Mỹ trao trả cho Israel hai đồng tiền cổ cực hiếm bị buôn lậu ra nước ngoài

Cơ quan Cổ vật Israel (IAA) cho biết Mỹ đã trao trả cho Israel hai đồng tiền cổ quý hiếm, được cho là đã bị khai quật trái phép và buôn lậu ra khỏi nước này trước khi xuất hiện tại các cuộc đấu giá ở Mỹ.

Lễ bàn giao diễn ra tại thành phố New York, sau chiến dịch phối hợp quốc tế giữa Đơn vị Phòng chống Trộm cắp Cổ vật của IAA, Bộ An ninh Nội địa Mỹ và Đơn vị Chống buôn bán cổ vật thuộc Văn phòng Công tố quận Manhattan.

Theo IAA, sau khi bị khai quật trái phép và đưa ra khỏi Israel, hai đồng tiền đã được vận chuyển tới Mỹ và gần đây bị đưa lên sàn đấu giá.

Nhận được thông tin tình báo về các thương vụ này, phía Israel đã chuyển dữ liệu cho cơ quan chức năng Mỹ, dẫn tới cuộc điều tra nhằm vào các nhà đấu giá và người bán liên quan.

Các nhà điều tra nhanh chóng thu thập chứng cứ và tịch thu hai hiện vật trước khi hoàn tất thủ tục hồi hương về Israel.

Một trong hai đồng tiền đặc biệt quý hiếm có khắc hình cây đèn menorah 7 nhánh từng đặt trong Đền thờ Jerusalem. Đồng tiền được đúc dưới thời vua Hasmonean cuối cùng Mattathias Antigonus, người cai trị Jerusalem giai đoạn 40-37 trước Công nguyên.

Đây được xem là một trong những hình khắc nghệ thuật sớm nhất về menorah và cũng là đồng tiền Do Thái duy nhất từng khắc biểu tượng chân đèn 7 nhánh. Mặt còn lại của đồng tiền thể hiện bàn bánh thánh – một thánh vật khác trong Đền thờ.

Theo IAA, việc Antigonus sử dụng các biểu tượng Do Thái trên tiền xu nhiều khả năng nhằm củng cố sự ủng hộ của dân chúng trong cuộc cạnh tranh quyền lực với Herod – người nhận được hậu thuẫn chính trị và quân sự từ Đế chế La Mã.

Do giá trị lịch sử đặc biệt và là đồng tiền cuối cùng đánh dấu nền độc lập của triều đại Hasmonean, hiện vật này được Israel xếp vào danh mục “Bảo vật quốc gia” và cấm xuất khẩu ra nước ngoài.
Đồng tiền thứ hai là tetradrachm bằng bạc có niên đại thời kỳ Ba Tư, khoảng hơn 2.500 năm trước, được đúc tại Ascalon – thành phố Ashkelon ngày nay.

Theo IAA, đây mới là đồng tiền thứ hai cùng loại từng được phát hiện, khiến nó trở thành một trong những đồng tiền cổ hiếm nhất từng được đúc tại Israel. Đồng còn lại hiện được lưu giữ tại bộ sưu tập tiền cổ của Bảo tàng Israel.

Thiết kế của đồng tiền chịu ảnh hưởng từ đồng tetradrachm Athens cổ đại – loại tiền tệ phổ biến tại khu vực Đông Địa Trung Hải thời kỳ đó. Một mặt khắc hình nữ thần Athena đội mũ chiến binh, mặt còn lại là hình cú mèo dang rộng cánh. Phía trên có các ký tự Phoenicia “Aleph” và “Nun”, viết tắt tên xưởng đúc Ascalon.

Tiến sĩ Eitan Klein, Phó giám đốc Đơn vị Phòng chống Trộm cắp Cổ vật của IAA, nhấn mạnh nạn buôn bán cổ vật trái phép là vấn đề mang tính toàn cầu, đòi hỏi sự phối hợp giữa các quốc gia và cơ quan thực thi pháp luật.

Bộ trưởng Di sản Israel Amichai Eliyahu cũng hoan nghênh việc hồi hương hai đồng tiền cổ, đồng thời ca ngợi sự hợp tác với Mỹ “không chỉ trong lĩnh vực an ninh mà còn trong việc đưa lịch sử dân tộc trở về quê hương”.