Tổ chức Hàng hải Quốc tế lên tiếng về vấn đề thu phí ở eo biển Hormuz

Theo kênh Al Jazeera ngày 12/4, Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế Arsenio Dominguez nói rằng thế giới nên bác bỏ việc thu phí tại eo biển Hormuz.

Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez Ảnh: IMO – TTXVN phát

Theo ông Dominguez, việc Iran tìm cách thu phí các tàu đi qua eo biển Hormuz là bất hợp pháp và cần bị cộng đồng quốc tế bác bỏ.

Ông nói: “Các quốc gia không có quyền đưa ra các công cụ hay yêu cầu thanh toán hoặc thu phí trên các eo biển này. Thu khoản phí nào đều đi ngược lại luật pháp quốc tế. Tôi kêu gọi mọi người không tuân theo và không sử dụng những loại dịch vụ như vậy vì điều đó sẽ tạo ra tiền lệ rất bất lợi cho vận tải biển toàn cầu”.

Theo ông Dominguez, giải pháp cơ bản để giải quyết tình trạng tắc nghẽn tại eo biển Hormuz là chấm dứt cuộc chiến hiện nay. Ông nói: “Chúng ta không gặp vấn đề gì với việc tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trước khi xung đột này bắt đầu. Khi chiến tranh kết thúc, chúng ta ngay lập tức mong muốn từng bước có thể khôi phục hoạt động vận chuyển trong khu vực”.

Ông cho biết các quốc gia cần thực hiện các biện pháp để bảo đảm tuyến đường thủy này không còn nguy hiểm như thủy lôi. Ông nhấn mạnh: “Khôi phục hoạt động như trước xung đột là có lợi cho tất cả các quốc gia trong khu vực”.

Ông Dominguez cũng bác bỏ ý kiến cho rằng cần các thỏa thuận hoặc khuôn khổ mới để quản lý eo biển Hormuz. Ông cho biết thỏa thuận phân luồng giao thông năm 1968 giữa Iran và Oman, chia tuyến đường thủy thành các làn tàu đi hướng Bắc và hướng Nam, đã hoạt động hiệu quả trước xung đột. Ông nói: “Khi giảm leo thang, chúng ta sẽ bắt đầu xây dựng lại các bước cần thiết để vận hành. Chúng ta không cần thêm cơ chế sau xung đột”.

Ông Dominguez cũng bày tỏ lo ngại về tình trạng của khoảng 20.000 thuyền viên bị mắc kẹt tại vùng Vịnh do tình trạng tắc nghẽn tại Hormuz. Ông nói: “Đó là mối quan ngại lớn nhất của tôi và tình trạng này kéo dài càng lâu thì càng gây bất lợi cho họ. Chúng ta cũng sẽ thấy tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu, nhưng tôi tập trung vào con người, những người vô tội trong ngành vận tải biển, trước khi nghĩ đến kinh tế toàn cầu”.

Ông Dominguez đưa ra các nhận định trên vào ngày 11/4, trước khi các cuộc đàm phán ngừng bắn kéo dài giữa quan chức Mỹ và Iran tại Pakistan kết thúc ngày 12/4 mà không đạt được thỏa thuận.

Trước đó, giới chức Iran đã yêu cầu có quyền áp đặt phí đối với các tàu đi qua eo biển Hormuz, bao gồm cả sau khi chiến tranh kết thúc. Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đề cập khả năng thành lập liên doanh để thu phí do Mỹ và Iran cùng vận hành.

Dù Mỹ và Iran tuyên bố ngừng bắn trong hai tuần, nhưng hoạt động vận tải tại eo biển Hormuz trên thực tế vẫn gần như đình trệ, làm tê liệt xuất khẩu dầu và khí đốt tự nhiên từ vùng Vịnh. Theo S&P Global, chỉ có 22 tàu bật hệ thống nhận dạng tự động rời eo biển này từ khi bắt đầu lệnh ngừng bắn đến ngày 10/4, so với khoảng 135 lượt mỗi ngày trước cuộc chiến.

Trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp tục gia tăng, Pakistan đã đề xuất sáng kiến tuần tra chung với Mỹ và Iran nhằm đảm bảo an ninh hàng hải tại tuyến vận tải chiến lược này.

Kênh Al Jazeera dẫn nguồn ngoại giao Pakistan, cho biết phái đoàn nước này đã đưa ra đề xuất điều tiết hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, trong đó có việc triển khai tuần tra chung để đảm bảo an toàn lưu thông. Sáng kiến này được đưa ra trong khuôn khổ các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran tại thủ đô Islamabad.

Song song với nỗ lực ngoại giao, Mỹ cũng gia tăng hoạt động quân sự tại khu vực. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết hai tàu chiến của Hải quân Mỹ đã di chuyển qua eo biển Hormuz nhằm chuẩn bị cho các hoạt động đảm bảo an ninh hàng hải và rà phá thủy lôi. Trong khi đó, ngoài hai tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Frank E. Peterson và USS Michael Murphy tham gia chiến dịch, Mỹ dự định bổ sung lực lượng, bao gồm thiết bị không người lái dưới nước, trong thời gian tới. Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper, cho biết mục tiêu là thiết lập một hành lang hàng hải an toàn để duy trì dòng chảy thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, phía Iran đã bác bỏ thông tin tàu chiến Mỹ đi qua eo biển này, đồng thời đưa ra cảnh báo cứng rắn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ đáp trả nghiêm khắc mọi tàu quân sự tìm cách đi qua khu vực, khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz và chỉ cho phép tàu dân sự lưu thông trong những điều kiện nhất định.

Eo biển Hormuz hiện là tuyến vận tải quan trọng bậc nhất thế giới, nơi khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua mỗi ngày. Eo biển này bị gián đoạn trong thời gian qua đã gây ảnh hưởng mạnh đến thị trường năng lượng và làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải quốc tế.