Nhân vật lưu vong bất ngờ tái xuất trong bàn cờ hậu chiến Gaza

Mohammad Dahlan, cựu lãnh đạo an ninh của phong trào Fatah và hiện sống lưu vong tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đang trở lại tâm điểm chú ý sau thông tin Giám đốc Cơ quan An ninh Nội địa Israel (Shin Bet) David Zini được cho là đã gặp ông tại Abu Dhabi trong thời gian gần đây.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía Tây Gaza, ngày 9/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo đài truyền hình KAN của Israel, cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh xung đột Gaza vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và các bên đang tìm kiếm những phương án cho giai đoạn hậu chiến.

Mohammad Dahlan từng là một trong những nhân vật quyền lực nhất của chính quyền Palestine. Ông nổi lên vào thập niên 1990 với vai trò người đứng đầu đầu tiên của Lực lượng An ninh Phòng ngừa Palestine, cơ quan phụ trách tình báo nội bộ và các hoạt động bán quân sự trực thuộc Bộ Nội vụ Palestine. Trong giai đoạn này, Dahlan được xem là “cánh tay an ninh” quan trọng của phong trào Fatah tại Dải Gaza và có ảnh hưởng lớn đến các quyết sách chính trị – an ninh của Chính quyền Palestine.

Năm 2002, Dahlan từ chức để phản đối việc cải cách chính trị bị trì hoãn. Tuy nhiên, ông vẫn tiếp tục duy trì ảnh hưởng lớn trong nội bộ Fatah và được phương Tây, đặc biệt là chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống George W. Bush đánh giá cao.

Có thời điểm Washington được cho là đã thúc đẩy Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas bổ nhiệm Dahlan làm phó tổng thống vào năm 2007. Tuy nhiên, Tổng thống Abbas lại xem ông như một đối thủ chính trị tiềm tàng.

Dù sống lưu vong, Dahlan vẫn giữ ảnh hưởng nhất định trong chính trường Palestine và khu vực Arập. Ông nhiều lần công khai chỉ trích cả Fatah lẫn Hamas về tình trạng tham nhũng và quản lý yếu kém. Sau khi Hamas giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2006, Dahlan từng chỉ trích mạnh mẽ lực lượng này, đồng thời tham gia cuộc đối đầu quyền lực đẫm máu giữa Fatah và Hamas tại Gaza.

Tuy nhiên, lập trường của Dahlan đối với Hamas dần thay đổi theo thời gian. Đến năm 2017, quan hệ giữa hai bên đã được cải thiện đáng kể, thậm chí ông còn tham gia một phiên họp cơ quan lập pháp do Hamas tổ chức qua hình thức trực tuyến. Theo báo Wall Street Journal, Dahlan hiện duy trì liên lạc với Hamas và được cho là thừa nhận vai trò của lực lượng này trong đời sống chính trị Palestine là thực tế khó thay đổi.

Trong bối cảnh chiến sự Gaza kéo dài, một số quan chức Arab, Mỹ và Israel được cho là đã xem Dahlan như một ứng viên tiềm năng cho vai trò lãnh đạo Gaza thời hậu chiến. Điều này khiến mọi động thái liên quan đến ông, đặc biệt là các cuộc gặp với giới chức an ninh Israel, đều thu hút sự quan tâm lớn.

Hiện Shin Bet chưa xác nhận thông tin về cuộc gặp giữa David Zini và Mohammad Dahlan, chỉ tuyên bố rằng cơ quan này “không bình luận về lịch trình làm việc của giám đốc”. Tuy vậy, giới quan sát cho rằng cuộc tiếp xúc, nếu có thật, phản ánh những nỗ lực âm thầm nhằm định hình cấu trúc quyền lực mới tại Gaza sau chiến tranh.