Tân Tổng tư lệnh Ukraine đối mặt ngổn ngang thách thức

Ông Mykhailo Drapatyi, tân Tổng tư lệnh Lực lượng vũ trang Ukraine, đang phải đối mặt với những khó khăn về nhân lực và văn hóa chỉ huy do người tiền nhiệm Syrskyi để lại.

Tân binh Ukraine tại tỉnh Kharkov (Ảnh: Kyiv Independent).

Những thách thức này được dự báo từ chính lời phát biểu của ông Drapatyi vài ngày trước khi nhậm chức: “Việc chuyển đổi lực lượng quốc phòng không thể kết thúc chỉ bằng việc thay đổi bộ trưởng, đội ngũ hay người đứng đầu bộ phận. Nó phải tiếp tục cho đến khi các quy tắc công bằng và dễ hiểu trở thành chuẩn mực cho tất cả những người phục vụ nhà nước”.

Nhiệm kỳ hai năm rưỡi của Tướng Oleksandr Syrskyi, người kế nhiệm vị tướng nổi tiếng Valerii Zaluzhnyi, đã kết thúc trong bối cảnh làn sóng phản đối việc Tổng thống Volodymyr Zelensky sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov.

Ông Fedorov, một nhà cải cách trẻ tuổi với chiến lược hiện đại hóa dựa trên dữ liệu, được cho là đối lập với phương pháp của ông Syrskyi. Giờ đây, ông Drapatyi, 43 tuổi, một vị tướng được ca ngợi là tiến bộ, tư duy hướng về phía trước và tận tâm với sự thật, trách nhiệm, sẽ phải gánh vác trọng trách này.

Mặc dù cán cân quyền lực trong cuộc chiến có những chuyển biến tích cực cho Ukraine, đặc biệt về mặt tuyên truyền, Tướng Drapatyi “thừa hưởng” một quân đội đang đối mặt với nhiều vấn đề về văn hóa chỉ huy, phân bổ nguồn lực và đặc biệt là nhân lực.

Trong bối cảnh Moscow được dự đoán sẽ tăng cường chiến tranh tiêu hao bằng các hình thức huy động quy mô lớn, các cuộc tấn công sâu và chiến tranh bất đối xứng có thể không đủ để buộc Tổng thống Nga Vladimir Putin ngồi vào bàn đàm phán. Quân đội Ukraine, dưới sự lãnh đạo của Tướng Drapatyi, cần phải giải quyết các vấn đề hệ thống nếu muốn tồn tại trong nhiều năm chiến tranh chiến hào tàn khốc hơn nữa.

Nắm quyền kiểm soát

Một mặt, ông Drapatyi may mắn khi nhậm chức vào thời điểm chiến tuyến phần lớn đã ổn định. Tình hình khó khăn nhất vẫn nằm ở tỉnh Donetsk, nơi trận chiến giành vành đai pháo đài lớn đã bắt đầu sau khi lực lượng Moscow chiếm được phần lớn Konstantinovka. Tại đây, tân Tổng tư lệnh sẽ phải đối mặt với thách thức là gỡ rối và tổ chức lại một lực lượng đã rơi vào tình trạng hiện tại phần lớn do sự lãnh đạo của Tướng Syrskyi.

Tình hình ở Konstantinovka là một ví dụ rõ ràng về quá trình chuyển đổi sang hệ thống chỉ huy cấp quân đoàn còn dang dở và không thỏa đáng. Một số quân đoàn mới thành lập đã trở thành những đơn vị chiến đấu thống nhất và đáng gờm, nhưng hầu hết các quân đoàn khác vẫn rời rạc và thường hoạt động không hiệu quả, thiếu nguồn lực.

Việc duy trì chỉ huy và kiểm soát hiệu quả thường là điều không thể, đặc biệt với các đơn vị tấn công quy mô lớn như Trung đoàn Skelia 425 “khét tiếng”, thường hoạt động độc lập và dưới sự chỉ huy trực tiếp của ông Syrskyi.

Tân Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi (Ảnh: Reuters).

Thay đổi văn hóa và tái tổ chức lực lượng

Thay đổi khó nắm bắt nhất nhưng có lẽ quan trọng nhất mà ông Drapatyi phải mang lại là sự chuyển đổi văn hóa chuyên nghiệp trong toàn bộ chuỗi chỉ huy.

Tướng Syrskyi là hiện thân của một nền văn hóa chỉ huy cứng nhắc, từ trên xuống, kiểu Liên Xô, nổi tiếng vì sự quản lý vi mô, chính sách “không lùi bước” và việc cách chức các chỉ huy lữ đoàn vì bất kỳ sai lầm nào. Điều này đã khuyến khích việc “báo cáo sai sự thật” từ các chỉ huy trên chiến trường, dẫn đến tình trạng thiếu trách nhiệm tồn tại trong toàn quân đội.

Ngược lại, Tướng Drapatyi nổi tiếng là người đặt trách nhiệm làm trọng tâm trong phong cách lãnh đạo của mình. Ông từng từ chức Tư lệnh Lục quân sau một loạt các vụ tấn công vào các trường huấn luyện, vì tin rằng mình phải chịu trách nhiệm cuối cùng.

Giờ đây, với tư cách là Tổng tư lệnh, ông Drapatyi phải đảo ngược văn hóa chỉ huy này từ trên xuống dưới, bằng cách lắng nghe các chỉ huy, khuyến khích sự trung thực và thúc đẩy sự hiểu biết, hợp tác mang tính xây dựng.

Điểm yếu lớn nhất của Ukraine trong cuộc chiến tranh tiêu hao chống lại Nga vẫn là cuộc khủng hoảng nhân lực trầm trọng và kinh niên. Sau hơn 4 năm chiến tranh toàn diện, nhiều binh sĩ tình nguyện đã thiệt mạng hoặc bị thương, trong khi nhiều người còn lại ngày càng kiệt sức.

Việc huy động quân đội thông qua các văn phòng tuyển quân hỗn loạn và thường mang tính cưỡng ép đang gây áp lực chính trị và xã hội ngày càng lớn.

Cuộc khủng hoảng nhân lực là kết quả trực tiếp của việc phân bổ tân binh vào các đơn vị trong quân đội. Trong năm qua, ngày càng nhiều nam thanh niên Ukraine được huy động đã đến các đơn vị Lực lượng Xung kích đang mở rộng nhanh chóng, đặc biệt là hai trung đoàn xung kích nổi tiếng vì lạm dụng và bạo lực, cũng như việc sử dụng quân đội một cách liều lĩnh và lãng phí trên chiến trường

Việc điều động quá nhiều binh lính vào Lực lượng Xung kích không chỉ làm tê liệt khả năng biên chế đầy đủ cho các lữ đoàn chính quy, mà còn làm tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin của xã hội vào nhà nước.

Để đạt được kết quả tốt hơn trên tiền tuyến, cần phải chuyển hướng dòng tân binh được huy động không cân xứng vào các trung đoàn xung kích gây tranh cãi, bằng cách phân bổ những tân binh này đồng đều hơn trong toàn lực lượng hoặc sử dụng chúng để khôi phục tiềm năng tấn công của các đơn vị tấn công tinh nhuệ truyền thống của Ukraine, Lực lượng Không vận.

Quyết định nhanh chóng của Tướng Drapatyi trong việc tiến hành đánh giá về biên chế các đơn vị chiến đấu và phân bổ nhân lực là một dấu hiệu ban đầu cho thấy mọi việc đang được tiến hành.

Cuối cùng, sự thay đổi quan trọng nhất mà tân Tổng tư lệnh Drapatyi được kỳ vọng sẽ mang đến cho sự lãnh đạo của ông là về các giá trị nhân văn cơ bản. Như cựu Tham mưu trưởng Lực lượng Azov, Bohdan Krotevych, đã nói, quân đội Ukraine đang rất cần một sự lãnh đạo thường xuyên thể hiện mức độ nhân văn cơ bản. “Nếu bạn coi con người chỉ như những con số, nếu bạn tiếp cận chiến tranh như thể đó chỉ là toán học, thì chúng ta đã thua rồi”, ông Krotevych nói.

Những giá trị cần thiết có thể được tìm thấy không chỉ trong cách các chỉ huy khác nói về Drapatyi mà còn trong chính những lời ông nói sau khi từ chức chỉ huy Lực lượng Lục quân năm ngoái: “Chúng tôi bắt đầu nói chuyện với xã hội và với nhân viên của mình bằng ngôn ngữ của sự tôn trọng, chính xác và trung thực. Lần đầu tiên, giao tiếp mang tính hệ thống được xây dựng không phải trên sự hăm dọa hay giáo điều, mà trên trách nhiệm”.