Những món xôi sắc màu
Trong bản đồ ẩm thực Việt Nam, các món xôi chiếm vị trí khá quan trọng. Ngoài chuyện là điểm nhấn trên mâm cỗ (từ cỗ cưới đến cỗ giỗ), xôi cũng còn là món ăn hàng ngày vừa đơn giản, vừa dễ ăn, vừa tiện lợi. Nhẩm tính, có rất nhiều các biến thể của xôi và tên gọi của các loại xôi cũng lên tới cả trăm chứ không ít.
Ước nguyện và ẩm thực
Những ai từng đến với các tỉnh Tây Bắc thì chắc hẳn cũng từng được thưởng thức các món xôi trứ danh của vùng đất này – xôi ngũ sắc. Đây là món ăn quan trọng không thể thiếu của đồng bào dân tộc Tày trong dịp lễ, Tết. Gọi là ngũ sắc bởi xôi có 5 màu, tượng trưng cho tương sinh ngũ hành, đó là màu vàng từ nghệ, màu đỏ từ gấc, màu xanh từ lá thơm (hay lá giềng), màu tím lá cẩm, và xôi trắng. Cũng có vùng dùng cây cơm đen, cơm đỏ và một loại tro để nhuộm xôi.
Quy trình nấu xôi ngũ sắc thường bắt đầu từ việc ngâm gạo. Gạo được ngâm với loại nước lá cây tạo thành các màu khác nhau, khoảng 3-4 tiếng sau khi ngâm mới cho lên chõ đồ. Chõ ở đây cũng khá đặc biệt, không làm bằng inox hay bằng sành như đồng bằng mà làm bằng một loại gỗ. Lửa to và đều, chõ xôi bốc nghi ngút, tỏa mùi thơm của gạo mới là xôi đã chín. Việc đồ xôi bằng chõ gỗ giúp gạo chín đều, không bị nhão ở đáy. Đồng bào các dân tộc vùng Tây Bắc quan niệm, mỗi màu của xôi đều có một ý nghĩa riêng, đó là những ước mơ về hạnh phúc, mong ước mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi.
Thời đại của mạng xã hội và mua hàng qua mạng đã khiến khoảng cách vùng miền bỗng được kéo lại gần nhau hơn. Có thể ở giữa Hà Nội cũng tự đồ được chõ xôi ngũ sắc. Lá cẩm đặt mua, shipper mang đến tận nhà. Luộc lá lên, lấy cái nước tím đen đó ngâm gạo, đồ lên được chõ xôi tím. Nghệ giã nát, lọc lấy nước ngâm gạo, đồ lên là có xôi vàng. Cũng có thể chẳng cần nghệ, ngâm gạo với vài sợi nhụy hoa nghệ tây – thứ đang được phụ nữ dưới xuôi tin dùng vì người bán bảo là có bao nhiêu là công dụng.
Uống mãi chẳng thấy đẹp lên thì mang ra làm màu cho các món ăn. Nấu xôi vàng cũng cho nhụy hoa nghệ tây, đổ bột bánh xèo cũng làm màu bằng cái đó. Xôi đỏ thì đơn giản hơn. Chỉ cần 1 quả gấc, lấy thịt gấc ra bóp với chút rượu trắng cho lên màu rồi trộn gạo và cho lên đồ. Người Hà Nội cũng thường xuyên ăn xôi gấc, nhưng quen kiểu xôi gấc sau khi dỡ chõ phải cho thêm chút đường và mỡ gà. Ngoài ra, xôi gấc còn là món không thể thiếu trong những ngày lễ Tết. Mâm cơm Tất niên chiều 30 hay mâm cơm tiễn ông Công ông Táo ngày 23 tháng Chạp lên chầu Trời, nhất định phải có xôi gấc.
Xôi màu xanh thì dùng lá dứa (lá thơm) xay nhỏ, lọc lấy nước ngâm gạo rồi đồ. Xôi trắng thì đơn giản, chỉ việc đồ chín gạo là xong. Đi Tây Bắc, chỉ cần lên Hoà Bình hay Sơn La thôi là thế nào cũng được thưởng thức xôi lá cẩm hoặc là ngũ sắc, loại xôi này được đồng bào người Thái bảo, phải ăn với “Pa pỉnh tộp” mới ngon.
“Đồ xôi… ngoại truyện”
“Pa pỉnh tộp” là món ăn truyền thống của dân tộc Thái vùng Tây Bắc. Nguyên liệu chính là cá suối như cá chép, trôi, trắm thật tươi. Bắt cá về làm sạch vảy rồi mổ cá đằng sống lưng thay vì bụng để con cá mềm mại, dễ gấp úp lại hơn và phần gia vị nhồi trong bụng cá tiếp xúc với than hồng sẽ ngấm vào thịt cá. Gia vị ướp trực tiếp vào trong mình cá gồm gừng, sả, rau thơm, đặc biệt là mắc khén và mầm măng của cây sa nhân. Xôi lá cẩm ăn với “pa pỉnh tộp” cho vị béo, bùi, thơm, dẻo, hợp với thời tiết khô lạnh. Cũng có thể đơn giản hơn, xôi ngũ sắc chỉ cần chấm với muối vừng là đã dậy vị, không cần đi kèm với những thứ mỡ màng phức tạp khác.
Ở Hà Nội, có một món ăn sáng được nhiều người thích là xôi vừng dừa. Xôi có màu nâu nhạt do trộn vừng, ăn béo, thơm và có thể được coi là một món chay. Cách nấu cũng rất đơn giản, chỉ cần đồ xôi chín, vừng rang thơm giã nhuyễn, một chút đường kính, một chút dừa nạo, một chút nước cốt dừa…tất cả trộn đều với nhau. Món ăn này thơm mùi vừng, nước cốt dừa béo, đường cho đủ độ chỉ nhang nhác ngọt, đặc biệt thích hợp vào buổi sáng.
Nếu đã nhắc đến xôi, không thể không nhắc đến xôi sắn. Mùa này sắn vừa dỡ tươi và dẻo. Sắn dẻo mua về, gọt vỏ, ngâm nước lạnh 1-2 tiếng cho bớt nhựa rồi thái quân cờ. Gạo ngâm chừng 3-4 tiếng, vo sạch, thêm vài hạt muối cho đậm rồi đồ chín cùng sắn. Xôi sắn phải rưới thêm mỡ hành, không phải là hành khô mà là hành lá. Mỡ sôi thì thêm chút gia vị cho đậm, hành lá rửa sạch, thái nhỏ, đổ vào chảo mỡ đang xôi, chỉ thế thôi rồi tắt bếp. Xôi sắn nóng, mỡ hành nóng rưới lẫn với nhau thơm vô cùng… Chỉ thế là đủ ấm áp cho một buổi chiều mùa đông. Nếu ai thích ăn xôi sắn với thịt thì có thể cho thêm thịt vai lợn băm nhỏ, rim với chút mắm và hạt tiêu.
Độ tháng 10-11 thì vào mùa trám đen. Ngại gì mà không nấu xôi trám. Xôi trám dẻo, thơm, không dính tay, đơm ra đĩa có màu tím hồng khá đẹp. Mùi thơm của hạt nếp hòa lẫn cùng vị bùi, béo ngậy, giàu chất dinh dưỡng của trám rừng, ăn nhiều không thấy ngấy. Trám là loại quả mọc nhiều ở các tình miền núi, có 2 loại là trám nếp và trám tẻ. Thường thì, người ta chọn trám nếp để đồ xôi vì có vị bùi, ngọt, thịt nhiều và mềm. Để chế biến được món xôi trám, trước tiên phải ỏm trám với muối hạt và nước nóng già khoảng 70 độ C.
Nước ỏm trám phải chuẩn, nếu nước quá nguội hay lạnh thì trám đều cứng. Ỏm qua một đêm thì trám mềm, tách phần thịt trám để riêng. Gạo nếp ngâm rồi đồ, gạo chín thành xôi thì cho trám vào trộn đều, sao cho xôi có màu tím. Có nơi kỳ công hơn, chặt hột trám ra, lấy nhân bên trong và đồ cùng xôi. Nhân trong hạt trám cho mùi rất thơm và bùi. Có nơi thêm hành tím phi vàng, có nơi ăn với thịt băm, có nơi lại chỉ ăn với lạp xường hoặc là chấm cùng muối vừng đen.
Xôi là món ăn vặt của người Việt nói chung và người Hà Nội nói riêng. Tại Hà Nội, bạn có thể bắt gặp trên các ngõ ngách, đâu đâu cũng có những hàng xôi hay những thúng xôi được các bà, các mẹ bán rong. Từ lâu, xôi đã là một món ăn quen thuộc và bình dị, người Hà Nội rất thích ăn xôi dù bất kể thời điểm nào trong ngày.
Nhớ mùa xôi đủ sắc
Không nơi nào có xôi sau sau (lá cây phong) như quê tôi. Vào tháng ba, lá sau sau mới thích hợp làm xôi. Trong số các loại xôi đủ sắc màu, xôi sau sau làm khó hơn cả. Cơn mưa rào tiễn mùa xuân đi, đón mùa hè về. Những sắc hoa dần tàn cũng là lúc cây rừng phủ bạt ngàn...
Tiêu điểm
Tin đang nóng
Tin mới nhất

Mâm cơm nhà tối nay tôi nấu thực đơn 5 món mà chồng con tấm tắc khen là "cực kỳ hao cơm"!

Trời chuyển lạnh, mâm cơm nhà mà có món này còn ngon hơn cả ăn thịt gà, thịt bò

Loại rau cực tốt cho phụ nữ, đem trộn với thịt băm thành món ăn giòn tan và ngon khó cưỡng!

Loại rau có hình dáng lạ mắt, vô cùng bổ dưỡng ít người biết, đem làm 2 món này thì ăn mãi không chán

Một món ăn thơm nức mũi, đậm đà chua cay ngọt, "đánh bay" cả nồi cơm trong nháy mắt

5 loại thực phẩm màu trắng và công thức nấu món ăn giúp làn da "ngậm nước" căng bóng ngay cả mùa đông

Làn da của phụ nữ đẹp khi gan khỏe mạnh: 4 món nấu đơn giản, ăn luân phiên giúp dưỡng gan và làn da hồng hào

Chỉ cần xào nhanh trong chảo nóng là bạn sẽ có được món ăn giòn, mềm và thơm ngon

Mâm cơm nhà mùa đông ai cũng khen nức nở vì có món ăn nấu chỉ 15 phút mà thơm phức và bổ dưỡng

1 trong 3 món ăn này chứa lượng sắt gấp 7 lần thịt bò, ăn nhiều vào mùa đông sẽ giúp bổ sung máu và giữ ấm cơ thể

Đúng 1 nguyên liệu mà tôi làm ra 3 món ngon đỉnh chóp chỉ trong 30 phút

4 món kho với củ cải mềm ngon, đậm đà, mùa đông mà nấu thì chỉ có tốn cơm
Có thể bạn quan tâm

Phim có Vân Dung rời rạp, phim có Tiểu Vy nguy khốn
Hậu trường phim
00:01:40 23/11/2026
Anh quản ngục đẹp trai ở trại giam hot nhất MXH Việt hiện tại, làm được anh cười chỉ có đúng 1 người!
Phim việt
23:52:50 22/11/2026
Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Choi Kyo-jin xin từ chức sau kỳ thi đại học
Thế giới
23:31:05 22/11/2026
Đời tư kín tiếng của 'diễn viên nghìn tỉ' càn quét phòng vé Việt dịp cuối năm
Sao việt
23:24:17 22/11/2026
Britney Spears xin lỗi gia đình sau nhiều năm mâu thuẫn
Sao âu mỹ
23:21:44 22/11/2026
Trấn Thành bồi hồi kể kỷ niệm được Ngọc Sơn quan tâm thuở mới vào nghề
Tv show
23:19:35 22/11/2026
Hạt diêm mạch được ví là "mẹ của các loại ngũ cốc" đặc biệt tốt cho 4 nhóm người này
Sức khỏe
23:03:38 22/11/2026
Ca sĩ Bảo Trâm Idol: Từ nhân viên văn phòng đến ca sĩ của concert quốc gia
Nhạc việt
22:37:39 22/11/2026
Hoa hậu 50 tuổi bị bắt: Vạch trần đường đi của 620 tỷ đồng, chồng nhận 75 tỷ
Sao châu á
22:34:52 22/11/2026
Doue đứt dây chằng, nghỉ hết mùa 2026/27
Sao thể thao
22:17:49 22/11/2026
Đậu phụ sốt với 2 nguyên liệu này thì ngon hơn cả các món tiến vua, cả nhà ăn sạch nồi cơm to
Ăn gì khi đến Tuyên Quang?



Xôi thịt, chả, trứng cho mùa đông bớt lạnh
Trải nghiệm các món xôi ngon tại TP.HCM
Hương vị xôi miền Bắc ở TP.HCM
Cách làm món xôi cốm đậu xanh dẻo thơm đậm đà hương vị mùa Thu Hà Nội
Nét ẩm thực độc đáo của các khu vực Đông Bắc và trung du miền núi Bắc Bộ
5 món ăn được đề cử kỷ lục thế giới có gì đặc biệt?
Cách làm xôi chim bò câu thơm ngon lạ miệng
Không thể rời mắt trước loạt món ăn mẹ làm tặng con
Cách làm 3 món xôi "hot nhất MXH" để cúng Rằm tháng 7
Cỗ lá Ẩm thực đặc sản của Xứ Mường
Thắng cố, cốn sủi và loạt món ngon lạ ở Sa Pa
Những bữa cơm nhà ngon miệng, đẹp mắt của bà mẹ Sài Gòn
Không cần mua sơn hào hải vị, mâm cơm chưa đến 100.000 đồng này vẫn có món khiến cả nhà tranh nhau gắp
Cuối tuần ngại nấu nướng thì cứ món này mà "triển", chỉ 10 phút là lên mâm, ngon mê
Loại rau được ví như 'rau trường thọ', tốt cho người bị tuyến giáp, cực phù hợp khi ăn vào mùa đông
Ôi sao lại có món ngon hợp với ngày lạnh thế này, vừa ăn vừa xuýt xoa húp nước mãi không chán
4 gợi ý món ngon, dễ chế biến, giàu canxi, tốt cho xương nên tăng cường bổ sung vào mâm cơm mùa đông
Đây mới là cách nấu súp lơ ngon nhất, chỉ vài phút là xong
Nếu không muốn xào nấu nhiều, hãy nấu một nồi thế này ăn kèm với cơm rất tuyệt và thơm lừng
Một món canh với nước dùng sánh đặc sôi liu riu trong nồi ấm, thịt mềm mướt ăn cùng cơm ngon không gì bằng
Nữ ca sĩ đình đám SN 1995 công bố tin cưới và mang thai cùng lúc với chồng quân nhân
Sắc vóc quyến rũ của "nữ thần màn ảnh Hàn" Kim Hye Soo ở tuổi 56
4 con giáp có khả năng "âm thầm làm giàu" trong năm 2027: Càng về hậu vận càng sung túc, vị trí thứ 2 đặc biệt đáng chú ý
Từ nay tới Tết Dương Lịch: 3 con giáp Tiền Về Như Nước
Công chúa Kpop gặp "đối thủ nặng ký", 5 năm tranh nhau spotlight không biết mệt
Từ thứ Hai 23/11 đến hết tháng 11: 3 cung hoàng đạo đón vận may lớn, Cơ Hội Tăng Lương
Tử vi tuần mới 12 con giáp (23 - 29/11): Tuổi nào có cơ hội tăng thu nhập, tuổi nào cần giữ tiền?
7 ngày cuối cùng tháng 11 dương: 3 con giáp Tiền - Tài - Danh - Lộc hội tụ làm gì cũng thuận lợi
Đẳng cấp Triệu Lệ Dĩnh
Mẹ vợ của nam diễn viên ngông cuồng nhất showbiz: Là đại gia kim cương, trẻ đẹp cao 1m75 và hơn con rể 6 tuổi
Ông Trump ra sắc lệnh hạn chế chia sẻ thông tin với Quốc hội Mỹ
Google vấp phải phản ứng từ chính nhân viên khi muốn đưa AI vào trường học
Một "thành phố chết" bất ngờ gây sốt: Chỉ có 5 chiếc taxi, đến chuột cũng không buồn ở
3 con giáp càng nổi bật càng dễ bị ghét ngầm
"Con gái" Trấn Thành 10 tuổi giật giải tại LHP Việt Nam, có bộ sưu tập nghìn tỷ: Càng lớn càng quá xinh đẹp
49 ngày tới: 3 con giáp Trúng Số giàu to
Trúng số độc đắc đúng ngày 22/11/2026, 3 con giáp như 'ngựa phi nước đại', công việc kiếm bộn tiền, không hoá rồng cũng hoá phượng hoàng