NTM Lô Lô Chải: Từ bản làng heo hút tới biểu tượng sức sống nơi biên cương

Lô Lô Chải là biểu tượng sống động về sự hồi sinh ngoạn mục của một bản làng heo hút.

Nơi đây, bà con dân tộc Lô Lô đang “an cư lạc nghiệp” nhờ mô hình du lịch cộng đồng, củng cố thêm một lớp “phên giậu sống” vững vàng nơi địa đầu Tổ quốc.

Trong Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2021 – 2025, Chương trình phát triển du lịch nông thôn lần đầu tiên được đưa vào thành một chương trình riêng. Tiếp đó, ngày 02/8/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 922/QĐ-TTg Phê duyệt Chương trình phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới. Điều này đã khẳng định rõ hướng đi mới góp phần thực hiện hiệu quả, bền vững các tiêu chí nông thôn mới.

Triển khai thực hiện các Chương trình này, tỉnh Lào Cai đã chủ động, nỗ lực khai thác các giá trị của địa phương và sản phẩm nông nghiệp để đẩy mạnh phát triển du lịch ở vùng nông thôn, miền núi, xác định đây là một trong những dòng sản phẩm du lịch chính của địa phương.

Sức hút “Làng du lịch tốt nhất thế giới”

Háo hức trải nghiệm thực tế ngôi “Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025″ theo bình chọn của Tổ chức Du lịch thế giới (UN Tourism), chúng tôi vượt hàng trăm cây số từ Hà Nội tới Lô Lô Chải, ngôi làng nhỏ bé ở cao nguyên đá Đồng Văn, nơi cộng đồng người Lô Lô (một trong những dân tộc ít người nhất ở Việt Nam) đã sinh sống, bám trụ qua bao thế hệ.

Lô Lô Chải hiện ra trước mắt khi trời sẩm tối, ánh đèn từ những ngôi nhà trên triền núi tạo nên một khung cảnh lung linh, rực rỡ và vô cùng sống động.

Điểm dừng chân của chúng tôi là một homestay với nét cổ kính bên ngoài nhưng bên trong lại là không gian thoải mái, tiện nghi, khiến du khách cảm nhận trọn vẹn sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại.

Không muốn bỏ lỡ từng phút giây hòa mình vào cuộc sống của ngôi làng nổi tiếng, chúng tôi đi dạo một vòng, sà vào hàng khoai nướng, trứng nướng… bên đường để hơ ấm bàn tay bên bếp than hồng, rồi hít hà rất nhiều mùi vị món ăn thơm phức từ các quán hàng…

Không gian đầy ắp tiếng nhạc, tiếng hát hò giao lưu vui vẻ của du khách, kéo dài tới gần nửa đêm.

Sáng hôm sau, chúng tôi tiếp tục khám phá Lô Lô Chải. Điều làm nên sự khác biệt ở đây chính là ý thức bảo tồn văn hóa của người dân.

Kiến trúc truyền thống nhà trình tường (xây bằng đất) lợp ngói âm dương, bao quanh bởi những tường rào đá xếp tay thủ công vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên bản, không bị tình trạng “bê tông hóa”. Cùng với đó, nhiều giá trị văn hóa bản địa khác cũng tiếp tục được gìn giữ và và phát huy bản sắc.

Vô số góc check-in “sống ảo” độc đáo chính là một trong những lý do khiến ngôi làng nhỏ bé này trở thành một xu hướng du lịch, nhất là với giới trẻ.

Vô số góc check-in “sống ảo” độc đáo chính là một trong những lý do khiến ngôi làng nhỏ bé này trở thành một xu hướng du lịch, nhất là với giới trẻ.

Sự “hồi sinh” ngoạn mục của một bản làng heo hút

Nhiều năm về trước, Lô Lô Chải là một trong những bản làng nghèo khó nhất ở địa bàn heo hút của tỉnh Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang). Kế mưu sinh chỉ quanh quẩn với cây ngô, củ sắn trên đất đá cằn cỗi.

Và rồi “ngọn lửa hy vọng” đã được thắp lên kể từ khi mô hình phát triển du lịch cộng đồng được áp dụng tại địa phương.

Thay vì ly hương tìm kiếm công việc, bà con Lô Lô chọn cách làm giàu ngay tại quê nhà. Những ngôi nhà trình tường cổ kính được cải tạo thành những homestay ấm cúng.

Sự chuyển mình này đã mang lại nhiều “quả ngọt”. Theo thống kê gần đây, trong tổng số khoảng 120 hộ dân tại Lô Lô Chải, đã có tới gần 50% tham gia trực tiếp vào mô hình du lịch cộng đồng, cung cấp dịch vụ lưu trú và ẩm thực.

Thu nhập bình quân của người dân Lô Lô Chải đã tăng gấp 3-4 lần so so với trước đây. Mỗi lao động trực tiếp trong các homestay có thu nhập từ 5 – 7 triệu đồng/tháng. Trung bình các hộ làm du lịch có thu nhập 16 – 20 triệu đồng/tháng, nhờ đó, nhiều gia đình thoát nghèo bền vững.

Với thu nhập ổn định, có thể an cư trên vùng đất toàn đá núi, hàng chục gia đình người Lô Lô đã đầu tư sửa sang, nâng cấp nhà cửa truyền thống, gắn bó lâu dài với từng tấc đất biên cương.

Ngôi làng nhỏ bé này là một ví dụ điển hình về việc phát triển kinh tế dựa trên việc giữ gìn bản sắc văn hóa và môi trường tự nhiên, giúp đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo bền vững.