Nếp Tan Tú Lệ
Nếp Tú Lệ được xếp vào một trong những loại nếp ngon nhất nước ta, đồ lên thành xôi có vị thơm ngọt và dẻo, rời từng hạt chứ không dính chặt lấy nhau như đa phần các loại nếp thường khác.
Nếp Tú Lệ còn gọi là nếp Tan Lả (theo tiếng của người Thái) là loại gạo nếp đặc sản chỉ có ở thung lũng Tú Lệ, Văn Chấn, Yên Bái.
Gạo nếp Tú Lệ hạt to, tròn, trắng trong, mẩy không bị gẫy, đồ lên dẻo thơm
Ai đã từng thăm Yên Bái vào Nghĩa Lộ, lên Tú Lệ, Mù Cang Chải sẽ cảm nhận được sự trong lành của khí hậu, bao la hùng vĩ của núi đồi và tấm lòng hồn hậu, mến khách của người dân Tây Bắc.
Do những đặc trưng của điều kiện tự nhiên, phương thức canh tác của bà con dân tộc Tây Bắc (dân tộc Dao, Thái) đã làm ra loại nông sản mang tính đặc trưng vùng miền. Một lần thưởng thức sẽ không bao giờ quên.
Nếp Tú Lệ được xếp vào một trong những loại nếp ngon nhất nước ta, đồ lên thành xôi có vị thơm ngọt và dẻo, rời từng hạt chứ không dính chặt lấy nhau như đa phần các loại nếp thường khác. Nếp Tú Lệ còn gọi là nếp Tan Lả (theo tiếng của người Thái) là loại gạo nếp đặc sản chỉ có ở thung lũng Tú Lệ, Văn Chấn, Yên Bái.
Gạo nếp ở đây rất ngon, dẻo thơm nổi tiếng là vì cánh đồng lúa được tưới mát bởi con suối đầu nguồn Mường Lùng, lúa được gieo trồng trên một nền đất hiếm, tầng phong hóa mỏng, nồng độ kali cao, thung lũng Tú Lệ lại nằm gọn giữa ba ngọn núi cao là Khau Phạ, Khau Thán và Khau Song nên biên độ dao động nhiệt độ trong ngày lớn, thời gian đêm dài hơn ngày. Đây là yếu tố quan trọng làm tăng mạch tinh bột Aminôtécpin, quyết định sự dẻo thơm của hạt gạo. Thêm nữa là cấu tạo của đất Tú Lệ tơi xốp, dễ thấm nước và khí hậu trong lành, thuận lợi cho cây lúa phát triển tự nhiên nên cây nếp Tan Lả trồng xuống bén rễ xanh non mơn mởn. Chính vì vậy nếp Tan Tú Lệ được coi là gạo sạch và có mùi thơm rất lạ. Điều đặc biệt hơn nữa là không nơi nào trồng được loại lúa này mà cho thứ gạo thơm, dẻo như vùng thung lũng Tú Lệ.
Thung lũng Tú Lệ – nơi gieo trồng giống lúa Tú Lệ thơm ngon nổi tiếng
Theo truyền thuyết kể rằng: Ngày xưa, đã lâu lắm rồi, tổ tiên của người Thái được Tiên ông ban cho một giống thóc quý. Tiên ông dạy rằng, hãy tìm một nơi thích hợp để gieo trồng, sẽ được loại nếp thơm ngon. Người Thái đã mang giống lúa ấy đi gieo ở khắp vùng Tây Bắc, nhưng không nơi nào có được kết quả như lời Tiên ông dặn, nơi thóc không nảy mầm, nơi thì lúa còi cọc bông lép… Khi đoàn người đi tới chân đèo Khau Phạ (Sừng trời), dừng chân bên con suối Mường Lùng uống nước, thấy dòng nước mát, ngọt lịm, ngẩng mặt lên là thung lũng tươi tốt.
Già làng của tộc người Thái đã quyết định ở lại vỡ ruộng trồng lúa, quả nhiên thóc tiên gieo xuống đã nhanh nảy mầm và tươi tốt lạ thường, khi trổ bông tỏa ra một hương thơm tinh khiết. Khi lúa chín, đem xay được những hạt gạo to tròn, trắng trong, có hương thơm quyến rũ vô cùng.
Mang gạo ấy đồ lên được đĩa xôi vừa dẻo, lại có vị béo ngậy và ngọt đậm vô cùng, hương thơm bay khắp bản. Con trai trong bản ăn giống nếp ấy trở thành những thanh niên khỏe mạnh dẻo dai, làm ruộng, làm nương không biết mệt, khi cất tiếng thổi khèn, tiếng khèn làm say lòng gái bản. Các cô gái Thái ăn giống nếp ấy thì có nước da trắng hồng mịn màng, mái tóc đen nhánh, miệng cười như hoa, quay sa dệt vải, hoa văn như có hồn làm đám trai bản ngẩn ngơ, thổn thức…
Cảm tạ tấm lòng Tiên ông ban cho giống thóc quý, nên vào khoảng tháng 10, mùa lúa chín, những người Thái ở Tú Lệ thường tổ chức lễ cúng Cơm mới. Lễ vật cúng là những bông lúa to hạt mẩy làm cốm, thóc đồ.
Niềm vui mùa gặt – Ảnh: Thanh Miền
Để có được xôi nếp thơm ngon người dân Tú Lệ phải tỉ mỉ chăm sóc những thửa ruộng của mình từ lúc gieo trồng đến lúc gặt hái, tận mắt chứng kiến chúng ta mới hiểu hết giá trị của từng hạt nếp. Nếp Tan Lả được người Thái Tú Lệ chế biến thành nhiều món ăn mang đặc trưng địa phương để giới thiệu với khách, nhất là trong lễ hội Lồng Tồng. Cốm làm từ nếp non, gói trong lá dong xanh như tăng thêm màu xanh của cốm và tỏa ra hương thơm của sữa lúa. Xôi nếp Tú Lệ dẻo thơm mà cầm trên tay không bị dính, bề mặt hạt xôi có lớp dầu làm nên vị béo ngậy hiếm có. Ngoài thổi xôi, gạo nếp Tú Lệ dùng để làm bánh trưng, bánh dày hay chế biến các món bánh khác cũng vô cùng thơm ngon. Rượu cần làm bằng nếp Tú Lệ thì ngon không thứ gì sánh nổi.
Mâm xôi ngũ sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc – Ảnh: Internet
Lý giải về những đặc trưng của nếp Tú Lệ, các nhà khoa học cho rằng sở dĩ gạo nếp Tú Lệ dẻo, thơm là vì được gieo trên một nền đất hiếm, tầng phong hóa mỏng và nồng độ kali cao tạo nên nét đặc thù của nếp Tú Lệ, không lẫn với bất cứ nơi nào khác. Nếp thơm Tú Lệ là đặc sản trời cho mà không ở vùng cao nào có được và đã trở thành niềm tự hào của những người dân Tú Lệ nói riêng, Yên Bái nói chung.
Ý thức được giá trị đặc biệt của giống lúa nếp Tú Lệ, những năm qua huyện Văn Chấn đã triển khai các dự án về phục tráng giống lúa nếp Tan Tú Lệ. Ngày 13/10/2008, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp chứng nhận bảo hộ độc quyền nhãn hiệu tập thể “Nếp Tú Lệ” cho sản phẩm gạo nếp của Hội Nông dân xã Tú Lệ. Sản phẩm gạo nếp Tan là một trong số nông sản đặc sản đã được đưa vào hệ thống siêu thị ở Hà Nội và một số tỉnh thành phố trong cả nước.
Đặc sản Quảng Ninh Loạt món ngon "đốn tim" du khách
Đi du lịch du khách không chỉ muốn ngắm cảnh đẹp mà còn muốn thưởng thức, khám phá những món ăn đặc sản vùng miền. Đến với Quảng Ninh không chỉ nổi tiếng với nhiều vịnh đẹp, mà nơi đây còn nổi tiếng với rất nhiều món ăn ngon hấp dẫn du khách. Chả mực Hạ long. Ảnh minh họa/https://dulich.petrotimes.vn. Chả mực Hạ...
Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Mâm cơm nhà tối nay tôi nấu thực đơn 5 món mà chồng con tấm tắc khen là "cực kỳ hao cơm"!

Trời chuyển lạnh, mâm cơm nhà mà có món này còn ngon hơn cả ăn thịt gà, thịt bò

Loại rau cực tốt cho phụ nữ, đem trộn với thịt băm thành món ăn giòn tan và ngon khó cưỡng!

Loại rau có hình dáng lạ mắt, vô cùng bổ dưỡng ít người biết, đem làm 2 món này thì ăn mãi không chán

Một món ăn thơm nức mũi, đậm đà chua cay ngọt, "đánh bay" cả nồi cơm trong nháy mắt

5 loại thực phẩm màu trắng và công thức nấu món ăn giúp làn da "ngậm nước" căng bóng ngay cả mùa đông

Làn da của phụ nữ đẹp khi gan khỏe mạnh: 4 món nấu đơn giản, ăn luân phiên giúp dưỡng gan và làn da hồng hào

Chỉ cần xào nhanh trong chảo nóng là bạn sẽ có được món ăn giòn, mềm và thơm ngon

Mâm cơm nhà mùa đông ai cũng khen nức nở vì có món ăn nấu chỉ 15 phút mà thơm phức và bổ dưỡng

1 trong 3 món ăn này chứa lượng sắt gấp 7 lần thịt bò, ăn nhiều vào mùa đông sẽ giúp bổ sung máu và giữ ấm cơ thể

Đúng 1 nguyên liệu mà tôi làm ra 3 món ngon đỉnh chóp chỉ trong 30 phút

4 món kho với củ cải mềm ngon, đậm đà, mùa đông mà nấu thì chỉ có tốn cơm
Có thể bạn quan tâm

Phim có Vân Dung rời rạp, phim có Tiểu Vy nguy khốn
Hậu trường phim
00:01:40 23/11/2026
Anh quản ngục đẹp trai ở trại giam hot nhất MXH Việt hiện tại, làm được anh cười chỉ có đúng 1 người!
Phim việt
23:52:50 22/11/2026
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Choi Kyo-jin xin từ chức sau kỳ thi đại học
Thế giới
23:31:05 22/11/2026
Đời tư kín tiếng của 'diễn viên nghìn tỉ' càn quét phòng vé Việt dịp cuối năm
Sao việt
23:24:17 22/11/2026
Britney Spears xin lỗi gia đình sau nhiều năm mâu thuẫn
Sao âu mỹ
23:21:44 22/11/2026
Trấn Thành bồi hồi kể kỷ niệm được Ngọc Sơn quan tâm thuở mới vào nghề
Tv show
23:19:35 22/11/2026
Hạt diêm mạch được ví là "mẹ của các loại ngũ cốc" đặc biệt tốt cho 4 nhóm người này
Sức khỏe
23:03:38 22/11/2026
Ca sĩ Bảo Trâm Idol: Từ nhân viên văn phòng đến ca sĩ của concert quốc gia
Nhạc việt
22:37:39 22/11/2026
Hoa hậu 50 tuổi bị bắt: Vạch trần đường đi của 620 tỷ đồng, chồng nhận 75 tỷ
Sao châu á
22:34:52 22/11/2026
Doue đứt dây chằng, nghỉ hết mùa 2026/27
Sao thể thao
22:17:49 22/11/2026
“Tiết canh” của Việt Nam và “Gan bò sống” của Hàn Quốc có gì khác biệt?
Ngọt, giòn Măng tre Bát Độ Yên Bái



Món ngon bản xứ phải thử khi đến Mù Căng Chải
Những món ngon không thể bỏ lỡ ở Mù Căng Chải
Món bánh đập hến xào lạ miệng ở Hội An
Độc đáo ẩm thực Sơn La
Những món xôi sắc màu
Ăn gì khi đến Tuyên Quang?
Bí quyết làm gà rang gừng thơm lừng góc bếp
Ngon - độc - lạ đặc sản Hà Tiên
Dẻo thơm bánh bó quê nhà
Ăn tối giản với bánh tráng nghèo, gỏi cuốn sang
Phát sốt với hồng da tre Thái Nguyên
Nét ẩm thực độc đáo của các khu vực Đông Bắc và trung du miền núi Bắc Bộ
Cỗ lá Ẩm thực đặc sản của Xứ Mường
Không cần mua sơn hào hải vị, mâm cơm chưa đến 100.000 đồng này vẫn có món khiến cả nhà tranh nhau gắp
Cuối tuần ngại nấu nướng thì cứ món này mà "triển", chỉ 10 phút là lên mâm, ngon mê
Loại rau được ví như 'rau trường thọ', tốt cho người bị tuyến giáp, cực phù hợp khi ăn vào mùa đông
Ôi sao lại có món ngon hợp với ngày lạnh thế này, vừa ăn vừa xuýt xoa húp nước mãi không chán
4 gợi ý món ngon, dễ chế biến, giàu canxi, tốt cho xương nên tăng cường bổ sung vào mâm cơm mùa đông
Đây mới là cách nấu súp lơ ngon nhất, chỉ vài phút là xong
Nếu không muốn xào nấu nhiều, hãy nấu một nồi thế này ăn kèm với cơm rất tuyệt và thơm lừng
Một món canh với nước dùng sánh đặc sôi liu riu trong nồi ấm, thịt mềm mướt ăn cùng cơm ngon không gì bằng
Nữ ca sĩ đình đám SN 1995 công bố tin cưới và mang thai cùng lúc với chồng quân nhân
Sắc vóc quyến rũ của "nữ thần màn ảnh Hàn" Kim Hye Soo ở tuổi 56
Công chúa Kpop gặp "đối thủ nặng ký", 5 năm tranh nhau spotlight không biết mệt
Từ thứ Hai 23/11 đến hết tháng 11: 3 cung hoàng đạo đón vận may lớn, Cơ Hội Tăng Lương
Từ nay tới Tết Dương Lịch: 3 con giáp Tiền Về Như Nước
4 con giáp có khả năng "âm thầm làm giàu" trong năm 2027: Càng về hậu vận càng sung túc, vị trí thứ 2 đặc biệt đáng chú ý
Tử vi tuần mới 12 con giáp (23 - 29/11): Tuổi nào có cơ hội tăng thu nhập, tuổi nào cần giữ tiền?
7 ngày cuối cùng tháng 11 dương: 3 con giáp Tiền - Tài - Danh - Lộc hội tụ làm gì cũng thuận lợi
Đẳng cấp Triệu Lệ Dĩnh
Mẹ vợ của nam diễn viên ngông cuồng nhất showbiz: Là đại gia kim cương, trẻ đẹp cao 1m75 và hơn con rể 6 tuổi
Ông Trump ra sắc lệnh hạn chế chia sẻ thông tin với Quốc hội Mỹ
Google vấp phải phản ứng từ chính nhân viên khi muốn đưa AI vào trường học
Một "thành phố chết" bất ngờ gây sốt: Chỉ có 5 chiếc taxi, đến chuột cũng không buồn ở
3 con giáp càng nổi bật càng dễ bị ghét ngầm
"Con gái" Trấn Thành 10 tuổi giật giải tại LHP Việt Nam, có bộ sưu tập nghìn tỷ: Càng lớn càng quá xinh đẹp
49 ngày tới: 3 con giáp Trúng Số giàu to
Trúng số độc đắc đúng ngày 22/11/2026, 3 con giáp như 'ngựa phi nước đại', công việc kiếm bộn tiền, không hoá rồng cũng hoá phượng hoàng