Phát hiện tín hiệu vô tuyến bí ẩn đã du hành qua 80% lịch sử vũ trụ

Các nhà thiên văn học phát hiện một vụ nổ sóng vô tuyến nhanh có nguồn gốc từ thời vũ trụ mới khoảng 3 tỷ năm tuổi.

Tín hiệu đã di chuyển hơn 10 tỷ năm trước khi đến Trái Đất, có thể lập kỷ lục về khoảng cách đối với loại hiện tượng này và mở ra cơ hội nghiên cứu lượng vật chất khó quan sát trong vũ trụ xa xôi.

Phát hiện tín hiệu vô tuyến bí ẩn đã du hành qua 80% lịch sử vũ trụ - Hình 1

Hình minh họa một vụ nổ sóng radio nhanh di chuyển từ một thiên hà xa xôi và đến Trái Đất.

Tín hiệu mang tên FRB 20240304B được phát hiện bằng kính viễn vọng vô tuyến MeerKAT tại Nam Phi. Sau đó, các nhà khoa học sử dụng Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST) để xác định thiên hà nơi vụ nổ phát ra.

Nghiên cứu về phát hiện này được công bố trên tạp chí Science. Các nhà nghiên cứu cho biết tín hiệu xuất hiện khi vũ trụ mới khoảng 3 tỷ năm tuổi, trong khi tuổi hiện tại của vũ trụ ước tính khoảng 13,8 tỷ năm. Điều đó có nghĩa là tín hiệu đã trải qua khoảng 80% lịch sử vũ trụ trước khi đến Trái Đất.

Nếu được xác nhận là vụ nổ sóng vô tuyến nhanh ở khoảng cách xa nhất từng ghi nhận, FRB 20240304B sẽ vượt kỷ lục trước đó hơn 2 lần.

Tiến sĩ Themiya Nanayakkara thuộc Đại học Sydney, một trong những nhà nghiên cứu chính của công trình, nhấn mạnh rằng khi tín hiệu được phát ra, “không có Trái đất, không có Mặt Trời”, Phát hiện này cho phép các nhà khoa học nghiên cứu những hiện tượng xảy ra từ thời kỳ rất sớm trong quá trình tiến hóa của vũ trụ.

Những vụ nổ phát ra năng lượng khổng lồ trong vài mili giây

FRB, viết tắt của Fast Radio Burst, là những vụ bùng phát sóng vô tuyến cực mạnh nhưng chỉ kéo dài trong khoảng vài mili giây. Trong thời gian ngắn ngủi đó, chúng có thể giải phóng lượng năng lượng tương đương với lượng năng lượng Mặt trời phát ra trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Các nhà khoa học lần đầu phát hiện FRB vào năm 2007. Kể từ đó, hiện tượng này trở thành một trong những câu đố lớn của thiên văn học, bởi nguồn gốc và cơ chế tạo ra các xung vô tuyến vẫn chưa được giải thích đầy đủ.

Một trong những giả thuyết được quan tâm cho rằng FRB có thể bắt nguồn từ các sao từ trường, một dạng sao neutron sở hữu từ trường cực mạnh, nhưng chưa thể khẳng định mọi FRB đều hình thành theo cùng một cơ chế.

Tính đến nay, hơn 10.000 vụ nổ sóng vô tuyến nhanh đã được phát hiện. Một số phát ra tín hiệu lặp lại nhiều lần, trong khi những vụ khác chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian rồi biến mất. Cũng có những FRB chỉ được ghi nhận một lần và chưa bao giờ phát lại tín hiệu.

Đối với FRB 20240304B, các nhà khoa học vẫn chưa biết đây là một sự kiện đơn lẻ hay sẽ tiếp tục phát ra những xung vô tuyến khác trong tương lai.

Theo Nanayakkara, giá trị khoa học của FRB không chỉ nằm ở việc xác định nguyên nhân tạo ra chúng. Ngay cả khi chưa hiểu đầy đủ cơ chế hình thành, các nhà nghiên cứu vẫn có thể sử dụng những tín hiệu này để tìm hiểu cấu trúc và thành phần của vũ trụ.

Thiên hà chủ có đặc điểm khác thường

Dữ liệu từ kính viễn vọng James Webb cho thấy FRB 20240304B bắt nguồn từ một thiên hà trẻ, có kích thước tương đối nhỏ và đang hình thành sao với tốc độ cao. Thiên hà này cũng chứa lượng nguyên tố nặng, được các nhà thiên văn học gọi chung là kim loại, tương đối thấp.

Phát hiện tín hiệu vô tuyến bí ẩn đã du hành qua 80% lịch sử vũ trụ - Hình 2

Trong thiên văn học, thuật ngữ “kim loại” dùng để chỉ các nguyên tố nặng hơn hydro và heli, chứ không chỉ những kim loại theo cách hiểu thông thường.

Đặc điểm của thiên hà chủ đặt ra câu hỏi về điều kiện có thể tạo ra các vụ nổ sóng vô tuyến nhanh trong vũ trụ sơ khai. Theo Nanayakkara, bất kỳ cơ chế nào tạo ra tín hiệu này cũng cần giải thích được khả năng FRB hình thành trong những thiên hà rất trẻ, có hàm lượng kim loại thấp.

Phát hiện mới vì thế không chỉ giúp mở rộng giới hạn khoảng cách quan sát FRB mà còn cung cấp thêm dữ liệu để kiểm tra các giả thuyết về nguồn gốc của chúng, hiện vẫn chưa đủ bằng chứng để xác định chính xác vật thể nào đã tạo ra FRB 20240304B.

Tín hiệu vô tuyến giúp tìm kiếm vật chất vô hình

Một trong những giá trị quan trọng nhất của FRB là khả năng giúp các nhà khoa học đo lượng vật chất nằm giữa nguồn phát và Trái đất.

Khi sóng vô tuyến truyền qua không gian, chúng tương tác với các hạt vật chất trên đường đi. Những tương tác này làm thay đổi đặc điểm của tín hiệu, cung cấp thông tin về lượng vật chất mà sóng đã đi qua, kể cả phần vật chất quá mờ hoặc khó quan sát bằng kính viễn vọng quang học.

Giáo sư Matthew Bailes thuộc Đại học Swinburne, một trong những nhà vật lý thiên văn đầu tiên phát hiện FRB, đánh giá nghiên cứu mới là minh chứng cho sức mạnh của loại tín hiệu này trong việc khám phá vũ trụ. Ông ví FRB như một phương pháp cơ bản để xác định lượng nguyên tử trong vũ trụ.

Tiến sĩ Sara Webb, cũng thuộc Đại học Swinburne và không tham gia nghiên cứu, giải thích rằng các nhà khoa học có thể sử dụng FRB như một phép đo dọc theo đường truyền của tín hiệu để ước tính lượng vật chất mà nó gặp phải trước khi đến Trái đất.

Nhờ đó, những vụ nổ ở khoảng cách rất xa có thể giúp lập bản đồ vật chất trong vũ trụ, kể cả những thành phần khó phát hiện trực tiếp. Khi thu thập được thêm nhiều tín hiệu từ các khoảng cách khác nhau, các nhà khoa học sẽ có thêm dữ liệu để tìm hiểu cách vật chất phân bố và tiến hóa theo thời gian.

Webb cho rằng phát hiện này cũng gợi ý các vụ nổ sóng vô tuyến nhanh có thể đã xuất hiện phổ biến trong vũ trụ sơ khai. Dù vậy, cần thêm quan sát để xác định mức độ phổ biến thực sự của chúng và làm rõ mối liên hệ giữa FRB với những thiên hà đã tạo ra chúng.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Có
Không

Tin liên quan

Tin đang nóng

Trời trở lạnh, đừng vội mua áo khoác dày: 5 kiểu áo mỏng nhẹ vẫn đủ ấm, mặc đi làm hay đi chơi đều đẹpTrời trở lạnh, đừng vội mua áo khoác dày: 5 kiểu áo mỏng nhẹ vẫn đủ ấm, mặc đi làm hay đi chơi đều đẹp
09:05:21 17/11/2026
3 con giáp 'may túi ba gang' đựng tiền vàng, sự nghiệp tăng tiến, ăn ở hiền lành tiền của tự về tay sau ngày 17/11/20263 con giáp 'may túi ba gang' đựng tiền vàng, sự nghiệp tăng tiến, ăn ở hiền lành tiền của tự về tay sau ngày 17/11/2026
11:46:10 17/11/2026
MC Khánh Vy và Tùng Chi: Cách nhau 25 tuổi, mối quan hệ gây bất ngờMC Khánh Vy và Tùng Chi: Cách nhau 25 tuổi, mối quan hệ gây bất ngờ
05:25:19 17/11/2026
Học vấn của MC Tùng ChiHọc vấn của MC Tùng Chi
05:15:19 17/11/2026
Người phụ nữ gốc Á là "nữ hoàng gõ búa" của nhà đấu giá lừng danh thế giới: Một câu đùa chốt đơn bộ xương khủng long hơn 1.200 tỷNgười phụ nữ gốc Á là "nữ hoàng gõ búa" của nhà đấu giá lừng danh thế giới: Một câu đùa chốt đơn bộ xương khủng long hơn 1.200 tỷ
05:35:18 17/11/2026
Bức vẽ trong hội thi làm thiệp chào mừng ngày Nhà giáo 20/11 nhận gần 40 nghìn lượt thích: Càng xem kĩ càng thấy ý nghĩaBức vẽ trong hội thi làm thiệp chào mừng ngày Nhà giáo 20/11 nhận gần 40 nghìn lượt thích: Càng xem kĩ càng thấy ý nghĩa
10:11:46 17/11/2026
Cô gái chi 4 tỷ đồng phẫu thuật thẩm mỹ, diện mạo mới khiến ai cũng sốcCô gái chi 4 tỷ đồng phẫu thuật thẩm mỹ, diện mạo mới khiến ai cũng sốc
10:35:20 17/11/2026
Tùng Chi, Diệp Chi nghỉ việc ở VTV: Hai "cô Chi" từng làm BTV rồi lên sếp, cả nước quen mặtTùng Chi, Diệp Chi nghỉ việc ở VTV: Hai "cô Chi" từng làm BTV rồi lên sếp, cả nước quen mặt
11:14:49 17/11/2026

Tin mới nhất

Giải mã bí ẩn hai quả trứng 'phát sáng' màu xanh khiến nhân viên vườn thú đứng ngồi không yên

Giải mã bí ẩn hai quả trứng 'phát sáng' màu xanh khiến nhân viên vườn thú đứng ngồi không yên

21:43:43 28/10/2026
Sự xuất hiện của hai quả trứng đà điểu đầu mào phương Nam mang sắc xanh kỳ lạ, gần như phát quang tại Vườn thú Adelaide (Australia) đang thu hút sự chú ý lớn từ công chúng.
Đào đất, bất ngờ phát hiện cục vàng 1,2 kg trị giá hơn 4 tỷ đồng

Đào đất, bất ngờ phát hiện cục vàng 1,2 kg trị giá hơn 4 tỷ đồng

21:42:05 28/10/2026
Một người đàn ông ở vùng hẻo lánh của Australia đã gặp may mắn sau khi phát hiện 1 cục vàng ước tính trị giá từ 150.000-160.000 USD (4,13 tỷ VNĐ) sau nhiều ngày tìm kiếm trong lớp đất đỏ.
Bí ẩn phía sau chiếc mặt nạ vàng hơn 3.000 năm tuổi

Bí ẩn phía sau chiếc mặt nạ vàng hơn 3.000 năm tuổi

21:41:17 28/10/2026
Chế tác từ vàng nguyên chất cách đây hơn 3.000 năm, mặt nạ Agamemnon gây ấn tượng bởi kỹ thuật gò nổi tinh xảo, đồng thời khơi lên tranh luận về danh tính người đã khuất.
Diện mạo hiện tại của người phụ nữ béo nhất thế giới từng nặng 353kg sau khi giảm được 200kg

Diện mạo hiện tại của người phụ nữ béo nhất thế giới từng nặng 353kg sau khi giảm được 200kg

21:40:22 28/10/2026
Ẩn sau ngoại hình quá khổ ấy là một câu chuyện đau lòng về tâm lý và cuộc chiến giằng co giữa ranh giới sinh tử để giành lại cuộc sống bình thường.
Loại nấm khiến người ăn vào nhìn thấy hàng trăm yêu tinh tí hon chạy nhảy xung quanh

Loại nấm khiến người ăn vào nhìn thấy hàng trăm yêu tinh tí hon chạy nhảy xung quanh

21:39:50 28/10/2026
Rất nhiều người tí hon chỉ cao khoảng 2 cm, mặc quần áo màu sắc sặc sỡ, liên tục nhảy múa, chạy nhảy, leo trèo và đùa giỡn trong một bối cảnh đời thực hoàn toàn bình thường.
Lạ lùng giếng khoan hơn 10 năm tuổi bất ngờ phun cột nước cao 15m

Lạ lùng giếng khoan hơn 10 năm tuổi bất ngờ phun cột nước cao 15m

18:31:35 20/10/2026
Một giếng khoan ở tỉnh Vĩnh Long bất ngờ phun nước mạnh, tạo thành cột cao khoảng 15m. Nguyên nhân hiện tượng bất thường này đang được cơ quan chức năng kiểm tra, làm rõ.
Tìm thấy "thế giới" có mây nước biến đổi như thời tiết Trái Đất, phát hiện điều bất ngờ trên thiên thể cách 7,5 năm ánh sáng

Tìm thấy "thế giới" có mây nước biến đổi như thời tiết Trái Đất, phát hiện điều bất ngờ trên thiên thể cách 7,5 năm ánh sáng

13:20:13 20/10/2026
Các quan sát mới từ kính viễn vọng James Webb hé lộ những đám mây nước thay đổi độ dày theo thời gian trên WISE 0855, một sao lùn nâu có kích thước tương đương Sao Mộc, cách Trái Đất khoảng 7,5 năm ánh sáng.
Tòa thành cổ chỉ nhận một nhóm khách ngủ lại mỗi ngày, sau giờ đóng cửa khách mới thấy điều đặc biệt này

Tòa thành cổ chỉ nhận một nhóm khách ngủ lại mỗi ngày, sau giờ đóng cửa khách mới thấy điều đặc biệt này

13:19:28 20/10/2026
Ban ngày, tòa thành cổ ở Nhật Bản vẫn đón khách như nhiều di tích khác, nhưng sau giờ đóng cửa nơi đây lại mang đến một trải nghiệm ít người có cơ hội biết tới.
Bí ẩn những đỉnh núi từng cao hơn cả Everest

Bí ẩn những đỉnh núi từng cao hơn cả Everest

12:24:53 20/10/2026
Những dấu tích địa chất cho thấy Trái Đất từng có các dãy núi khổng lồ, nhưng liệu đỉnh núi nào trong số đó cao hơn Everest vẫn là bí ẩn.
Phát hiện rò rỉ khí ở lõi Trái Đất

Phát hiện rò rỉ khí ở lõi Trái Đất

12:24:23 20/10/2026
Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Science Advances chỉ ra rằng lõi Trái Đất có thể vẫn đang giải phóng hydro, heli và vonfram lên lớp phủ.
Ngôi làng ở Italy có số phụ nữ trăm tuổi cao bất thường

Ngôi làng ở Italy có số phụ nữ trăm tuổi cao bất thường

07:55:41 20/10/2026
Một ngôi làng nhỏ bé ở Italy đang thu hút sự chú ý của giới khoa học. Điều đặc biệt nhất không phải số lượng người sống trăm tuổi nói chung, mà là tỷ lệ phụ nữ đạt đến cột mốc này cao bất thường.
Trái Đất đang quay chậm lại: NASA hé lộ sự thật đáng lo

Trái Đất đang quay chậm lại: NASA hé lộ sự thật đáng lo

18:27:53 18/10/2026
Nghiên cứu được NASA tài trợ cho thấy băng tan, mực nước biển dâng và nguồn nước ngầm suy giảm đang làm thay đổi sự phân bố khối lượng trên Trái Đất, khiến hành tinh quay chậm hơn và độ dài của một ngày tăng lên.

Có thể bạn quan tâm

Phim của Thành Nghị chưa chiếu đã phá kỷ lục chưa từng có: Dàn cast đẹp như bước ra từ cổ hoạ, viết lại lịch sử showbiz

Phim của Thành Nghị chưa chiếu đã phá kỷ lục chưa từng có: Dàn cast đẹp như bước ra từ cổ hoạ, viết lại lịch sử showbiz

Phim châu á

12:12:12 17/11/2026
Sau gần một năm kể từ chuỗi dự án liên tiếp lên sóng, Thành Nghị chuẩn bị tái xuất màn ảnh nhỏ với Lưỡng Kinh Thập Ngũ Nhật (Mười Lăm Ngày Giữa Hai Kinh Thành)
Diễn viên SN 1981 quê Ninh Bình bán chân gà chu cấp tiền nuôi con, chi 400 triệu đồng sửa lại mặt

Diễn viên SN 1981 quê Ninh Bình bán chân gà chu cấp tiền nuôi con, chi 400 triệu đồng sửa lại mặt

Hậu trường phim

12:09:41 17/11/2026
Với ngoại hình cao ráo, gương mặt điển trai và phong thái lịch lãm, Việt Anh sớm được các đạo diễn chú ý, thường xuyên được giao những vai thiếu gia, công tử nhà giàu hoặc những nhân vật có xuất thân và địa vị xã hội đặc biệt.
Khả năng Tiếng Anh của Sơn Tùng

Khả năng Tiếng Anh của Sơn Tùng

Nhạc việt

12:06:54 17/11/2026
Mới đây, Sơn Tùng M-TP xuất hiện trên Zach Sang Show - podcast của MC người Mỹ Zach Sang, nơi từng đón tiếp nhiều nghệ sĩ quốc tế.
Jennie (BLACKPINK) lần đầu góp mặt tại Grammy đã đụng độ Taylor Swift

Jennie (BLACKPINK) lần đầu góp mặt tại Grammy đã đụng độ Taylor Swift

Nhạc quốc tế

12:00:59 17/11/2026
Ngày 16/11, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Mỹ (Recording Academy) chính thức công bố danh sách đề cử Grammy lần thứ 69.
Cà Mau phát triển mô hình du lịch cộng đồng trong vuông tôm

Cà Mau phát triển mô hình du lịch cộng đồng trong vuông tôm

Du lịch

11:56:16 17/11/2026
Từ những vuông tôm truyền thống, người dân Đất Mũi đang từng bước hình thành một cách làm kinh tế mới, trong đó sản xuất nông nghiệp, dịch vụ du lịch và bảo tồn thiên nhiên cùng bổ trợ cho nhau.
Thứ Tư, thứ Năm 18-19/11: 3 tuổi Bất Ngờ được Trao Việc Lớn, tạo đà bứt phá sự nghiệp

Thứ Tư, thứ Năm 18-19/11: 3 tuổi Bất Ngờ được Trao Việc Lớn, tạo đà bứt phá sự nghiệp

Trắc nghiệm

11:42:24 17/11/2026
Tử vi dự báo trong hai ngày 18-19/11, 3 con giáp có cơ hội được giao trọng trách mới, tiếp xúc với nhiệm vụ quan trọng hoặc đứng trước bước ngoặt đáng
Nhịn mẹ chồng suốt 2 năm, tôi bật lại đúng 1 lần đã bị chồng đuổi về nhà ngoại, tin nhắn xin lỗi sau đó khiến tôi càng phẫn nộ

Nhịn mẹ chồng suốt 2 năm, tôi bật lại đúng 1 lần đã bị chồng đuổi về nhà ngoại, tin nhắn xin lỗi sau đó khiến tôi càng phẫn nộ

Góc tâm tình

11:37:08 17/11/2026
Đọc những dòng ấy, tôi càng thấy chua chát.Tôi sống cùng mẹ chồng được 2 năm và chưa bao giờ cảm thấy thoải mái. Mẹ chồng tôi là người khó tính
Tình cảnh của ngọc nữ A sau khi lộ hợp đồng mang thai hộ, phải bán gấp căn hộ view sông để trả tiền cho đại gia

Tình cảnh của ngọc nữ A sau khi lộ hợp đồng mang thai hộ, phải bán gấp căn hộ view sông để trả tiền cho đại gia

Sao châu á

11:23:48 17/11/2026
Từ một đệ nhất mỹ nhân Bắc Kinh sở hữu nhan sắc vạn người mê cùng sự nghiệp rực rỡ, Cảnh Điềm lại tự đẩy cuộc đời mình vào ngõ cụt, trượt dài trong bết bát và lao dốc không phanh chỉ vì những ồn ào tình ái tai tiếng.
Lần đầu gặp gỡ của Thuỷ Tiên - Công Vinh

Lần đầu gặp gỡ của Thuỷ Tiên - Công Vinh

Sao việt

10:50:26 17/11/2026
Dù hiện tại đã có cuộc hôn nhân gắn bó nhiều năm, Thủy Tiên và Công Vinh từng trải qua không ít sóng gió ngay từ những ngày đầu hẹn hò.
Đội sinh viên Viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ giành giải Nhất cuộc thi của NASA

Đội sinh viên Viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ giành giải Nhất cuộc thi của NASA

Học hành

10:43:57 17/11/2026
Vượt qua hơn 200 đội thi tại NASA Space Apps Challenge Hà Nội 2026, đội thi đến từ Viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ (SAE) - đăng ký dự thi dưới tên giảng viên hướng dẫn Trần Đăng Huy
Vụ "ăn cua là đại địa ngục": Có nên phóng sinh cua biển xuống sông?

Vụ "ăn cua là đại địa ngục": Có nên phóng sinh cua biển xuống sông?

Tin nổi bật

10:02:15 17/11/2026
Trước clip khuyên người dân không ăn cua gây tranh cãi, chuyên gia và nông dân nhiều năm gắn bó với nghề nuôi cua ở Cà Mau đã lên tiếng về khả năng sinh tồn của loài cua biển khi được thả xuống sông.