lào Cai là kết quả của quả của quá trình quảng bá, lan tỏa hình ảnh văn hóa, con người Lào Cai ra thế giới đến từ các đại sứ văn hóa bản địa và hợp tác mạnh mẽ.

Hình ảnh Lào Cai đã hiện lên rất sinh động, chân thực qua nhiều chương trình truyền hình thực tế hay các sản phẩm trên nền tảng số của những người sáng tạo nội dung nổi tiếng với lượng người theo dõi lớn như: chị Vàng Thị Thông (dân tộc Tày, xã Bản Liền), Chảo Yến (dân tộc Dao Tuyển, xã A Mú Sung), Vũ Ngọc Hướng (dân tộc Giáy, xã Tả Van)…

Bản Liền hiện lên cùng nhịp sống gia đình chị Vàng Thị Thông, chủ nhân của Bản Liền Pine Homestay trong không gian mộc mạc, bầu không khí yên bình cùng lối sống chân chất của người bản địa. Ở đây, mùa xuân có hoa mận, lễ hội xuống đồng. Mùa hè lúa lên xanh và chè bắt đầu thu hoạch. Mùa thu, khoảng tháng 7-9 là mùa đẹp nhất khi ruộng lúa chín vàng. Mùa đông thích hợp với ai yêu tiết trời se lạnh và muốn săn mây. Du khách có thể lên rừng hái trà Shan tuyết và trà hồng rừng, dạo quanh bản làng, xuống suối bắt cá, đạp xe giữa ruộng bậc thang hay đơn giản là ngồi uống trà, nghe người Tày kể chuyện làng. Ẩm thực tại Bản Liền là một điểm cộng lớn. Từ xôi ngũ sắc, rau rừng tươi, cá suối nướng đến rượu ngô bản… mọi món ăn đều do chính tay chủ nhà chuẩn bị, đậm chất vùng cao và mang đến trải nghiệm ẩm thực khó quên.

Sau khi tạo dấu ấn mạnh mẽ từ chương trình truyền hình thực tế “Gia đình Ha Ha – Những ngày trời bao la” vào tháng 6/2025, đến nay, homestay của chị Thông vẫn duy trì hoạt động kinh doanh với lượng khách ổn định, luôn kín phòng và được đặt trước từ nhiều tháng. Theo Chủ tịch UBND xã Bản Liền, Lương Mạnh Hà, sau khi chương trình lan tỏa, lượng khách đến Bản Liền tăng mạnh, kéo theo doanh thu từ homestay, dịch vụ ăn uống và các sản phẩm địa phương như chè Shan tuyết, lúa nếp tăng rõ rệt. Chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, xã Bản Liền đón khoảng 6.800 lượt khách, trong khi cả năm 2025 đón tổng cộng khoảng 4.500 lượt. Điều đó cho thấy sức hút của bản làng vùng cao này không chỉ là hiệu ứng nhất thời sau một chương trình truyền hình, mà đang dần trở thành một điểm đến thực sự trên bản đồ du lịch cộng đồng với sự quảng bá tích cực từ những đại sứ du lịch bản địa như chị Thông và nhiều bà con Bản Liền khác.

Ngoài việc đẩy mạnh quảng bá hình ảnh, sản phẩm, điểm đến, nhằm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, hướng tới mục tiêu đón 11,28 triệu lượt khách, với tổng doanh thu dự kiến đạt 51.100 tỷ đồng trong năm 2026, Lào Cai đang tích cực hợp tác với các địa phương, tiếp tục nâng cao hiệu quả liên kết vùng. UBND tỉnh Lào Cai vừa có văn bản yêu cầu các sở, ngành, đơn vị liên quan đẩy mạnh triển khai các hoạt động liên kết, hợp tác phát triển du lịch với các tỉnh Tây Bắc mở rộng trong những tháng cuối năm 2026.

UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với đầu mối các tỉnh trong nhóm hợp tác triển khai các nhiệm vụ, hoạt động đã ký kết, thống nhất. Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh chủ trì, phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, tham gia các hoạt động xúc tiến, quảng bá đã được thống nhất với các tỉnh trong nhóm hợp tác; tổ chức các gian hàng trưng bày, quảng bá điểm đến, kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP, đặc sản Lào Cai tại các hội chợ, sự kiện du lịch trọng điểm trong và ngoài nước năm 2026 như: Hội chợ Du lịch Tây Bắc năm 2026 và Không gian sản phẩm OCOP trong khuôn khổ Lễ hội Mường Lò 2026; Không gian “Thổ cẩm Lào Cai – Sắc màu di sản” trong khuôn khổ Festival Trà Shan tuyết…