Phát hiện tín hiệu vô tuyến bí ẩn đã du hành qua 80% lịch sử vũ trụ
Các nhà thiên văn học phát hiện một vụ nổ sóng vô tuyến nhanh có nguồn gốc từ thời vũ trụ mới khoảng 3 tỷ năm tuổi.
Tín hiệu đã di chuyển hơn 10 tỷ năm trước khi đến Trái Đất, có thể lập kỷ lục về khoảng cách đối với loại hiện tượng này và mở ra cơ hội nghiên cứu lượng vật chất khó quan sát trong vũ trụ xa xôi.
Hình minh họa một vụ nổ sóng radio nhanh di chuyển từ một thiên hà xa xôi và đến Trái Đất.
Tín hiệu mang tên FRB 20240304B được phát hiện bằng kính viễn vọng vô tuyến MeerKAT tại Nam Phi. Sau đó, các nhà khoa học sử dụng Kính viễn vọng Không gian James Webb (JWST) để xác định thiên hà nơi vụ nổ phát ra.
Nghiên cứu về phát hiện này được công bố trên tạp chí Science. Các nhà nghiên cứu cho biết tín hiệu xuất hiện khi vũ trụ mới khoảng 3 tỷ năm tuổi, trong khi tuổi hiện tại của vũ trụ ước tính khoảng 13,8 tỷ năm. Điều đó có nghĩa là tín hiệu đã trải qua khoảng 80% lịch sử vũ trụ trước khi đến Trái Đất.
Nếu được xác nhận là vụ nổ sóng vô tuyến nhanh ở khoảng cách xa nhất từng ghi nhận, FRB 20240304B sẽ vượt kỷ lục trước đó hơn 2 lần.
Tiến sĩ Themiya Nanayakkara thuộc Đại học Sydney, một trong những nhà nghiên cứu chính của công trình, nhấn mạnh rằng khi tín hiệu được phát ra, “không có Trái đất, không có Mặt Trời”, Phát hiện này cho phép các nhà khoa học nghiên cứu những hiện tượng xảy ra từ thời kỳ rất sớm trong quá trình tiến hóa của vũ trụ.
Những vụ nổ phát ra năng lượng khổng lồ trong vài mili giây
FRB, viết tắt của Fast Radio Burst, là những vụ bùng phát sóng vô tuyến cực mạnh nhưng chỉ kéo dài trong khoảng vài mili giây. Trong thời gian ngắn ngủi đó, chúng có thể giải phóng lượng năng lượng tương đương với lượng năng lượng Mặt trời phát ra trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Các nhà khoa học lần đầu phát hiện FRB vào năm 2007. Kể từ đó, hiện tượng này trở thành một trong những câu đố lớn của thiên văn học, bởi nguồn gốc và cơ chế tạo ra các xung vô tuyến vẫn chưa được giải thích đầy đủ.
Một trong những giả thuyết được quan tâm cho rằng FRB có thể bắt nguồn từ các sao từ trường, một dạng sao neutron sở hữu từ trường cực mạnh, nhưng chưa thể khẳng định mọi FRB đều hình thành theo cùng một cơ chế.
Tính đến nay, hơn 10.000 vụ nổ sóng vô tuyến nhanh đã được phát hiện. Một số phát ra tín hiệu lặp lại nhiều lần, trong khi những vụ khác chỉ xuất hiện trong một khoảng thời gian rồi biến mất. Cũng có những FRB chỉ được ghi nhận một lần và chưa bao giờ phát lại tín hiệu.
Đối với FRB 20240304B, các nhà khoa học vẫn chưa biết đây là một sự kiện đơn lẻ hay sẽ tiếp tục phát ra những xung vô tuyến khác trong tương lai.
Theo Nanayakkara, giá trị khoa học của FRB không chỉ nằm ở việc xác định nguyên nhân tạo ra chúng. Ngay cả khi chưa hiểu đầy đủ cơ chế hình thành, các nhà nghiên cứu vẫn có thể sử dụng những tín hiệu này để tìm hiểu cấu trúc và thành phần của vũ trụ.
Thiên hà chủ có đặc điểm khác thường
Dữ liệu từ kính viễn vọng James Webb cho thấy FRB 20240304B bắt nguồn từ một thiên hà trẻ, có kích thước tương đối nhỏ và đang hình thành sao với tốc độ cao. Thiên hà này cũng chứa lượng nguyên tố nặng, được các nhà thiên văn học gọi chung là kim loại, tương đối thấp.
Trong thiên văn học, thuật ngữ “kim loại” dùng để chỉ các nguyên tố nặng hơn hydro và heli, chứ không chỉ những kim loại theo cách hiểu thông thường.
Đặc điểm của thiên hà chủ đặt ra câu hỏi về điều kiện có thể tạo ra các vụ nổ sóng vô tuyến nhanh trong vũ trụ sơ khai. Theo Nanayakkara, bất kỳ cơ chế nào tạo ra tín hiệu này cũng cần giải thích được khả năng FRB hình thành trong những thiên hà rất trẻ, có hàm lượng kim loại thấp.
Phát hiện mới vì thế không chỉ giúp mở rộng giới hạn khoảng cách quan sát FRB mà còn cung cấp thêm dữ liệu để kiểm tra các giả thuyết về nguồn gốc của chúng, hiện vẫn chưa đủ bằng chứng để xác định chính xác vật thể nào đã tạo ra FRB 20240304B.
Tín hiệu vô tuyến giúp tìm kiếm vật chất vô hình
Một trong những giá trị quan trọng nhất của FRB là khả năng giúp các nhà khoa học đo lượng vật chất nằm giữa nguồn phát và Trái đất.
Khi sóng vô tuyến truyền qua không gian, chúng tương tác với các hạt vật chất trên đường đi. Những tương tác này làm thay đổi đặc điểm của tín hiệu, cung cấp thông tin về lượng vật chất mà sóng đã đi qua, kể cả phần vật chất quá mờ hoặc khó quan sát bằng kính viễn vọng quang học.
Giáo sư Matthew Bailes thuộc Đại học Swinburne, một trong những nhà vật lý thiên văn đầu tiên phát hiện FRB, đánh giá nghiên cứu mới là minh chứng cho sức mạnh của loại tín hiệu này trong việc khám phá vũ trụ. Ông ví FRB như một phương pháp cơ bản để xác định lượng nguyên tử trong vũ trụ.
Tiến sĩ Sara Webb, cũng thuộc Đại học Swinburne và không tham gia nghiên cứu, giải thích rằng các nhà khoa học có thể sử dụng FRB như một phép đo dọc theo đường truyền của tín hiệu để ước tính lượng vật chất mà nó gặp phải trước khi đến Trái đất.
Nhờ đó, những vụ nổ ở khoảng cách rất xa có thể giúp lập bản đồ vật chất trong vũ trụ, kể cả những thành phần khó phát hiện trực tiếp. Khi thu thập được thêm nhiều tín hiệu từ các khoảng cách khác nhau, các nhà khoa học sẽ có thêm dữ liệu để tìm hiểu cách vật chất phân bố và tiến hóa theo thời gian.
Webb cho rằng phát hiện này cũng gợi ý các vụ nổ sóng vô tuyến nhanh có thể đã xuất hiện phổ biến trong vũ trụ sơ khai. Dù vậy, cần thêm quan sát để xác định mức độ phổ biến thực sự của chúng và làm rõ mối liên hệ giữa FRB với những thiên hà đã tạo ra chúng.
Trái Đất sắp đi qua vùng bụi sao băng cổ khổng lồ
Rạng sáng ngày 10/9, bầu trời có thể 'bừng sáng' do Trái Đất đi qua một vùng bùi sao băng cổ khổng lồ đầy kỳ vĩ. Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, rạng sáng ngày 10/09, Trái Đất sẽ đi qua một vùng bụi sao băng cổ và mang đến một bất ngờ thú vị cho những người thức dậy sớm....
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Giải mã bí ẩn hai quả trứng 'phát sáng' màu xanh khiến nhân viên vườn thú đứng ngồi không yên

Đào đất, bất ngờ phát hiện cục vàng 1,2 kg trị giá hơn 4 tỷ đồng

Bí ẩn phía sau chiếc mặt nạ vàng hơn 3.000 năm tuổi

Diện mạo hiện tại của người phụ nữ béo nhất thế giới từng nặng 353kg sau khi giảm được 200kg

Loại nấm khiến người ăn vào nhìn thấy hàng trăm yêu tinh tí hon chạy nhảy xung quanh

Lạ lùng giếng khoan hơn 10 năm tuổi bất ngờ phun cột nước cao 15m

Tìm thấy "thế giới" có mây nước biến đổi như thời tiết Trái Đất, phát hiện điều bất ngờ trên thiên thể cách 7,5 năm ánh sáng

Tòa thành cổ chỉ nhận một nhóm khách ngủ lại mỗi ngày, sau giờ đóng cửa khách mới thấy điều đặc biệt này

Bí ẩn những đỉnh núi từng cao hơn cả Everest

Phát hiện rò rỉ khí ở lõi Trái Đất

Ngôi làng ở Italy có số phụ nữ trăm tuổi cao bất thường

Trái Đất đang quay chậm lại: NASA hé lộ sự thật đáng lo
Có thể bạn quan tâm

Phim của Thành Nghị chưa chiếu đã phá kỷ lục chưa từng có: Dàn cast đẹp như bước ra từ cổ hoạ, viết lại lịch sử showbiz
Phim châu á
12:12:12 17/11/2026
Diễn viên SN 1981 quê Ninh Bình bán chân gà chu cấp tiền nuôi con, chi 400 triệu đồng sửa lại mặt
Hậu trường phim
12:09:41 17/11/2026
Khả năng Tiếng Anh của Sơn Tùng
Nhạc việt
12:06:54 17/11/2026
Jennie (BLACKPINK) lần đầu góp mặt tại Grammy đã đụng độ Taylor Swift
Nhạc quốc tế
12:00:59 17/11/2026
Cà Mau phát triển mô hình du lịch cộng đồng trong vuông tôm
Du lịch
11:56:16 17/11/2026
Thứ Tư, thứ Năm 18-19/11: 3 tuổi Bất Ngờ được Trao Việc Lớn, tạo đà bứt phá sự nghiệp
Trắc nghiệm
11:42:24 17/11/2026
Nhịn mẹ chồng suốt 2 năm, tôi bật lại đúng 1 lần đã bị chồng đuổi về nhà ngoại, tin nhắn xin lỗi sau đó khiến tôi càng phẫn nộ
Góc tâm tình
11:37:08 17/11/2026
Tình cảnh của ngọc nữ A sau khi lộ hợp đồng mang thai hộ, phải bán gấp căn hộ view sông để trả tiền cho đại gia
Sao châu á
11:23:48 17/11/2026
Lần đầu gặp gỡ của Thuỷ Tiên - Công Vinh
Sao việt
10:50:26 17/11/2026
Đội sinh viên Viện Công nghệ Hàng không Vũ trụ giành giải Nhất cuộc thi của NASA
Học hành
10:43:57 17/11/2026
Vườn thú Phàn Chi Hoa gây sốt vì loạt động vật béo phì, quá khổ
Phát hiện 35 kg vàng trong một khe núi, cơ quan chức năng lập tức điều tra, hé lộ sự thật bất ngờ

3 trận mưa sao băng đáng chú ý trong tháng 9: Khu vực nào có thể quan sát?
Phát hiện siêu Trái đất khổng lồ, quỹ đạo rất kỳ lạ và thực ra không nên tồn tại
Công bố bức ảnh chi tiết nhất về trung tâm Dải Ngân hà
Phơi bày bí mật 13 tỷ năm về phân tử đầu tiên khai sinh ra vũ trụ
"Hành tinh cấm" xuất hiện dấu hiệu làm giới khoa học bối rối
Ngày 28/2 này, một sự kiện đặc biệt sẽ xảy ra
Đài thiên văn Mỹ chụp được 'tương lai' của Trái Đất
Phát hiện thứ kinh dị 'xâm chiếm' vũ trụ từ 10 tỉ năm trước
Phát hiện một kỷ nguyên chưa từng biết của vũ trụ
Tín hiệu vô tuyến từ thế giới 13 tỉ năm trước chạm đến Trái Đất
Hành trình kéo dài hàng tỷ năm của thiên thạch cổ xưa
Phát hiện hành tinh khổng lồ tồn tại bí ẩn, thách thức các nhà khoa học
Người hầu gái trở thành nhà thiên văn học
Phát hiện đối tượng bí ẩn, hình cầu hoàn hảo nằm sâu trong vũ trụ
Ngày này gần 50 năm trước, Trái Đất đột nhiên mất đi lực hút
Sắp diễn ra hiện tượng 'Trăng máu' của năm
Những sự kiện thiên văn học lớn nhất năm 2025
Tín hiệu lạ đến từ thiên hà chết
Các hành tinh 'rủ nhau' diễu hành vũ trụ trong ngày 21/1
Khám phá lịch sử bí ẩn của thiên hà Tiên Nữ láng giềng
2 tiểu hành tinh bay sượt qua Trái Đất vào dịp Noel có gây nguy hiểm?
Trời trở lạnh, đừng vội mua áo khoác dày: 5 kiểu áo mỏng nhẹ vẫn đủ ấm, mặc đi làm hay đi chơi đều đẹp
3 con giáp 'may túi ba gang' đựng tiền vàng, sự nghiệp tăng tiến, ăn ở hiền lành tiền của tự về tay sau ngày 17/11/2026
MC Khánh Vy và Tùng Chi: Cách nhau 25 tuổi, mối quan hệ gây bất ngờ
Học vấn của MC Tùng Chi
Người phụ nữ gốc Á là "nữ hoàng gõ búa" của nhà đấu giá lừng danh thế giới: Một câu đùa chốt đơn bộ xương khủng long hơn 1.200 tỷ
Bức vẽ trong hội thi làm thiệp chào mừng ngày Nhà giáo 20/11 nhận gần 40 nghìn lượt thích: Càng xem kĩ càng thấy ý nghĩa
Cô gái chi 4 tỷ đồng phẫu thuật thẩm mỹ, diện mạo mới khiến ai cũng sốc
Tùng Chi, Diệp Chi nghỉ việc ở VTV: Hai "cô Chi" từng làm BTV rồi lên sếp, cả nước quen mặt
Nhĩ Thái Hoàn Châu Cách Cách: Sự nghiệp tụt dốc, ngoại hình gây tranh cãi
Đây là Huỳnh Hiểu Minh sau khi yêu thiên kim tiểu thư kém 22 tuổi
3 con giáp giàu có và viên mãn bậc nhất, tiền đầy túi, tình đầy tim trong năm Đinh Mùi 2027
Han Hyo Joo và đàn em kém 7 tuổi dính tin đồn hẹn hò, xứng đôi cỡ nào mà netizen đòi cưới gấp?
Tin buồn: Nữ diễn viên phim giờ vàng vừa qua đời đột ngột ở tuổi 23 giữa lúc phim đang phát sóng
Sau ngày mai, thứ Hai 16/11/2026, 3 con giáp 'gánh bạc gánh vàng' về nhà, tiền tài quấn lấy thân, sung túc bất ngờ
Hyomin (T-ara) thu hút sự chú ý với phong cách thời trang sân bay
Nữ diễn viên cả nước biết mặt bí mật cưới rồi mang thai với tổng tài 40 ngàn tỷ, ra nước ngoài chờ sinh con
Sau đêm nay, 3 con giáp thăng hoa tình - tiền, sự nghiệp 'phất lên như diều gặp gió', giàu sang sung sướng
5 kiểu áo sweater khiến tủ đồ thu đông trở nên thú vị hơn