Sàng lọc tiền sản giật ở bà bầu vào thời điểm nào là tốt nhất?

Mẹ mắc tiền sản giật, em bé đối mặt với nguy cơ sinh non cùng nhiều tiềm ẩn về sức khỏe. Trường hợp nặng, thai nhi thậm chí có thể tử vong trong bụng mẹ.

1. Tiền sản giật là biến chứng nguy hiểm của thai kỳ

Tiền sản giật thường khởi phát từ tuần 20 của thai kỳ, là một trong những biến chứng nguy hiểm của thai kỳ nhưng lại rất dễ bị bỏ qua vì ở giai đoạn đầu bệnh thường không có biểu hiện rõ ràng. Nhiều mẹ bầu chỉ chú trọng sàng lọc cho em bé mà quên rằng sức khỏe của chính người mẹ cũng cần được theo dõi và bảo vệ ngay từ sớm. Đến khi có triệu chứng như đau đầu, mắt nhìn mờ, phù chân tay,… mẹ mới đi khám thì bệnh đã chuyển sang giai đoạn tương đối nặng.

Trường hợp của chị Minh là một ví dụ. Trong suốt thai kỳ, chị Minh lựa chọn quản lý thai tại một phòng khám tư nhân. Tuy nhiên, chị chưa được thực hiện sàng lọc nguy cơ tiền sản giật cũng như chưa có chỉ định điều trị dự phòng đối với bệnh lý nguy hiểm này.

Bước sang tuần thai thứ 27, chị bắt đầu xuất hiện tình trạng phù. Ban đầu, chị cho rằng đây là hiện tượng thường gặp khi mang thai nên chưa quá lo lắng. Thế nhưng, sau khoảng 3 tuần, tình trạng phù không giảm mà ngày càng rõ rệt hơn, xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể. Cùng với đó là những cơn đau đầu dữ dội, cảm giác mệt mỏi và mắt nhìn mờ. Nhận thấy tình trạng bất thường, gia đình đưa chị đến khám tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội.

Thời điểm nhập viện, sản phụ có biểu hiện huyết áp tăng cao, phù toàn thân, đau đầu nhiều, thị lực giảm và có dấu hiệu ảnh hưởng thần kinh. Trước tình trạng này, các bác sĩ nhanh chóng đánh giá mức độ nguy hiểm, chỉ định nhập viện theo dõi và điều trị tích cực.

Kết quả xét nghiệm cho thấy người bệnh đã có biểu hiện tổn thương chức năng gan, thận. Hình ảnh siêu âm phát hiện tràn dịch ổ bụng, tràn dịch màng phổi. Đây là những dấu hiệu cảnh báo tình trạng tiền sản giật nặng.

Một ca phẫu thuật cấp cứu tiền sản giật ở Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Ảnh BVPSHN

2. Dấu hiệu điển hình của tiền sản giật

Theo TS.BS Đinh Thúy Linh – Phó Giám đốc Bệnh viện Phụ Sản Hà Nội, điều đáng lo ngại là phần lớn thai phụ hiện nay rất quan tâm đến các xét nghiệm sàng lọc dị tật cho em bé nhưng lại chưa chú ý đúng mức đến việc sàng lọc các bệnh lý nguy hiểm cho mẹ, trong đó có tiền sản giật.

Tiền sản giật thường xuất hiện sau tuần thai thứ 20 với ba dấu hiệu điển hình là:

• Tăng huyết áp
• Có protein trong nước tiểu
• Phù

Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, nhiều mẹ bầu gần như không có triệu chứng rõ rệt. Bệnh có thể tiến triển âm thầm nhưng rất nhanh, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như co giật, rau bong non, suy đa cơ quan, thậm chí đe dọa tính mạng của mẹ và thai nhi.

Đối với em bé, tiền sản giật làm tăng nguy cơ chậm phát triển trong bụng mẹ, sinh non hoặc thai lưu nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Hiện nay chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu đối với tiền sản giật. Trong nhiều trường hợp nặng, việc chấm dứt thai kỳ là giải pháp bắt buộc để cứu mẹ. Điều này đồng nghĩa em bé có thể phải chào đời quá sớm, đối diện nhiều nguy cơ do non tháng.

3. Sàng lọc tiền sản giật vào thời điểm nào là tốt nhất?

Tiền sản giật có thể được sàng lọc ngay từ quý I của thai kỳ, tốt nhất trong khoảng thời gian từ 11 tuần 6 ngày đến 13 tuần 6 ngày.

Quy trình sàng lọc gồm:

• Đo huyết áp;
• Siêu âm Doppler động mạch tử cung;
• Xét nghiệm máu đánh giá các chỉ số liên quan.

Việc sàng lọc giúp bác sĩ nhận diện những thai phụ có nguy cơ cao, từ đó đưa ra hướng theo dõi và can thiệp phù hợp. Điều trị dự phòng đúng thời điểm có thể làm giảm đáng kể nguy cơ tiền sản giật, đặc biệt là các trường hợp khởi phát sớm.

4. Những người có yếu tố nguy cơ cần chú ý

Các mẹ bầu không nên chủ quan với bệnh lý tiền sản giật, đặc biệt nếu có các yếu tố nguy cơ như:

• Mang thai lần đầu
• Tiền sử tăng huyết áp
• Béo phì
• Đái tháo đường
• Mang song thai
• Tiền sử tiền sản giật ở lần mang thai trước