Nếp Tan Tú Lệ

Nếp Tú Lệ được xếp vào một trong những loại nếp ngon nhất nước ta, đồ lên thành xôi có vị thơm ngọt và dẻo, rời từng hạt chứ không dính chặt lấy nhau như đa phần các loại nếp thường khác.

Nếp Tú Lệ còn gọi là nếp Tan Lả (theo tiếng của người Thái) là loại gạo nếp đặc sản chỉ có ở thung lũng Tú Lệ, Văn Chấn, Yên Bái.

Nếp Tan Tú Lệ - Hình 1

Gạo nếp Tú Lệ hạt to, tròn, trắng trong, mẩy không bị gẫy, đồ lên dẻo thơm

Ai đã từng thăm Yên Bái vào Nghĩa Lộ, lên Tú Lệ, Mù Cang Chải sẽ cảm nhận được sự trong lành của khí hậu, bao la hùng vĩ của núi đồi và tấm lòng hồn hậu, mến khách của người dân Tây Bắc.

Do những đặc trưng của điều kiện tự nhiên, phương thức canh tác của bà con dân tộc Tây Bắc (dân tộc Dao, Thái) đã làm ra loại nông sản mang tính đặc trưng vùng miền. Một lần thưởng thức sẽ không bao giờ quên.

Nếp Tú Lệ được xếp vào một trong những loại nếp ngon nhất nước ta, đồ lên thành xôi có vị thơm ngọt và dẻo, rời từng hạt chứ không dính chặt lấy nhau như đa phần các loại nếp thường khác. Nếp Tú Lệ còn gọi là nếp Tan Lả (theo tiếng của người Thái) là loại gạo nếp đặc sản chỉ có ở thung lũng Tú Lệ, Văn Chấn, Yên Bái.

Gạo nếp ở đây rất ngon, dẻo thơm nổi tiếng là vì cánh đồng lúa được tưới mát bởi con suối đầu nguồn Mường Lùng, lúa được gieo trồng trên một nền đất hiếm, tầng phong hóa mỏng, nồng độ kali cao, thung lũng Tú Lệ lại nằm gọn giữa ba ngọn núi cao là Khau Phạ, Khau Thán và Khau Song nên biên độ dao động nhiệt độ trong ngày lớn, thời gian đêm dài hơn ngày. Đây là yếu tố quan trọng làm tăng mạch tinh bột Aminôtécpin, quyết định sự dẻo thơm của hạt gạo. Thêm nữa là cấu tạo của đất Tú Lệ tơi xốp, dễ thấm nước và khí hậu trong lành, thuận lợi cho cây lúa phát triển tự nhiên nên cây nếp Tan Lả trồng xuống bén rễ xanh non mơn mởn. Chính vì vậy nếp Tan Tú Lệ được coi là gạo sạch và có mùi thơm rất lạ. Điều đặc biệt hơn nữa là không nơi nào trồng được loại lúa này mà cho thứ gạo thơm, dẻo như vùng thung lũng Tú Lệ.

Nếp Tan Tú Lệ - Hình 2

Thung lũng Tú Lệ – nơi gieo trồng giống lúa Tú Lệ thơm ngon nổi tiếng

Theo truyền thuyết kể rằng: Ngày xưa, đã lâu lắm rồi, tổ tiên của người Thái được Tiên ông ban cho một giống thóc quý. Tiên ông dạy rằng, hãy tìm một nơi thích hợp để gieo trồng, sẽ được loại nếp thơm ngon. Người Thái đã mang giống lúa ấy đi gieo ở khắp vùng Tây Bắc, nhưng không nơi nào có được kết quả như lời Tiên ông dặn, nơi thóc không nảy mầm, nơi thì lúa còi cọc bông lép… Khi đoàn người đi tới chân đèo Khau Phạ (Sừng trời), dừng chân bên con suối Mường Lùng uống nước, thấy dòng nước mát, ngọt lịm, ngẩng mặt lên là thung lũng tươi tốt.

Già làng của tộc người Thái đã quyết định ở lại vỡ ruộng trồng lúa, quả nhiên thóc tiên gieo xuống đã nhanh nảy mầm và tươi tốt lạ thường, khi trổ bông tỏa ra một hương thơm tinh khiết. Khi lúa chín, đem xay được những hạt gạo to tròn, trắng trong, có hương thơm quyến rũ vô cùng.

Mang gạo ấy đồ lên được đĩa xôi vừa dẻo, lại có vị béo ngậy và ngọt đậm vô cùng, hương thơm bay khắp bản. Con trai trong bản ăn giống nếp ấy trở thành những thanh niên khỏe mạnh dẻo dai, làm ruộng, làm nương không biết mệt, khi cất tiếng thổi khèn, tiếng khèn làm say lòng gái bản. Các cô gái Thái ăn giống nếp ấy thì có nước da trắng hồng mịn màng, mái tóc đen nhánh, miệng cười như hoa, quay sa dệt vải, hoa văn như có hồn làm đám trai bản ngẩn ngơ, thổn thức…

Cảm tạ tấm lòng Tiên ông ban cho giống thóc quý, nên vào khoảng tháng 10, mùa lúa chín, những người Thái ở Tú Lệ thường tổ chức lễ cúng Cơm mới. Lễ vật cúng là những bông lúa to hạt mẩy làm cốm, thóc đồ.

Nếp Tan Tú Lệ - Hình 3

Niềm vui mùa gặt – Ảnh: Thanh Miền

Để có được xôi nếp thơm ngon người dân Tú Lệ phải tỉ mỉ chăm sóc những thửa ruộng của mình từ lúc gieo trồng đến lúc gặt hái, tận mắt chứng kiến chúng ta mới hiểu hết giá trị của từng hạt nếp. Nếp Tan Lả được người Thái Tú Lệ chế biến thành nhiều món ăn mang đặc trưng địa phương để giới thiệu với khách, nhất là trong lễ hội Lồng Tồng. Cốm làm từ nếp non, gói trong lá dong xanh như tăng thêm màu xanh của cốm và tỏa ra hương thơm của sữa lúa. Xôi nếp Tú Lệ dẻo thơm mà cầm trên tay không bị dính, bề mặt hạt xôi có lớp dầu làm nên vị béo ngậy hiếm có. Ngoài thổi xôi, gạo nếp Tú Lệ dùng để làm bánh trưng, bánh dày hay chế biến các món bánh khác cũng vô cùng thơm ngon. Rượu cần làm bằng nếp Tú Lệ thì ngon không thứ gì sánh nổi.

Nếp Tan Tú Lệ - Hình 4

Mâm xôi ngũ sắc của đồng bào các dân tộc Tây Bắc – Ảnh: Internet

Lý giải về những đặc trưng của nếp Tú Lệ, các nhà khoa học cho rằng sở dĩ gạo nếp Tú Lệ dẻo, thơm là vì được gieo trên một nền đất hiếm, tầng phong hóa mỏng và nồng độ kali cao tạo nên nét đặc thù của nếp Tú Lệ, không lẫn với bất cứ nơi nào khác. Nếp thơm Tú Lệ là đặc sản trời cho mà không ở vùng cao nào có được và đã trở thành niềm tự hào của những người dân Tú Lệ nói riêng, Yên Bái nói chung.

Ý thức được giá trị đặc biệt của giống lúa nếp Tú Lệ, những năm qua huyện Văn Chấn đã triển khai các dự án về phục tráng giống lúa nếp Tan Tú Lệ. Ngày 13/10/2008, Cục Sở hữu trí tuệ đã cấp chứng nhận bảo hộ độc quyền nhãn hiệu tập thể “Nếp Tú Lệ” cho sản phẩm gạo nếp của Hội Nông dân xã Tú Lệ. Sản phẩm gạo nếp Tan là một trong số nông sản đặc sản đã được đưa vào hệ thống siêu thị ở Hà Nội và một số tỉnh thành phố trong cả nước.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Có
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Không cần mua sơn hào hải vị, mâm cơm chưa đến 100.000 đồng này vẫn có món khiến cả nhà tranh nhau gắpKhông cần mua sơn hào hải vị, mâm cơm chưa đến 100.000 đồng này vẫn có món khiến cả nhà tranh nhau gắp
22:01:41 21/11/2026
Cuối tuần ngại nấu nướng thì cứ món này mà "triển", chỉ 10 phút là lên mâm, ngon mêCuối tuần ngại nấu nướng thì cứ món này mà "triển", chỉ 10 phút là lên mâm, ngon mê
10:56:06 22/11/2026
Loại rau được ví như 'rau trường thọ', tốt cho người bị tuyến giáp, cực phù hợp khi ăn vào mùa đôngLoại rau được ví như 'rau trường thọ', tốt cho người bị tuyến giáp, cực phù hợp khi ăn vào mùa đông
08:10:33 21/11/2026
Ôi sao lại có món ngon hợp với ngày lạnh thế này, vừa ăn vừa xuýt xoa húp nước mãi không chánÔi sao lại có món ngon hợp với ngày lạnh thế này, vừa ăn vừa xuýt xoa húp nước mãi không chán
21:54:34 21/11/2026
4 gợi ý món ngon, dễ chế biến, giàu canxi, tốt cho xương nên tăng cường bổ sung vào mâm cơm mùa đông4 gợi ý món ngon, dễ chế biến, giàu canxi, tốt cho xương nên tăng cường bổ sung vào mâm cơm mùa đông
21:58:43 21/11/2026
Đây mới là cách nấu súp lơ ngon nhất, chỉ vài phút là xongĐây mới là cách nấu súp lơ ngon nhất, chỉ vài phút là xong
22:04:44 21/11/2026
Nếu không muốn xào nấu nhiều, hãy nấu một nồi thế này ăn kèm với cơm rất tuyệt và thơm lừngNếu không muốn xào nấu nhiều, hãy nấu một nồi thế này ăn kèm với cơm rất tuyệt và thơm lừng
22:08:34 21/11/2026
Một món canh với nước dùng sánh đặc sôi liu riu trong nồi ấm, thịt mềm mướt ăn cùng cơm ngon không gì bằngMột món canh với nước dùng sánh đặc sôi liu riu trong nồi ấm, thịt mềm mướt ăn cùng cơm ngon không gì bằng
21:54:16 22/11/2026

Tin đang nóng

Nữ ca sĩ đình đám SN 1995 công bố tin cưới và mang thai cùng lúc với chồng quân nhânNữ ca sĩ đình đám SN 1995 công bố tin cưới và mang thai cùng lúc với chồng quân nhân
17:24:02 22/11/2026
Sắc vóc quyến rũ của "nữ thần màn ảnh Hàn" Kim Hye Soo ở tuổi 56Sắc vóc quyến rũ của "nữ thần màn ảnh Hàn" Kim Hye Soo ở tuổi 56
19:35:32 22/11/2026
Công chúa Kpop gặp "đối thủ nặng ký", 5 năm tranh nhau spotlight không biết mệtCông chúa Kpop gặp "đối thủ nặng ký", 5 năm tranh nhau spotlight không biết mệt
22:16:19 22/11/2026
Từ thứ Hai 23/11 đến hết tháng 11: 3 cung hoàng đạo đón vận may lớn, Cơ Hội Tăng LươngTừ thứ Hai 23/11 đến hết tháng 11: 3 cung hoàng đạo đón vận may lớn, Cơ Hội Tăng Lương
20:53:22 22/11/2026
Từ nay tới Tết Dương Lịch: 3 con giáp Tiền Về Như NướcTừ nay tới Tết Dương Lịch: 3 con giáp Tiền Về Như Nước
20:48:22 22/11/2026
4 con giáp có khả năng "âm thầm làm giàu" trong năm 2027: Càng về hậu vận càng sung túc, vị trí thứ 2 đặc biệt đáng chú ý4 con giáp có khả năng "âm thầm làm giàu" trong năm 2027: Càng về hậu vận càng sung túc, vị trí thứ 2 đặc biệt đáng chú ý
21:18:48 22/11/2026
Tử vi tuần mới 12 con giáp (23 - 29/11): Tuổi nào có cơ hội tăng thu nhập, tuổi nào cần giữ tiền?Tử vi tuần mới 12 con giáp (23 - 29/11): Tuổi nào có cơ hội tăng thu nhập, tuổi nào cần giữ tiền?
20:45:58 22/11/2026
7 ngày cuối cùng tháng 11 dương: 3 con giáp Tiền - Tài - Danh - Lộc hội tụ làm gì cũng thuận lợi7 ngày cuối cùng tháng 11 dương: 3 con giáp Tiền - Tài - Danh - Lộc hội tụ làm gì cũng thuận lợi
20:42:08 22/11/2026

Tin mới nhất

Mâm cơm nhà tối nay tôi nấu thực đơn 5 món mà chồng con tấm tắc khen là "cực kỳ hao cơm"!

Mâm cơm nhà tối nay tôi nấu thực đơn 5 món mà chồng con tấm tắc khen là "cực kỳ hao cơm"!

23:12:41 22/11/2026
Hôm nay, tôi xin chia sẻ lại với mọi người mâm cơm nhà mà tôi đã nấu cho gia đình thưởng thức vào bữa tối với 4 món mặn và 1 món canh tủ của mình.
Trời chuyển lạnh, mâm cơm nhà mà có món này còn ngon hơn cả ăn thịt gà, thịt bò

Trời chuyển lạnh, mâm cơm nhà mà có món này còn ngon hơn cả ăn thịt gà, thịt bò

23:09:08 22/11/2026
Khi trời trở lạnh, bạn hãy nấu ngay món ăn này. Món ăn vẫn nóng hổi khi bạn mở nắp, vẫn sôi sùng sục, hương thơm tươi ngon lan tỏa, ngay lập tức làm ấm cơ thể và kích thích vị giác.
Loại rau cực tốt cho phụ nữ, đem trộn với thịt băm thành món ăn giòn tan và ngon khó cưỡng!

Loại rau cực tốt cho phụ nữ, đem trộn với thịt băm thành món ăn giòn tan và ngon khó cưỡng!

23:06:05 22/11/2026
Món này làm dễ mà giòn và có vị ngọt nhẹ, vừa ra khỏi chảo, lớp vỏ ngoài giòn tan và thơm phức, thoang thoảng mùi thịt và hành lá...
Loại rau có hình dáng lạ mắt, vô cùng bổ dưỡng ít người biết, đem làm 2 món này thì ăn mãi không chán

Loại rau có hình dáng lạ mắt, vô cùng bổ dưỡng ít người biết, đem làm 2 món này thì ăn mãi không chán

22:48:54 22/11/2026
Chỉ với một nguyên liệu bình dân, bạn đã có thêm hai lựa chọn cho mâm cơm gia đình. Khi chế biến, hãy chú ý không nấu đậu rồng quá lâu để giữ được độ giòn và vị ngọt tự nhiên.
Một món ăn thơm nức mũi, đậm đà chua cay ngọt, "đánh bay" cả nồi cơm trong nháy mắt

Một món ăn thơm nức mũi, đậm đà chua cay ngọt, "đánh bay" cả nồi cơm trong nháy mắt

22:46:14 22/11/2026
Món thịt heo thái sợi sốt tỏi này là một món ăn dễ làm và để lại ấn tượng đặc biệt với người thưởng thức nhờ hương vị ấn tượng, mùi thơm đặc trưng và vị ngọt ngon trong từng miếng nguyên liệu.
5 loại thực phẩm màu trắng và công thức nấu món ăn giúp làn da "ngậm nước" căng bóng ngay cả mùa đông

5 loại thực phẩm màu trắng và công thức nấu món ăn giúp làn da "ngậm nước" căng bóng ngay cả mùa đông

22:43:45 22/11/2026
Các công thức này sử dụng những nguyên liệu giúp bổ âm, dưỡng phổi, bổ dạ dày và thúc đẩy sản sinh dịch cơ thể. Thường xuyên ăn có thể cải thiện tình trạng da khô, giúp da mềm mại và đàn hồi.
Làn da của phụ nữ đẹp khi gan khỏe mạnh: 4 món nấu đơn giản, ăn luân phiên giúp dưỡng gan và làn da hồng hào

Làn da của phụ nữ đẹp khi gan khỏe mạnh: 4 món nấu đơn giản, ăn luân phiên giúp dưỡng gan và làn da hồng hào

22:06:46 22/11/2026
4 món ăn nấu rất đơn giản nếu chị em dùng luân phiên có thể cải thiện chức năng gan, bồi bổ và dưỡng gan; từ đó giúp làn da trở nên khỏe mạnh, hồng hào.
Chỉ cần xào nhanh trong chảo nóng là bạn sẽ có được món ăn giòn, mềm và thơm ngon

Chỉ cần xào nhanh trong chảo nóng là bạn sẽ có được món ăn giòn, mềm và thơm ngon

22:04:45 22/11/2026
Món ăn tuy dân dã, mộc mạc nhưng lại cực kỳ bắt cơm, đặc biệt là khi thưởng thức cùng bát cơm trắng nóng hổi trong những ngày tiết trời se lạnh.
Mâm cơm nhà mùa đông ai cũng khen nức nở vì có món ăn nấu chỉ 15 phút mà thơm phức và bổ dưỡng

Mâm cơm nhà mùa đông ai cũng khen nức nở vì có món ăn nấu chỉ 15 phút mà thơm phức và bổ dưỡng

22:02:00 22/11/2026
Một nồi hầm với nguyên liệu đơn giản nhưng hương vị thơm ngon, nóng hổi, vẫn còn bốc khói khi dọn ra bàn ăn, sẽ tỏa ra mùi thơm nồng nàn...
1 trong 3 món ăn này chứa lượng sắt gấp 7 lần thịt bò, ăn nhiều vào mùa đông sẽ giúp bổ sung máu và giữ ấm cơ thể

1 trong 3 món ăn này chứa lượng sắt gấp 7 lần thịt bò, ăn nhiều vào mùa đông sẽ giúp bổ sung máu và giữ ấm cơ thể

21:59:38 22/11/2026
3 món ăn này sự kết hợp tuyệt vời giữa thịt và rau củ, thơm ngon, dễ làm, ít chất béo. Chúng tươi ngon, giúp bổ sung máu, tạo sự ấm áp và dễ chịu, giúp bạn dễ dàng vượt qua mùa đông lạnh giá!
Đúng 1 nguyên liệu mà tôi làm ra 3 món ngon đỉnh chóp chỉ trong 30 phút

Đúng 1 nguyên liệu mà tôi làm ra 3 món ngon đỉnh chóp chỉ trong 30 phút

21:57:19 22/11/2026
Chỉ cần thay đổi cách chế biến, 300g thịt xay cũng có thể biến thành một mâm cơm hấp dẫn khiến mọi người khó nhận ra cả ba món đều bắt đầu từ cùng một nguyên liệu.
4 món kho với củ cải mềm ngon, đậm đà, mùa đông mà nấu thì chỉ có tốn cơm

4 món kho với củ cải mềm ngon, đậm đà, mùa đông mà nấu thì chỉ có tốn cơm

15:03:53 20/11/2026
Củ cải kho luôn mềm ngon, đậm đà, hương vị đặc trưng, vô cùng hấp dẫn, ăn với cơm trắng cuốn hút thôi rồi, mùa đông mà nấu thì chỉ có tốn cơm.

Có thể bạn quan tâm

Phim có Vân Dung rời rạp, phim có Tiểu Vy nguy khốn

Phim có Vân Dung rời rạp, phim có Tiểu Vy nguy khốn

Hậu trường phim

00:01:40 23/11/2026
Án mạng karaoke kết thúc đợt chiếu với khoảng 48,47 tỷ đồng, trong khi Bò sữa bay mới thu hơn 19,3 tỷ đồng và đối diện nguy cơ thua lỗ.
Anh quản ngục đẹp trai ở trại giam hot nhất MXH Việt hiện tại, làm được anh cười chỉ có đúng 1 người!

Anh quản ngục đẹp trai ở trại giam hot nhất MXH Việt hiện tại, làm được anh cười chỉ có đúng 1 người!

Phim việt

23:52:50 22/11/2026
Giữa một Trại Giam Hạnh Phúc quy tụ nhiều nhân vật có cá tính đặc biệt, Thượng úy Tú của Ma Ran Đô bất ngờ trở thành cái tên khiến khán giả chú ý.
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Choi Kyo-jin xin từ chức sau kỳ thi đại học

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Choi Kyo-jin xin từ chức sau kỳ thi đại học

Thế giới

23:31:05 22/11/2026
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Choi Kyo-jin xin từ chức hôm nay 22.11, nhận trách nhiệm về tình trạng bối rối do những thay đổi vào phút chót ngay trước kỳ thi đại học năm nay, theo Hãng tin Yonhap.
Đời tư kín tiếng của 'diễn viên nghìn tỉ' càn quét phòng vé Việt dịp cuối năm

Đời tư kín tiếng của 'diễn viên nghìn tỉ' càn quét phòng vé Việt dịp cuối năm

Sao việt

23:24:17 22/11/2026
Sau hai phim trăm tỉ vừa chiếu, Steven Nguyễn gây chú ý khi có tới 3 phim mới ra rạp trong tháng 12 tới. Đằng sau sự xuất hiện dày đặc trước khán giả, nam diễn viên luôn giữ đời tư kín tiếng.
Britney Spears xin lỗi gia đình sau nhiều năm mâu thuẫn

Britney Spears xin lỗi gia đình sau nhiều năm mâu thuẫn

Sao âu mỹ

23:21:44 22/11/2026
Trên Instagram cá nhân, Britney Spears gây bất ngờ khi có lời nhắn gửi đến gia đình sau nhiều năm xa cách vì bất hòa, mâu thuẫn.
Trấn Thành bồi hồi kể kỷ niệm được Ngọc Sơn quan tâm thuở mới vào nghề

Trấn Thành bồi hồi kể kỷ niệm được Ngọc Sơn quan tâm thuở mới vào nghề

Tv show

23:19:35 22/11/2026
Trước khi nói lời chia tay Ngọc Sơn, Trấn Thành dành nhiều thời gian chia sẻ về những kỷ niệm và sự trân trọng dành cho đàn anh.
Hạt diêm mạch được ví là "mẹ của các loại ngũ cốc" đặc biệt tốt cho 4 nhóm người này

Hạt diêm mạch được ví là "mẹ của các loại ngũ cốc" đặc biệt tốt cho 4 nhóm người này

Sức khỏe

23:03:38 22/11/2026
Giàu protein thực vật, chất xơ và khoáng chất, hạt diêm mạch đang trở thành lựa chọn quen thuộc trong thực đơn lành mạnh.
Ca sĩ Bảo Trâm Idol: Từ nhân viên văn phòng đến ca sĩ của concert quốc gia

Ca sĩ Bảo Trâm Idol: Từ nhân viên văn phòng đến ca sĩ của concert quốc gia

Nhạc việt

22:37:39 22/11/2026
Từng bỏ hát để làm nhân viên văn phòng nhưng Bảo Trâm nhận ra đó chỉ là phép thử cần thiết nhất để cô nhận ra tiếng gọi của âm nhạc.
Hoa hậu 50 tuổi bị bắt: Vạch trần đường đi của 620 tỷ đồng, chồng nhận 75 tỷ

Hoa hậu 50 tuổi bị bắt: Vạch trần đường đi của 620 tỷ đồng, chồng nhận 75 tỷ

Sao châu á

22:34:52 22/11/2026
Vụ hoa hậu Boom Panadda: Từ 620 tỷ đồng quyên góp, cảnh sát nghi 400 tỷ bị dùng sai trong đó có 185 tỷ về tài khoản liên quan đến cô.
Doue đứt dây chằng, nghỉ hết mùa 2026/27

Doue đứt dây chằng, nghỉ hết mùa 2026/27

Sao thể thao

22:17:49 22/11/2026
Theo tờ L Equipe, tiền đạo Desire Doue sẽ phải phẫu thuật sau khi bị đứt dây chằng chéo trước ở đầu gối phải, khiến PSG tiếp tục chịu tổn thất nghiêm trọng về lực lượng.
4 con giáp sau tuổi 30 bớt tin nhầm người, công việc thuận hơn, tiền bạc cũng khá dần

4 con giáp sau tuổi 30 bớt tin nhầm người, công việc thuận hơn, tiền bạc cũng khá dần

Trắc nghiệm

21:16:08 22/11/2026
Sau tuổi 30, bốn con giáp này có xu hướng chọn việc kỹ hơn, biết ai đáng tin và kiếm tiền tốt hơn nhờ kinh nghiệm đã tích lũy.