Tính toán kỹ để chọn đúng ngành, đúng trường

Trong bối cảnh quy chế tuyển sinh đại học, cao đẳng có nhiều điều chỉnh, việc tìm hiểu kỹ thông tin, đánh giá đúng năng lực bản thân và xây dựng chiến lược đăng ký nguyện vọng hợp lý là chìa khóa giúp thí sinh tăng cơ hội trúng tuyển vào ngành học mong muốn.

Xây dựng phương án xét tuyển phù hợp

Khoảng một tuần sau khi hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT, Nguyễn Hoài Thương (tỉnh Hưng Yên) dành phần lớn thời gian để tìm hiểu phương án tuyển sinh, chỉ tiêu đào tạo và điểm chuẩn của những ngành, trường đại học em quan tâm.

Thí sinh vừa hoàn thành kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Ảnh: NT

Tại kỳ thi năm nay, ngoài hai môn bắt buộc là toán, ngữ văn, Thương lựa chọn thi tiếng Anh và lịch sử. Nữ sinh cho biết, dù bài làm các môn chỉ ở mức khá nhưng em khá tự tin bởi đang sở hữu chứng chỉ IELTS 6.0 cùng kết quả thi Đánh giá năng lực (HSA) của Đại học Quốc gia Hà Nội đạt 100 điểm.

“Em vẫn chờ kết quả thi tốt nghiệp THPT, nhưng với IELTS và điểm HSA hiện có, em giữ nguyên hai nguyện vọng ưu tiên là ngành Sư phạm tiếng Anh của Trường Đại học Thủ đô Hà Nội và Trường Đại học Sư phạm (Đại học Thái Nguyên). Sau khi có điểm thi chính thức, em sẽ tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện các nguyện vọng còn lại”, Thương chia sẻ.

Trong khi đó, Nguyễn Mạnh Hà, học sinh Trường THPT Quang Trung – Đống Đa (Hà Nội) lại quyết định điều chỉnh chiến lược đăng ký nguyện vọng sau khi hoàn thành kỳ thi.

Ban đầu, Hà dự kiến xét tuyển tổ hợp A01 (toán, lý, tiếng Anh) vào ngành Kỹ thuật xây dựng của Trường Đại học Xây dựng Hà Nội. Tuy nhiên, do kết quả làm bài thi môn văn và vật lý chưa đạt kỳ vọng, nam sinh quyết định chuyển các nguyện vọng đầu sang những ngành có điểm chuẩn thấp hơn từ 1-2 điểm so với dự tính để tăng khả năng trúng tuyển.

Xu hướng chung của nhiều thí sinh hiện nay là không chờ đến khi có điểm thi mới tìm hiểu thông tin tuyển sinh mà chủ động đối chiếu năng lực, chứng chỉ, kết quả các kỳ thi riêng và số điểm tự ước tính của bài thi tốt nghiệp để xây dựng phương án xét tuyển phù hợp.

Theo cô Nguyễn Thị Hải, giáo viên THPT tại Hà Nội thời điểm này, các trường đại học liên tục cập nhật thông tin tuyển sinh, tổ chức các buổi tư vấn trực tuyến, livestream giải đáp thắc mắc cho học sinh và phụ huynh.

“Thí sinh nên thường xuyên theo dõi các kênh thông tin chính thức của nhà trường để nắm bắt đầy đủ phương án tuyển sinh, chỉ tiêu, học phí, học bổng và các điều kiện xét tuyển. Những nguồn thông tin quan trọng đó giúp các em đưa ra lựa chọn phù hợp và chính xác hơn”, cô Hải khuyến nghị.

Chọn ngành gắn với đam mê và nhu cầu xã hội

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, trước khi đăng ký nguyện vọng chính thức, điều quan trọng là xây dựng chiến lược sắp xếp nguyện vọng.

Thí sinh cần có chiến lược sắp xếp nguyện vọng hợp lý. Ảnh: Phen

Thầy Hoàng Gia Cường, giáo viên toán Trường THPT Nguyễn Trãi – Ba Đình cho rằng, nhiều học sinh hiện nay có lợi thế nhờ sở hữu các chứng chỉ quốc tế hoặc kết quả từ những kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy. Tuy nhiên, việc có nhiều phương thức xét tuyển cũng đồng nghĩa với việc các em phải nghiên cứu kỹ hơn để lựa chọn phương án phù hợp nhất.

“Thí sinh cần đối chiếu các điều kiện của bản thân với phương án tuyển sinh, chỉ tiêu và điểm chuẩn một số năm gần đây của từng trường. Năm nào cũng có học sinh không trúng tuyển vào ngành mong muốn chỉ vì sắp xếp nguyện vọng chưa hợp lý”, thầy Cường nói.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Hiền, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương, việc lựa chọn ngành nghề cần được cân nhắc trên cơ sở hài hòa giữa ba yếu tố quan trọng, gồm năng lực cá nhân; sở thích, sự hứng thú và nhu cầu của thị trường lao động.

Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó Giám đốc Thường trực Đại học Duy Tân cũng khuyến nghị thí sinh nên đối chiếu bài làm với đáp án chính thức để ước lượng mức điểm có thể đạt được. Từ đó, các em có cơ sở đánh giá khả năng trúng tuyển và điều chỉnh nguyện vọng phù hợp.

Theo ông, ngoài việc tham khảo điểm chuẩn của 2-3 năm gần đây, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, điều kiện học tập, học phí, học bổng, ký túc xá và các chính sách hỗ trợ người học.

“Lựa chọn trường đại học không chỉ là chọn một ngành học mà còn là lựa chọn môi trường gắn bó trong nhiều năm tuổi trẻ. Vì vậy, các em cần tìm hiểu toàn diện trước khi đưa ra quyết định”, Tiến sĩ Võ Thanh Hải nhấn mạnh.

Đối với những học sinh còn băn khoăn chưa biết đăng ký ngành nào, nhà giáo Nguyễn Thị Nhiếp, Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội) cho rằng phụ huynh nên đồng hành cùng con thay vì áp đặt.

Một cách làm được Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Chu Văn An gợi ý, là học sinh liệt kê những ngành học và trường đại học yêu thích, sau đó tìm hiểu phương thức tuyển sinh, điểm chuẩn của ít nhất hai năm gần nhất. Trên cơ sở đó, các em chia nguyện vọng thành ba nhóm: Nhóm ngành yêu thích nhất; nhóm phù hợp với năng lực hiện tại và nhóm an toàn có điểm chuẩn thấp hơn khả năng dự kiến.

Đặc biệt, nhà giáo Nguyễn Thị Nhiếp nhấn mạnh nguyên tắc “3 phải, 3 không”. Trong đó, “3 phải” gồm: Đăng ký nguyện vọng theo đúng thứ tự yêu thích; chọn đúng ngành mong muốn; có ít nhất một nguyện vọng an toàn. “3 không” là: Không chọn ngành theo trào lưu; không bỏ qua truyền thống nghề nghiệp của gia đình; không thờ ơ với nhu cầu của thị trường lao động.

Cùng với đó, thí sinh cũng cần lưu ý những quy định tuyển sinh mới, nắm chắc các mốc thời gian đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng và xác nhận nhập học. Sự chủ động trong từng bước chuẩn bị sẽ giúp các em tránh bỏ lỡ cơ hội bước vào ngành học và ngôi trường mình mong muốn.