Mối quan hệ đặc biệt giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Putin

Rượu vodka, tàu cao tốc và những lần cùng nhau nấu ăn được coi là cách Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin xây dựng tình bạn đặc biệt trong nhiều năm qua.

Tổng thống Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình trong một lần cùng nhau nấu nướng (Ảnh: Reuters).

Tình bạn giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin được vun đắp qua nhiều chuyến thăm và các sự kiện không chính thức, từ những bữa ăn sáng cùng nhau đến những buổi trà chiều bên hồ, theo báo Hoa Nam Buổi sáng (SCMP).

Thực sự, hiếm có mối quan hệ nào giữa các nhà lãnh đạo thế giới lại được khắc họa mang tính cá nhân sâu sắc như giữa ông Tập và ông Putin. Chủ tịch Tập, nhà lãnh đạo ít khi công khai tiết lộ về cuộc sống hay cảm xúc cá nhân, từng mô tả Tổng thống Putin là “người bạn thân thiết nhất”.

Qua nhiều năm, mối quan hệ thân thiết giữa hai nhà lãnh đạo không chỉ được định hình bởi các hội nghị thượng đỉnh và những chuyến thăm cấp nhà nước, mà còn bởi một loạt các nghi lễ cá nhân hóa cao độ liên quan đến ẩm thực, tiệc sinh nhật, sự kiện thể thao, những chuyến du thuyền và tiệc trà bên hồ.

Tình bạn được vun đắp đó tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý vào hôm 19/5, khi Tổng thống Putin đến Bắc Kinh trong chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài 2 ngày, chưa đầy một tuần sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kết thúc công du Trung Quốc.

Các chuyến thăm của ông Putin tới Trung Quốc

Kể từ khi nhậm chức Tổng thống Nga lần đầu tiên vào ngày 7/5/2000, ông Putin đã có hơn 20 chuyến thăm Trung Quốc. Sự kiện lần này diễn ra vào thời điểm tình hình địa chính trị thế giới có nhiều biến động khi cuộc xung đột ở Ukraine và cả cuộc chiến ở Iran vẫn bế tắc.

Lễ đón chính thức Tổng thống Putin lần này diễn ra tại Quảng trường Thiên An Môn với loạt nghi thức duyệt đội danh dự và cử quân nhạc, tiếp nối bằng buổi tiệc trà thân mật cùng “người bạn cũ” Tập Cận Bình.

Trong khi ông Trump đã thể hiện mối quan hệ cá nhân thân thiết với người đồng cấp Trung Quốc trong chuyến thăm của mình, thì ông Tập và ông Putin đã cho thấy nỗ lực vun đắp một mối quan hệ bền chặt trong nhiều năm qua, được đánh dấu bằng các cuộc gặp gỡ thường xuyên và những động thái thân thiết nổi bật.

Từ năm 2013 đến nay, Chủ tịch Trung Quốc đã hội đàm với Tổng thống Nga hơn 40 lần, vượt xa tần suất tiếp xúc với các lãnh đạo phương Tây.

Khi Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) diễn ra tại Bali (Indonesia) vào tháng 10/2013 trùng với sinh nhật lần thứ 61 của ông Putin, ông Tập đã tặng Tổng thống Nga bánh kem và hai nhà lãnh đạo đã cùng nhau ăn mừng với xúc xích và rượu vodka – một khoảnh khắc được nhà lãnh đạo Nga nhắc lại trước chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc năm 2018.

“Chủ tịch Tập Cận Bình có lẽ là nhà lãnh đạo thế giới duy nhất mà tôi đã cùng ăn mừng sinh nhật. Tôi chưa bao giờ ăn mừng sinh nhật với bất kỳ đồng nghiệp nước ngoài nào trước đây. Nhưng tôi đã làm điều đó với Chủ tịch Tập Cận Bình”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông nhà nước Trung Quốc.

Tổng thống Nga cũng mô tả nhà lãnh đạo Trung Quốc là “một người rất dễ gần, chân thành” và là “một đối tác vô cùng tin cậy”.

Ông Tập cũng đã nói về Tổng thống Putin với những lời lẽ ấm áp tương tự, trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông Nga năm 2019. “Ông ấy là đồng nghiệp nước ngoài thân thiết nhất”, ông Tập nói. “Tôi vô cùng trân trọng tình bạn sâu sắc với Tổng thống Putin. Tôi thường nhớ lại với niềm vui lớn lao trong mọi cuộc gặp gỡ với Tổng thống Putin”, ông Tập nói thêm.

Tháng 2/2014, ông Tập dự Lễ khai mạc Thế vận hội Mùa đông Sochi, trở thành một trong số ít lãnh đạo thế giới xuất hiện cùng ông Putin trước sự kiện bán đảo Crimea sáp nhập vào Nga.

Theo truyền thông Trung Quốc, ông Tập nói với ông Putin rằng để tiếp nối truyền thống Trung Quốc, “khi một nước láng giềng đang ăn mừng một dịp vui, tôi nên đích thân đến chúc mừng”.

Chuyến thăm – trùng với Tết Nguyên đán, ngày lễ quan trọng nhất của Trung Quốc – được coi là cử chỉ ủng hộ to lớn với Nga vào thời điểm căng thẳng với phương Tây đang leo thang.

Trong điểm nhấn của chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Putin tới Trung Quốc vào tháng 6/2018, nhà lãnh đạo Nga đã tự tay làm món bánh jian bing guozi nổi tiếng của Thiên Tân – bánh kếp cuốn quanh que bột chiên – và chiêu đãi chủ nhà trong một bữa tiệc.

“Ngài phải nhớ rằng, chính tôi đã tự tay làm món này”, ông Putin nói với ông Tập, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc.

Ông Putin cũng làm bánh bao hấp nhân thịt. Món bánh này được tập đoàn nhà hàng Go Believe ở Thiên Tân bảo quản, và nhân viên của họ đã có mặt tại bữa tiệc để trình diễn quy trình làm bánh cho hai nhà lãnh đạo. Go Believe sau đó được cho là đã quét 3D và sao chép tác phẩm của ông Putin, giữ bản sao này như một phần bộ sưu tập của công ty.

Hai nhà lãnh đạo đã di chuyển bằng tàu cao tốc từ Bắc Kinh đến Thiên Tân, cùng nhau thả bóng khai mạc một trận đấu khúc côn cầu.

Ông Tập Cận Bình đã tặng ông Putin huy chương hữu nghị đầu tiên của Trung Quốc trên một sợi dây chuyền vàng lớn, gọi ông là “người bạn tốt và lâu năm của nhân dân Trung Quốc”.

Ông Putin và Tập Cận Bình di chuyển đến Thiên Tân trên tàu cao tốc vào tháng 6/2018 (Ảnh: CCTV).

Khoảng 3 tháng sau, vào tháng 9/2018, hai nhà lãnh đạo lại thể hiện tài nấu nướng của mình, lần này là ở Nga. Cả hai mặc tạp dề màu xanh để nấu món bánh kếp truyền thống của Nga, gọi là blini, phủ lên trên là trứng cá muối và uống kèm với rượu vodka.

Kể từ khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra vào năm 2022, Trung Quốc đi theo hướng trung lập, thể hiện tâm thế kiến ​​tạo hòa bình toàn cầu trong khi tăng cường quan hệ với Nga. Trước đó vài ngày, Trung Quốc và Nga tuyên bố quan hệ đối tác chiến lược “không giới hạn” bên lề Thế vận hội mùa đông ở Bắc Kinh.

Trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc vào tháng 5/2024, hai nhà lãnh đạo từng cùng đi dạo, thưởng trà bên hồ và “thảo luận sâu rộng về các vấn đề chiến lược cùng quan tâm” trong một bầu không khí được Bắc Kinh mô tả là rất “thoải mái”.

Mối quan hệ thân mật này vừa qua lại một lần nữa được nhắc đến trong cuộc hội đàm giữa ông Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Trung Nam Hải. Khi giới thiệu về khu phức hợp làm việc và sinh sống của các lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, ông Tập nhấn mạnh nơi này hiếm khi tiếp đón các nhà lãnh đạo nước ngoài, và Tổng thống Nga là một trong số ít ngoại lệ đó.

Và chuyến đi này đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc đón tiếp các nhà lãnh đạo của Nga và Mỹ trong cùng một tháng ngoài khuôn khổ đa phương. Điều này đặt Bắc Kinh vào trung tâm của mối quan hệ “tay ba” khi nước này tìm cách điều hoà quan hệ với cả Moscow và Washington, đồng thời định vị mình như một lực lượng then chốt và ổn định trong một trật tự thế giới đa cực.

Đây cũng là lần đầu tiên các nhà lãnh đạo của 4 quốc gia thành viên thường trực còn lại của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đến thăm Trung Quốc trong vòng nửa năm. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đến thăm Bắc Kinh vào tháng 12/2025, tiếp theo là Thủ tướng Anh Keir Starmer hồi tháng 1/2026.