Ung thư đại trực tràng trẻ hóa – hồi chuông cảnh báo từ lối sống hiện đại

Tại Bỉ, trong khi tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm 50-74 tuổi và trên 75 tuổi giảm nhờ hiệu quả của chương trình tầm soát có tổ chức, thì số ca ở nhóm 15-39 tuổi lại tăng từ 450 ca năm 2004 lên 646 ca năm 2023.

Ảnh minh họa. (Nguồn: Times of India)

Trong nhiều năm qua, ung thư đại trực tràng vẫn được xem là căn bệnh chủ yếu xuất hiện ở người lớn tuổi. Nhờ các chương trình tầm soát định kỳ và miễn phí, tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm trên 50 tuổi tại Bỉ đang có xu hướng giảm rõ rệt.

Tuy nhiên, một thực tế đáng lo ngại là căn bệnh này lại đang gia tăng ở người trẻ, đặc biệt là nhóm dưới 40 tuổi, đặt ra nhiều câu hỏi về những thay đổi trong lối sống và môi trường sống hiện nay.

Phóng viên TTXVN tại Brussels dẫn số liệu do Quỹ Chống ung thư Bỉ công bố nhân tháng nâng cao nhận thức về ung thư đại trực tràng cho biết đây hiện là loại ung thư phổ biến thứ 3 ở cả nam và nữ tại Bỉ. Riêng trong năm 2023, cả nước ghi nhận 7.837 ca mắc mới.

Đáng chú ý, số ca ở người trẻ tuổi đang có xu hướng tăng đều theo thời gian, trái ngược với đà giảm ở nhóm tuổi cao hơn.

Cụ thể, trong khi tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm 50-74 tuổi và trên 75 tuổi giảm nhờ hiệu quả của các chương trình tầm soát có tổ chức, thì số ca ở nhóm 15-39 tuổi lại tăng từ 450 ca năm 2004 lên 646 ca năm 2023.

Ở nhóm khoảng 40 tuổi, số ca mắc nhìn chung ổn định nhưng vẫn ở mức đáng quan tâm. Dù người dưới 50 tuổi chỉ chiếm khoảng 7% tổng số ca ung thư đại trực tràng, các chuyên gia cảnh báo rằng xu hướng gia tăng này không thể xem nhẹ, nhất là khi bệnh ở người trẻ thường được phát hiện ở giai đoạn muộn.

Nguyên nhân của tình trạng “trẻ hóa” ung thư đại trực tràng hiện vẫn đang được nghiên cứu, song giới chuyên môn cho rằng yếu tố di truyền đơn thuần không thể lý giải sự gia tăng nhanh chóng này.

Theo ông Eric Van Cutsem, đồng Chủ tịch Quỹ Chống ung thư Bỉ, nhiều yếu tố liên quan đến lối sống hiện đại đang cùng lúc tác động lên sức khỏe đường ruột.

Sự thay đổi trong chế độ ăn uống, tình trạng béo phì gia tăng, lối sống ít vận động, cùng với những biến đổi của hệ vi sinh đường ruột và tác nhân môi trường đang tương tác phức tạp, góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở người trẻ.

Thực tế, chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, ít chất xơ, kết hợp với thói quen ngồi nhiều và vận động hạn chế đã trở thành đặc trưng của đời sống đô thị hiện nay. Những yếu tố này không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng mà còn làm thay đổi môi trường vi sinh trong đường ruột, vốn được xem là một trong những “chìa khóa” liên quan đến sự hình thành và phát triển của ung thư đại trực tràng.

Bên cạnh đó, việc tiếp xúc lâu dài với các yếu tố môi trường bất lợi cũng được đặt ra như một giả thuyết cần tiếp tục làm rõ.

Một thách thức khác là tâm lý chủ quan ở người trẻ. Do quan niệm ung thư đại trực tràng là bệnh của người lớn tuổi, các triệu chứng ban đầu như rối loạn tiêu hóa kéo dài, đau bụng, thay đổi thói quen đi tiêu hay xuất hiện máu trong phân thường bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường. Hệ quả là không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

Trước thực trạng này, Quỹ Chống ung thư Bỉ nhấn mạnh vai trò của phòng ngừa thông qua lối sống lành mạnh. Một chế độ ăn cân bằng, giàu rau xanh và chất xơ, hạn chế rượu bia, thịt chế biến sẵn, cùng với việc duy trì vận động thể chất thường xuyên có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh, không chỉ ở người lớn tuổi mà cả giới trẻ. Đồng thời, việc nâng cao nhận thức để người trẻ không chủ quan trước các dấu hiệu bất thường của cơ thể được xem là yếu tố then chốt.

Trong khi các chương trình tầm soát miễn phí dành cho người trên 50 tuổi tại Bỉ vẫn đang phát huy hiệu quả và cứu sống nhiều người mỗi năm, xu hướng gia tăng ung thư đại trực tràng ở người trẻ là lời nhắc nhở rõ ràng rằng phòng bệnh cần bắt đầu sớm hơn, từ chính những lựa chọn lối sống hằng ngày./.