Lằn ranh đỏ có thể khiến Mỹ nối lại xung đột tổng lực với Iran

Truyền thông Mỹ đề cập tới kịch bản mà Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho có thể hủy bỏ lệnh ngừng bắn và nối lại tập kích Iran.

Binh sĩ Mỹ đổ bộ một tàu dầu nghi vi phạm lệnh phong tỏa của Mỹ nhằm vào Iran (Ảnh: Quân đội Mỹ).

Tổng thống Mỹ Donald Trump được cho đã nói với các trợ lý trong các cuộc thảo luận kín rằng ông sẽ cân nhắc chấm dứt lệnh ngừng bắn với Iran và nối lại các hoạt động quân sự tổng lực nếu binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong các cuộc tập kích của Tehran, báo Wall Street Journal dẫn lời các quan chức Mỹ, đưa tin.

Các quan chức nhấn mạnh rằng hiện tại lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì, bất chấp các cuộc đấu hỏa lực thường xuyên tại vịnh Ba Tư, giữa Mỹ và Iran.

Tối 3/6, ông Trump nói về các cuộc đàm phán với Iran rằng chúng đang “diễn ra rất tốt” và một thỏa thuận có thể đạt được ngay trong cuối tuần này. Ông nhấn mạnh: “Họ đã đồng ý rằng sẽ không sở hữu vũ khí hạt nhân.”

Ông cũng tuyên bố eo biển Hormuz sẽ được mở lại “ngay sau khi ký kết” thỏa thuận với Tehran, đồng thời đề cập đến các cuộc đấu hỏa lực: “Bạn biết đấy, mọi việc đều có lý do của nó. Chúng tôi đã giáng cho họ một đòn khá mạnh vào đêm hôm trước, và thực tế là cả đêm qua nữa”.

Tuy nhiên, các quan chức Mỹ cho biết các cuộc tấn công liên tiếp đã làm gia tăng áp lực đối với ông Trump và làm dấy lên nghi ngờ về khả năng duy trì lâu dài của lệnh ngừng bắn. Một quan chức Nhà Trắng nhấn mạnh rằng ông Trump muốn giải quyết chương trình hạt nhân của Iran thông qua con đường ngoại giao, nhưng đã nêu rõ các điều kiện của mình.

Trong khi đó, Hạ viện Mỹ đã thông qua một nghị quyết yêu cầu ông Trump rút lực lượng Mỹ khỏi khu vực liên quan đến Iran hoặc phải được Quốc hội phê chuẩn nếu muốn tiếp tục chiến dịch quân sự. Nghị quyết được thông qua với tỷ lệ phiếu 215-208, sau khi 4 nghị sĩ Cộng hòa cùng bỏ phiếu với phe Dân chủ ủng hộ biện pháp này.

Tuy nhiên, nghị quyết không có hiệu lực pháp lý ràng buộc để buộc phải rút quân ngay lập tức, bởi một đạo luật như vậy cần có chữ ký của tổng thống hoặc phải đạt được đa số 2/3 ở cả hai viện Quốc hội để vượt qua quyền phủ quyết.

Dù vậy, truyền thông Mỹ nhận định động thái này nhằm gia tăng sức ép chính trị đối với tổng thống, trong bối cảnh cuộc chiến đã bước sang tháng thứ 4 dù đang có lệnh ngừng bắn.

Tại Tehran, các quan chức Iran khẳng định việc bồi thường tài chính phải là một phần của giai đoạn đầu trong bất kỳ thỏa thuận nào.

Trong những ngày gần đây, thậm chí còn chưa rõ liệu hai bên có tiếp tục đàm phán hay không. Ông Trump nói rằng các cuộc thương lượng vẫn đang diễn ra và trong tuần này tuyên bố lệnh ngừng bắn có thể được gia hạn vào tuần tới, dù không nói rõ ông đang đề cập đến một thỏa thuận khung toàn diện hay chỉ là việc gia hạn thỏa thuận đình chiến.

Tuy nhiên, Tehran gần đây phủ nhận việc các cuộc đàm phán đang diễn ra, tuyên bố rằng “không có bất kỳ trao đổi thông điệp nào với Mỹ”. Hãng thông tấn Tasnim cũng đưa tin rằng “Iran đã đình chỉ các cuộc trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian”, đồng thời đổ lỗi cho các hành động mà họ cho là vi phạm lệnh ngừng bắn của Israel tại Li Băng.

Về tiến trình đàm phán, CNN đưa tin rằng một trong những bất đồng lớn nhất còn lại là đề nghị của Iran về các khoản bồi thường sau xung đột. Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump quyết tâm đạt được một thỏa thuận được xem là tốt hơn thỏa thuận được ký dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama.

Theo nguồn tin, Iran đã nói với các bên trung gian rằng họ muốn một phần các tài sản bị phong tỏa được giải ngân ngay khi 2 bên ký biên bản ghi nhớ ban đầu. Quan chức Mỹ cho biết Tehran muốn nhận khoản thanh toán ngay từ giai đoạn sớm nhất của thỏa thuận và không chấp nhận trì hoãn vấn đề này sang giai đoạn sau.

Tuy nhiên, các quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump lo ngại rằng việc nhượng bộ tài chính quá sớm có thể làm giảm áp lực kinh tế đối với Iran, từ đó làm suy yếu đòn bẩy quan trọng nhất của Washington đối với Tehran.